CHƯƠNG 11 – CÁC THẦN TƯỢNG GIẢ
(TRÍCH DẪN SÁCH: NUÔI DẠY CON CÁI – 14 NGUYÊN TẮC TIN MỪNG)
—
Nguyên tắc: Bạn đang nuôi dạy một kẻ thờ phượng, vì vậy điều quan trọng cần nhớ là điều gì cai trị trái tim con bạn sẽ kiểm soát hành vi của nó.
Tôi muốn đào sâu và mở rộng cuộc trò chuyện về sự thờ phượng vì vấn đề này có thể là điều quan trọng nhất mà mọi cha mẹ cần hiểu về những đứa trẻ mà Thiên Chúa đã kêu gọi họ nuôi dạy. Tôi muốn bắt đầu xem xét sự thật rằng bạn đang nuôi dạy những kẻ thờ phượng bằng một loạt các câu hỏi và hai ví dụ minh họa.
- Tại sao con cái tôi lại làm những điều chúng làm?
Bậc cha mẹ nào cũng từng có những lúc bối rối, sửng sốt hay buồn lòng trước những lựa chọn, lời nói và việc làm của con mình. Tại sao cậu con trai nhỏ của bạn lại chống lại lời dạy bảo hay sự hướng dẫn của bạn? Tại sao các con bạn lại khó hoà thuận với nhau đến thế? Tại sao cô con gái của bạn lại quá bận tâm đến vẻ bề ngoài của mình? Tại sao cứ mỗi lần lên xe là anh chị em lại gây chiến với nhau?
- Sự đổi thay diễn ra thế nào trong lòng và trong đời sống con cái?
Nếu bạn thấy con mình làm những điều ích kỷ, sai trái, ngang bướng, dại dột hay tai hại, bạn sẽ khao khát được thấy con đổi thay. Đáng buồn thay, vì phần đông cha mẹ Kitô hữu không trả lời được câu hỏi thứ nhất, nên họ cũng không trả lời được câu hỏi này. Vì thế họ thu hẹp việc làm cha mẹ lại thành cố gắng kiểm soát hành vi của con cái, thay vì mỗi ngày ra sức làm khí cụ đổi thay trong tay Thiên Chúa.
- Làm sao tôi có thể làm khí cụ đổi thay trong lòng và trong đời sống con cái?
Điều thiết yếu là phải hiểu rằng Thiên Chúa đã gọi bạn đến một điều sâu xa hơn việc quản lý, hướng dẫn và kiểm soát hành vi của con mình. Thiên Chúa đã gọi bạn làm người chuyển trao ân sủng của Người, ân sủng cứu vớt, tha thứ, biến đổi và giải thoát. Bạn không được phép để mình bằng lòng với bất cứ điều gì kém hơn thế.
Tại sao tôi lại bắt đầu với ba câu hỏi này? Bởi vì câu trả lời cho những câu hỏi này được tìm thấy trong một từ duy nhất: sự thờ phượng. Mọi điều con bạn từng nói hoặc làm đều bắt nguồn từ sự thờ phượng. Không có quan sát nào nền tảng hơn về con người so với quan sát mà chúng ta đang xem xét. Không có đứa bé trai hay bé gái nào mà không thờ phượng. Không có học sinh trung học cơ sở hay thanh thiếu niên nào mà không thờ phượng. Sự thờ phượng không chỉ là lực lượng định hình hành vi của con cái chúng ta, mà còn là lời giải thích cho những lựa chọn chúng đưa ra và những hành động chúng thực hiện. Nếu không hiểu những hàm ý bao quát của sự thật này về con cái, bạn sẽ giống như đi sâu vào rừng rậm mà không có GPS.
Trẻ em làm những gì chúng làm vì những gì chúng thờ phượng. Vì điều này, sự thay đổi không nằm ở việc quản lý hành vi, mà là điều chỉnh lại sự thờ phượng (worship realignment). Trở thành một công cụ của sự thay đổi có nghĩa là giải quyết các vấn đề thờ phượng với con bạn. Có thể ngay lúc này bạn đang tự nhủ: “Paul, tôi chẳng hiểu anh đang nói gì cả. Tôi chỉ muốn con tôi ăn những gì được bảo, đi ngủ khi được bảo, làm bài tập về nhà và ngừng đánh nhau. Những gì anh viết có vẻ mang tính thần học hơn là thực tế”. Tôi hiểu phản ứng đó. Tôi đã nghe điều đó từ nhiều bậc cha mẹ khi tôi cố gắng giúp họ hiểu tầm quan trọng của sự thật này. Vì vậy, hãy để tôi đưa ra hai ví dụ minh họa về nuôi dạy con cái.
