SỨC MẠNH CỦA ƠN GỌI: Huấn luyện bản thân để phục vụ Dân Thánh và Trung tín của Thiên Chúa

Hỏi: Cách đây một thời gian, Đức Thánh Cha đã ví việc đào tạo trong đời sống thánh hiến như “công việc của nghệ nhân” hơn là “công việc của cảnh sát.” Ngài có thể giải thích rõ hơn ý Ngài muốn nói là gì không?

Đức Giáo hoàng Phanxicô: Tôi đang nói đến một phong cách đào tạo coi trọng con người đúng như họ là. Phong cách này coi trọng các ứng sinh hoặc những người đang trong quá trình đào tạo, cả nam và nữ, ngay từ khi họ đến, để đồng hành với họ, từng chút một, theo các nguyên tắc của đặc sủng. Đó là tính nghệ nhân. Bạn đồng hành với họ khi họ tiến bước, từng bước một. Bạn dạy họ giáo lý, bạn lắng nghe họ, đặc biệt là những gì họ đang cảm nhận bên trong. Bạn dạy họ phân định những gì họ mang đến và họ là ai. Mặt khác, bạn có phong cách cảnh sát — tôi mượn hình ảnh đó — ám chỉ một phong cách muốn kiểm soát cá nhân để họ tuân thủ các quy tắc và những gì được yêu cầu ở họ. Nếu họ không tuân thủ, họ sẽ bị loại. Nếu họ vâng lời, thì mọi thứ đều ổn. Không có sự đồng hành trong sự phát triển cá nhân của họ, chỉ đơn thuần là một sự điều chỉnh mà cá nhân phải thực hiện theo những gì được chỉ đạo. Và điều đó, cuối cùng, sẽ che giấu những vấn đề có thể nảy sinh sau này.

Sự trưởng thành của một con người luôn mang tính nghệ nhân và điều đó cũng tương tự với các gia đình. Nếu cha mẹ không đồng hành với con cái và để chúng một mình, chúng sẽ không có kết thúc tốt đẹp. Cha mẹ cần ở đó, tạo ra một môi trường tốt, đưa ra một lời “không” kiên quyết vào đúng thời điểm, và giải thích tại sao họ nói “không” hoặc tại sao họ nói “có”. Cha mẹ cần theo dõi và đồng hành cùng con cái.

Ngày nay, người ta không thể định nghĩa việc đào tạo nếu thiếu sự đồng hành cá nhân. Trở thành một nhà đào tạo ngày nay không dễ dàng, giống như làm cha mẹ cũng không dễ dàng vậy. Các nhà đào tạo cần phải là những người cha, người mẹ thiêng liêng và phải có những khả năng đó. Họ phải là những người nam và người nữ có sự phân định, có lòng đạo đức và sự kiên nhẫn. Chắc chắn là rất phức tạp để làm một nhà đào tạo trong thời đại này. Rất phức tạp. Không có các khuôn mẫu hành vi cố định. Bạn có đặc sủng của tu hội, các khái niệm và kinh nghiệm về đời sống thánh hiến, bạn có Tin Mừng và… cầu xin Chúa giúp bạn!

Hỏi: Đức Thánh Cha cũng nhấn mạnh đến việc chăm sóc sự đào tạo “toàn diện” của con người, và tầm quan trọng của việc coi Dân Thánh của Thiên Chúa là chân trời hướng tới. Ngài thậm chí còn nói về việc cẩn thận để không tạo ra những “quái vật”. Ngài có thể cho chúng con biết thêm về điều đó không?

Đức Giáo hoàng Phanxicô: Tôi trả lời câu hỏi này từ dưới lên trên. Bắt đầu bằng những hậu quả của một sự đào tạo sai lầm. Trước đó, chúng ta đã đề cập đến tầm quan trọng của việc lựa chọn ứng sinh. Bây giờ, vấn đề là về việc đào tạo những người đã được huấn luyện hoặc những người mới bắt đầu quá trình đào tạo, những người mà ngày mai sẽ là linh mục và những người tận hiến. Một trong những hậu quả của sự đào tạo sai lầm khiến tôi lo lắng nhất là chủ nghĩa giáo sĩ trị. Không nghi ngờ gì nữa, đây là một trong những sự biến tướng nghiêm trọng nhất trong đời sống thánh hiến. Nói chung, đó là một sự biến tướng của đời sống Giáo hội; đó là lý do tại sao chúng ta nên rất cẩn thận với điều này trong đời sống thánh hiến và trong việc đào tạo các chủng sinh trong các giáo phận. Nó là một sự biến tướng vì nó làm biến dạng bản chất của Giáo hội, của Dân Thánh và trung tín của Thiên Chúa, như Hiến chế Công đồng Lumen Gentium đã nêu rõ. Điều này thật to lớn bởi vì chính Dân Chúa là những người mà họ sẽ phục vụ.

