Khi thẩm phán hỏi kẻ ám sát cựu Tổng thống Ai Cập, Anwar Sadat, “Tại sao ngươi giết Sadat?” Hắn trả lời: “Vì ông ấy là người theo chủ nghĩa thế tục!” Thẩm phán hỏi lại: “Chủ nghĩa thế tục là gì?” Kẻ sát nhân nói: “Tôi không biết!” Trong vụ ám sát không thành nhà văn quá cố của Ai Cập, Na-guib Mahfouz, thẩm phán hỏi kẻ đã đâm ông: “Tại sao ngươi đâm ông ấy?” Tên khủng bố trả lời: “Vì cuốn tiểu thuyết của ông ta – ‘Những đứa con khu phố chúng ta’.” Thẩm phán hỏi: “Ngươi đã đọc cuốn tiểu thuyết đó chưa?” Kẻ tội phạm trả lời: “Chưa!” Một thẩm phán khác hỏi kẻ đã giết nhà văn Ai Cập Faraj Fouda: “Tại sao ngươi giết Faraj Fouda?” Tên khủng bố đáp: “Vì hắn vô đạo!” Thẩm phán hỏi: “Làm sao ngươi biết hắn vô đạo?” Kẻ khủng bố trả lời: “Dựa trên những cuốn sách hắn đã viết.” Thẩm phán tiếp tục hỏi: “Cuốn sách nào của hắn ngươi thấy hắn vô đạo?” Tên khủng bố trả lời: “Tôi chưa đọc cuốn sách nào của hắn cả!” Thẩm phán ngạc nhiên hỏi: “Vậy thì làm sao?” Kẻ khủng bố đáp: “Tôi không biết đọc hay viết!” Những câu chuyện chúng ta nghe và những quan điểm chúng ta chấp nhận sẽ hình thành nên cách nhìn nhận của chúng ta. Khi chúng ta lắng nghe một cách thiếu suy xét đối với những người mang trong lòng hận thù, chúng ta cho phép sự thiên vị của họ làm mờ đi sự hiểu biết của mình. Đây là lý do vì sao chúng ta cần phải chất vấn nguồn thông tin của mình và tìm kiếm những quan điểm đa chiều. Như nhà triết học Voltaire từng nổi tiếng nói: “Những ai có thể khiến bạn tin vào những điều phi lý cũng có thể khiến bạn phạm phải những hành động tàn ác.” Sự thiếu hiểu biết thổi bùng ngọn lửa hận thù, dẫn chúng ta vào con đường bất công và tàn nhẫn.
Nelson Mandela từng nói: “Không ai sinh ra đã ghét một người khác vì màu da, xuất thân hay tôn giáo của người đó. Con người phải học để biết ghét, và nếu họ có thể học để biết ghét, họ cũng có thể học để biết yêu, vì tình yêu đến một cách tự nhiên hơn đối với trái tim con người so với điều ngược lại.” Hận thù không phải là điều bẩm sinh; đó là một hành vi học được, thường bắt nguồn từ sự thiếu hiểu biết và được tiếp tục duy trì bởi những kẻ muốn chia rẽ chúng ta.
Trong suốt lịch sử, sự thiếu hiểu biết đã là mầm mống cho những thời kỳ đen tối nhất của nhân loại. Thảm sát người Do Thái, chế độ phân biệt chủng tộc apartheid và vô số tội ác khác đều được thúc đẩy bởi sự thù ghét vô căn cứ và sự quỷ hóa cả một nhóm người dựa trên thông tin sai lệch và định kiến. Những sự kiện này là những lời nhắc nhở nghiêm khắc về hậu quả tàn khốc của sự thiếu hiểu biết.
Trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta gặp phải nhiều người vội vàng phán xét và lan truyền sự tiêu cực về người khác. Chúng ta phải nhớ rằng khi kẻ thù ghét kể câu chuyện, người bị ghét sẽ không bao giờ đúng trong mắt họ. Quan điểm của họ bị méo mó, sự nhận thức của họ bị che mờ bởi thiên kiến. Nhiệm vụ của chúng ta là tìm kiếm sự thật, nhìn xa hơn bề mặt và hiểu những phức tạp trong trải nghiệm của con người. Đừng ghét hoặc đối đầu với ai đó chỉ vì những gì người khác nói về họ. Kẻ thù của người này có thể là người giúp đỡ của bạn. Đừng thừa kế kẻ thù của người khác. Khi ai đó kể cho bạn nghe những điều về người khác, hãy tìm kiếm thông tin và suy nghĩ cẩn thận trước khi bạn bắt đầu hành trình phỉ báng, vu khống hay bàn tán. Hãy trưởng thành và xóa bỏ sự thiếu hiểu biết bằng cách lắng nghe từ cả hai phía.
* Bản dịch của Nhóm Tủ sách Công Giáo.