Bạn quyết định đưa con trai đến Toys”R”Us. (Đừng đến đó, Ma quỷ ở nơi đó đấy!) Bạn đã từng ở đó, và bạn biết tất cả những cám dỗ sẽ chào đón con trai mình. Vì vậy, bạn đặt nó vào xe đẩy và đi giữa lối đi để những cánh tay nhỏ bé của nó không thể với tới tất cả những thứ nó muốn chộp lấy và mang về nhà. Cuối cùng, bạn đến lối đi thanh toán cuối cùng, nơi được thiết kế để trở thành một âm mưu chống lại việc nuôi dạy con cái của bạn. Nằm trong lối đi hẹp đó là những món đồ bọc nhựa giá 6,95/7,95 đô la. Chúng được đặt cố ý ngay nơi con trai bạn có thể nhìn thấy và chạm vào. Vì vậy, con trai bạn nói: “Mẹ ơi, con muốn một cái.” Bạn nói: “Johnny, Mẹ sẽ không mua cho con thêm cái gì nữa.” Johnny ngay lập tức nói: “Nhưng Mẹ ơi, đó là mô hình Captain X Bongo và con chưa có cái nào cả.” Bạn nói nghiêm nghị hơn một chút: “Johnny, Mẹ đã nói là Mẹ sẽ không mua cho con thêm bất cứ thứ gì nữa.” “Nhưng Mẹ ơi,” Johnny mè nheo, “Billy có tất cả các mẫu. Nó còn có cả trạm chơi nữa. Con là đứa con trai duy nhất mà con biết phải đến nhà người khác mới được cầm vào mô hình Bongo. Mẹ ơi, nếu mẹ mua cái này cho con, con hứa con sẽ không bao giờ đòi hỏi bất cứ điều gì nữa”. Bây giờ, với một chút thất vọng trong giọng nói, bạn nói: “Johnny, Mẹ sẽ không mua cho con thêm cái gì nữa. Mẹ đã mua cho con một bộ xếp hình, và đó là tất cả những gì con nhận được hôm nay.” Lúc đó, Johnny bắt đầu la hét như thể bạn đã làm đau nó về thể xác. Thật xấu hổ; bạn có thể cảm thấy tất cả mọi người xung quanh đang nhìn chằm chằm vào mình. Đó là một trong những khoảnh khắc bạn ước mình có một cái nút để mở cửa sập xuống một đường ống ngầm dẫn về nhà. Bạn chỉ muốn thoát khỏi đó càng nhanh càng tốt.
Nếu cách giải thích của bạn về cuộc đụng độ công khai đáng xấu hổ với con trai chỉ đơn giản là một cuộc chạm trán khó chịu khác giữa bạn và nó, thì bạn không hiểu con mình và điều gì thúc đẩy nó. Đúng, sự căng thẳng trong khoảnh khắc đó là theo chiều ngang (cha mẹ với con cái), nhưng nguyên nhân gây ra nó là theo chiều dọc (con bạn và Thiên Chúa). Hiểu được điều này là điều cần thiết để hiểu nhiệm vụ mà Thiên Chúa đã kêu gọi bạn. Bạn thấy đấy, Johnny muốn một điều gì đó hơn là chỉ một người mẹ cung cấp cho mình. Thực tế, mặc dù nó không biết điều đó, Johnny muốn một điều gì đó hơn là một Thiên Chúa cung cấp cho mình. Hãy đọc kỹ những gì tôi sắp nói. Điều bé Johnny thực sự muốn là trở thành Chúa. Nó muốn trở thành người đứng ở trung tâm thế giới của mình và cai trị nó. Nó muốn suy nghĩ và điều đó sẽ xảy ra. Nó muốn nói và điều đó sẽ được thực hiện. Nó muốn những gì nó muốn, khi nó muốn. Nó không bao giờ muốn bị từ chối. Nó không muốn ai cản đường mình. Tại sao? Bởi vì Johnny theo bản năng đặt mình vào vị trí của Thiên Chúa. Theo bản năng, nó biến cuộc sống thành tất cả về mình.