Hỏi: Theo nghĩa nào người ta có thể nói về chủ nghĩa giáo sĩ trị trong đời sống tu trì?

Đức Giáo hoàng Phanxicô: Người ta không cần phải là giáo sĩ mới mang tư tưởng giáo sĩ trị. Có một kiểu giáo sĩ trị biểu hiện ở những người sống với thái độ “biệt lập”, luôn vểnh mũi lên, tách biệt theo một cách xấu xa. Họ là những người sống như thể họ có một vai trò quý tộc so với những người còn lại. Chủ nghĩa giáo sĩ trị là một kiểu quý tộc. Bạn có thể mang tư tưởng giáo sĩ trị ngay cả khi bạn là một tu huynh tận hiến hay một nữ tu. Người ta không trở nên giáo sĩ trị vì cử hành Thánh lễ mà vì tin vào giai cấp quý tộc đó. Và nhìn chung, điều này đi đôi với lối sống quý tộc mà người ta có thể nhận thấy qua thái độ, cho thấy rằng người đó coi mình đứng trên Dân Thánh và trung tín của Thiên Chúa. Khi có chủ nghĩa giáo sĩ trị, “tính quý tộc”, “tính tinh hoa”, thì Dân Chúa không còn ở đó, và chính Dân Chúa mới là những người định hướng cho bạn.

Những người định hướng cho bạn trong Giáo hội là Dân Thánh và trung tín của Thiên Chúa. Đó là sự gần gũi với những người trong giáo xứ; những người trong trường học, cha mẹ của các trẻ em, cũng như chính các em; người ở trong bệnh viện, những bệnh nhân — đó là những người định hướng cho bạn.  Vị tu sĩ mang tư tưởng giáo sĩ trị thì không có sự dấn thân nhập thế (insertion). Và đó chính là chìa khóa. Từ “nhập thế” là then chốt. Đó là một trong những từ được sử dụng với bản năng tốt trong thời kỳ hậu công đồng. Có lẽ đôi khi nó không được áp dụng đúng vì bị cắt xén ngay lập tức, nhưng tôi chân thành tin rằng đây là một từ ngữ được Thần Khí gợi hứng, bởi vì nó phù hợp với những gì xuất hiện trong bức tranh của Rupnik treo trên tường kia. Đó là sự synkatabasis (tự hạ) của Chúa Giêsu, Đấng đã xuống thế để nhập thế vào giữa dân chúng.

Chủ nghĩa giáo sĩ trị là sự đối lập với nhập thế. Người giáo sĩ trị thuộc về một tầng lớp tinh hoa, và người ấy không thấy mình trong dân chúng. Và điều đó có thể dẫn đến hậu quả, đặc biệt là khi quyền lực bị lạm dụng. Như chúng ta thấy, chủ nghĩa giáo sĩ trị là căn nguyên của nhiều vấn đề. Ngay cả đằng sau các vụ lạm dụng, bên cạnh những sự thiếu trưởng thành và rối loạn tâm thần khác, còn có chủ nghĩa giáo sĩ trị. Cần phải rất cẩn thận với điều này trong quá trình đào tạo. Cần phải phân định và giúp làm rõ những sự thiếu trưởng thành và đồng hành cùng họ trong sự phát triển lành mạnh.

Hỏi: Chúng ta đang nói về nhu cầu đào tạo toàn diện…

Đức Giáo hoàng Phanxicô: Vâng, đào tạo phải bao gồm các chiều kích quan trọng của con người. Điều này đúng với những người tận hiến và với các chủng sinh giáo phận. Đào tạo phải dựa trên bốn trụ cột: đời sống thiêng liêng, đời sống cộng đoàn, đời sống tri thức và đời sống tông đồ. Tất cả những điều này phải có mối quan hệ tương hỗ. Người đang được đào tạo nên được đặt vào các tình huống thực tế. Đời sống cộng đoàn rất quan trọng vì bạn sẽ tìm thấy những giới hạn ở đó. Người ta được biết những người khác, và những người khác cũng biết chúng ta. Điều này rất rõ ràng. Nếu nhà đào tạo thấy ai đó không xử lý tốt những giới hạn đó, hãy hết sức chú ý, vì bạn có thể tìm thấy dấu hiệu của một chứng rối loạn tâm thần hoặc sự thiếu trưởng thành nào đó mà nhà đào tạo sẽ phải định hướng lại, quản lý, hoặc để sang một bên… Nhưng, vì lòng yêu mến Chúa, đừng lạm dụng những giới hạn đó cũng như giới hạn của những người khác. Chúng cần được xử lý tốt. Trong cả bốn chiều kích.

(Còn tiếp…)

* Nguồn: Đức Giáo hoàng Phanxicô – “Sức mạnh của ơn gọi” (Bản dịch của Nhóm Tủ sách Công Giáo)