Sẽ thật tệ và khó khăn biết bao nếu Johnny chỉ đơn thuần gặp khó khăn trong việc phục tùng quyền bính của con người, nhưng vấn đề của cậu bé lại sâu sắc hơn thế nhiều. Johnny gặp vấn đề với quyền bính của mẹ bởi vì cậu đang gặp vấn đề với quyền bính của Thiên Chúa. Cậu không chấp nhận vị trí làm con vì cậu muốn chiếm lấy vị trí của Thiên Chúa. Khoảnh khắc tồi tệ trong cửa hàng đồ chơi ấy xoay quanh một điều quan trọng hơn nhiều so với ham muốn trẻ con về một món đồ chơi mới. Nó liên quan đến những khao khát sâu thẳm trong con tim cậu bé, và nếu không hiểu được điều cốt lõi này, bạn sẽ không thể giúp được cậu.
Cô con gái mười sáu tuổi của bạn dành một khoảng thời gian mà bạn cho là nực cười trong phòng tắm mỗi sáng. Con bé dường như không bao giờ có đủ quần áo. Con bé ngấu nghiến các tạp chí và trang web thời trang. Bạn bắt đầu nghĩ rằng con bé hẳn là nữ hoàng selfie của thế hệ mình. Con bé không chỉ liên tục chụp ảnh tự sướng mà còn chụp ảnh tự sướng trong gương, vì vậy con bé có ảnh tự sướng của mình đang chụp ảnh tự sướng! Bạn lo lắng rằng con bé trang điểm quá nhiều và muốn ăn mặc quá khiêu khích.
Bạn buồn rầu vì vẻ bề ngoài của con bé nhận được nhiều sự chú ý và quan tâm hơn nhiều so với những gì đang diễn ra bên trong. Khi nghe con bé nói chuyện, bạn lo lắng về việc phản ứng của bạn bè (đặc biệt là các bạn nam) quan trọng như thế nào đối với con bé và ngoại hình của con bé. Con bé liên tục nói với bạn rằng nó nghĩ mình xấu xí hoặc béo. Con bé nói với bạn rằng nó ghét cái mũi của mình, nghĩ rằng bắp chân quá to và ước mình không quá “lép”. Với tất cả sự chú ý vào ngoại hình, con bé bồn chồn mỗi khi ra ngoài và hiếm khi có vẻ hạnh phúc được lâu.
Thật không khó để lùi lại, xem xét và thấu hiểu những gì đang diễn ra ở đây. Vấn đề của cô con gái tuổi teen này sâu sắc hơn nhiều so với sự phù phiếm đơn thuần (dù đúng là cô bé có như vậy). Vấn đề ấy đi xa hơn việc cô bé coi trọng vật chất, hay việc cô bé tiêu tốn quá nhiều thời gian và tiền bạc cho vẻ bề ngoài. Nó cũng hệ trọng hơn cả việc cô bé quá bận tâm đến ý kiến người khác, hay việc đã bị cuốn theo quan niệm về cái đẹp của nền văn hóa xung quanh. Tất cả những điều này tồn tại nơi cô gái trẻ bởi vì có một điều gì đó ở cấp độ sâu thẳm hơn đã bị đổ vỡ, và sự thay đổi sẽ chỉ diễn ra trong cuộc đời con bé nếu bạn chạm đến được điều sâu xa đó.
Tất cả những điều này đang hoạt động trong cuộc đời cô gái này vì sự thờ phượng. Đó là nơi sự tan vỡ tồn tại. Bạn sẽ không giải quyết được vấn đề bằng cách giới hạn thời gian trong phòng tắm, đưa ra ngân sách quần áo nghiêm ngặt, yêu cầu con bé ngừng phàn nàn, tịch thu tạp chí thời trang, hoặc duyệt trang phục trước khi con bé ra khỏi nhà. Nếu đó là tất cả những gì bạn làm, ngay khi con bé thoát khỏi sự kiểm soát của bạn, con bé sẽ quay trở lại lối sống bị ám ảnh bởi ngoại hình cũ.
Những gì đang diễn ra trong cuộc đời cô thiếu nữ này mang tính thiêng liêng sâu sắc. Vấn đề nằm ở những cam kết và khao khát thầm kín nhất nơi con tim. Đó là câu chuyện về nơi con bé tìm kiếm sự sống, sự thỏa lòng và mãn nguyện; tìm kiếm căn tính, sự thuộc về, cũng như ý nghĩa, mục đích, cùng sự bình an và an ninh nội tâm. Đó chính là nơi con bé tìm thấy hy vọng và sức mạnh, là động lực vực con bé dậy để đối mặt với ngày mới. Tựu trung, đó là về điều gì đang đóng vai trò là ‘Chúa’ theo nghĩa chức năng của con bé.
Điều đáng buồn là con bé đã gắn căn tính và sự an ninh của con tim mình vào một thứ không thể và sẽ không mang lại kết quả. Trong sự thiếu nghỉ ngơi của trái tim, con bé càng trở nên nghiện ngập và ám ảnh hơn. Con bé tập trung nhiều hơn và làm việc chăm chỉ hơn để trở nên xinh đẹp, hấp dẫn với bạn bè và quyến rũ với các chàng trai xung quanh. Con bé khao khát cần những bậc cha mẹ sẽ làm nhiều hơn là cố gắng kiểm soát các lựa chọn và hành vi của mình. Con bé cần những bậc cha mẹ hiểu mình ở cấp độ con tim và đang nỗ lực để trở thành công cụ thay đổi con tim. Những gì đang hoành hành trong cuộc đời con bé là một cuộc chiến của sự thờ phượng, và đáng buồn thay, có khả năng cao là cha mẹ Kitô hữu của con bé không biết điều đó.
Sự Thờ Phượng Là Gì?
Thờ phượng là một từ khó hiểu đối với hầu hết chúng ta, bởi vì khi nghĩ đến thờ phượng, chúng ta có xu hướng nghĩ đến tôn giáo hình thức. Khi hầu hết mọi người nghĩ về sự thờ phượng, họ nghĩ đến buổi sáng Chúa nhật, một buổi tập hợp các tín hữu để hát, dâng hiến và giảng dạy. Nhưng thờ phượng không chỉ là một chức năng tôn giáo; đó là một chức năng của con người. Thờ phượng là điều mọi người đều làm mỗi ngày. Bạn không cần phải biết mình đang thờ phượng thì mới là đang thờ phượng. Vì mọi thứ trong cuộc sống của chúng ta được định hình bởi sự thờ phượng, nên có một cách hiểu là mọi thứ chúng ta làm, bằng cách nào đó, đều là một hành động thờ phượng.
Thờ phượng là khao khát bên trong về sự kỳ diệu, kinh ngạc và kính sợ mà mọi con người đều sở hữu. Đó là sự khao khát được lấp đầy. Đó là sự tìm kiếm sự sống không ngừng nghỉ. Đó là mong muốn ý nghĩa và mục đích cá nhân. Đó là sự thúc đẩy tìm đến ai đó hoặc cái gì đó để cho bạn căn tính. Đó là cơn đói khát phổ quát cho sự bình an nội tâm. Đó là cuộc săn tìm Thiên Chúa suốt đời. Đó là thực tế rằng chúng ta luôn sống để phục vụ một điều gì đó hoặc chúng ta luôn sống dưới sự kiểm soát của một điều gì đó. Đó là thực tế rằng không ai là vô thần. Tất cả chúng ta đều trao con tim mình cho Thiên Chúa chân thật duy nhất hoặc cho một sự thay thế Chúa nào đó trong tạo vật.
Hãy đọc những điều đầy quyền năng mà Kinh Thánh nói về sự thờ phượng/sự thờ ngẫu tượng của con tim chúng ta và con tim con cái chúng ta:
- “Ngươi không được có thần nào khác trước mặt Ta.” (Xuất Hành 20:3) .
- “Ngươi hãy yêu mến ĐỨC CHÚA, Thiên Chúa của ngươi, hết lòng, hết linh hồn và hết sức lực ngươi.” (Đệ Nhị Luật 6:5) .
- “Anh em hãy cẩn thận, kẻo lòng anh em bị lừa dối, khiến anh em xây bỏ Chúa mà phụng thờ các thần khác và sụp lạy chúng.” (Đệ Nhị Luật 11:16) .
- “ĐỨC CHÚA, Thiên Chúa của ngươi, sẽ cắt bì lòng ngươi và lòng dòng dõi ngươi, để ngươi yêu mến ĐỨC CHÚA, Thiên Chúa của ngươi…” (Đệ Nhị Luật 30:6) .
- “Đừng xây sang những ông thần hư không, vô ích và chẳng cứu được ai, vì chúng chỉ là hư không.” (1 Sa-mu-en 12:21) .
- “Con cái loài người kia ơi… Sao lại ưa điều hư ảo và tìm cách dối gian?” (Thánh Vịnh 4:3) .
- “Vì mọi chúa tể các dân hoa là hư ảo, còn ĐỨC CHÚA, Người sáng tạo trời cao.” (Thánh Vịnh 96:5) .
- “Tượng thần của chúng… Có miệng mà không nói; Có mắt mà chẳng thấy; Có tai mà không nghe; Có mũi mà chẳng ngửi; Có tay mà không rờ; Có chân mà chẳng bước; Cổ họng chẳng thốt ra một tiếng. Kẻ làm ra chúng, cùng những ai tin cậy nơi chúng, sẽ trở nên giống như chúng.” (Thánh Vịnh 115:4-8) .
- “Ta là ĐỨC CHÚA, đó là danh Ta; Ta chẳng nhường vinh quang của Ta cho thần nào khác, cũng không để cho ngẫu tượng được hưởng lời ca tụng dành cho Ta.” (I-sai-a 42:8) .
- “ĐỨC CHÚA, Vua Ít-ra-en, Đấng Cứu Chuộc nó, là ĐỨC CHÚA các đạo binh, phán thế này: Ta là khởi nguyên và là cùng tận; chẳng có thần nào khác, ngoại trừ Ta.” (I-sai-a 44:6) .
- “Vậy hãy nói với chúng… ĐỨC CHÚA là Chúa Thượng phán thế này: Phàm ai thuộc nhà Ít-ra-en mà để cho các ngẫu tượng chiếm đoạt lòng mình… thì Ta, ĐỨC CHÚA, Ta sẽ trả lời nó…” (Ê-dê-ki-en 14:4).
- “Bởi vậy, anh em thân mến, hãy lánh xa việc thờ ngẫu tượng.” (1 Cô-rin-tô 10:14) .
- “Anh em đừng yêu thế gian và những gì ở trong thế gian. Kẻ nào yêu thế gian thì nơi kẻ ấy không có lòng mến Chúa Cha.” (1 Gio-an 2:15) .
- “Thế gian đang qua đi, cùng với dục vọng của nó. Còn ai thi hành ý muốn của Thiên Chúa thì tồn tại mãi mãi.” (1 Gio-an 2:17) .
Tôi chỉ trích ra một vài đoạn trong số hàng trăm đoạn trong Kinh Thánh. Tại sao đây lại là một chủ đề Kinh Thánh mạnh mẽ đến vậy? Bởi vì Thiên Chúa, Đấng tạo ra chúng ta, biết rằng mọi thứ trong cuộc sống của chúng ta và cuộc sống của con cái chúng ta đều được thúc đẩy bởi sự thờ phượng. Ngài biết rằng dù chúng ta có ý thức hay không, mỗi ngày trong cuộc đời chúng ta là một cuộc chiến của sự thờ phượng.
Những khao khát nội tâm đặc thù này của con người – khao khát sự sống, sự bình an, căn tính, hy vọng và ý nghĩa – những điều nằm ở cốt lõi của sự thờ phượng, vốn được định để dẫn dắt chúng ta đến với Đấng Tạo Hóa, để tìm kiếm sự giúp đỡ mà chỉ Ngài mới có thể ban cho và để dâng hiến cuộc đời chúng ta phụng sự Ngài. Nhưng tội lỗi khiến tất cả chúng ta đánh đổi sự thờ phượng và phục vụ Đấng Tạo Hóa để lấy sự thờ phượng và phục vụ tạo vật. Vị trí mà Thiên Chúa lẽ ra phải có trong cuộc đời chúng ta về mặt chức năng bị chiếm giữ bởi một thứ gì đó trong tạo vật. Danh mục những thứ chúng ta thờ phượng rộng lớn như danh mục những thứ mà Thiên Chúa đã tạo ra. Vì vậy, ngay từ những khoảnh khắc sớm nhất của cuộc đời con bạn, nó sẽ thờ phượng một điều gì đó. Ý tôi không phải là một cách cố ý hay tự giác, nhưng con cái bạn sẽ trao con tim của chúng cho một điều gì đó. Lời nói và hành động của chúng sẽ được định hình bởi sự cai trị của một điều gì đó. Nếu con bạn tìm kiếm căn tính trong của cải vật chất, chúng sẽ quá tập trung vào những thứ vật chất và tiếp cận cuộc sống theo chủ nghĩa duy vật. Nếu chúng tìm đến con người để mang lại cho chúng sự sống, chúng sẽ là nô lệ cho ý kiến của người khác và làm việc quá sức để làm hài lòng họ. Nếu chúng tìm cách có được cảm giác hạnh phúc nội tâm từ việc nắm quyền kiểm soát, chúng sẽ chống lại quyền bính của bạn với tư cách là cha mẹ và muốn viết ra các quy tắc riêng của mình. Nếu chúng đặt mình vào vị trí của Thiên Chúa, chúng sẽ cho mình có quyền, đòi hỏi, phàn nàn, cạnh tranh không cần thiết và kiêu ngạo.
Tất cả sự rối loạn chức năng, không vâng lời, thiếu tôn trọng và sự phản kháng trong cuộc sống của con cái bạn, những điều làm bạn đau khổ và khiến việc nuôi dạy con cái trở nên khó khăn, đều có gốc rễ từ sự thờ phượng. Tất cả sự sẵn lòng, tuân thủ, tôn trọng, trách nhiệm, danh dự, hòa giải và những lựa chọn tốt, những điều khiến bạn ăn mừng, cũng bắt nguồn từ sự thờ phượng. Biết điều này là nền tảng để làm những gì Thiên Chúa đã kêu gọi bạn làm khi nuôi dạy con cái.
Khả năng thờ phượng nơi trái tim con cái chúng ta được định để dẫn đưa chúng đến với Thiên Chúa. Bạn không thể cho phép mình tách rời việc nuôi dạy con cái khỏi chân lý này. Việc làm cha mẹ của bạn phải được định hình bởi điều căn bản nhất mà bất cứ ai cũng có thể nói về con cái bạn: Con cái bạn được tạo dựng vì Thiên Chúa. Chúng không chỉ được tạo ra cho một nền giáo dục tốt, một công việc tốt, một ngôi nhà tốt, một cuộc hôn nhân tốt và một quyền công dân tốt. Những điều này có giá trị, nhưng chúng không phải là lý do con cái bạn được ban cho sự sống và hơi thở, và chúng không được phép là mục tiêu tối hậu của chúng ta với tư cách là cha mẹ. Con cái chúng ta được tạo ra để tìm thấy sự sống, hy vọng, căn tính và ý nghĩa trong Thiên Chúa. Chúng được tạo ra để dâng hiến ý chí và những món quà tự nhiên của chúng cho Ngài. Chúng được tạo ra để sẵn lòng ở trong các ranh giới của Thiên Chúa. Nhiều bậc cha mẹ vô tình tách biệt đức tin Kitô giáo khỏi cuộc sống hàng ngày khi nuôi dạy con cái, và khi tách biệt đức tin khỏi cuộc sống hàng ngày, họ thất bại trong việc coi trọng sự thờ phượng đúng mức. Đúng, họ muốn con cái tin vào Thiên Chúa, đi nhà thờ và làm điều đúng đắn, nhưng trọng tâm chính của năng lượng làm cha mẹ là tạo ra những đứa trẻ cư xử đúng mực, học giỏi ở trường và thành công trong thể thao và âm nhạc. Vì vậy, họ cố gắng kiểm soát tất cả các hành vi cản trở những mục tiêu này. Bởi vì điều này, họ không tập trung vào con tim và điều gì cai trị con tim. Và bởi vì họ thất bại trong việc suy nghĩ về con tim, họ bỏ lỡ những khoảnh khắc tuyệt vời của ân sủng, nơi Thiên Chúa đang bày tỏ con tim của đứa trẻ để cha mẹ có thể trở thành công cụ giải cứu của Thiên Chúa, dẫn dắt con cái đến sự thấu hiểu, xưng tội và ăn năn. Họ bị bỏ lại với việc cố gắng khiến con cái làm điều đúng đắn mà không giải quyết vấn đề con tim, thất bại trong việc hiểu rằng nếu họ có thể làm điều đó, Chúa Giêsu đã không phải xâm nhập vào trái đất trong sứ mệnh giải cứu của Ngài.
Khả năng thờ phượng của con cái bạn là sự thấu hiểu Kinh Thánh quan trọng nhất dành cho cha mẹ. Điều gì thu hút sự chú ý của bạn nơi con cái? Thực tế là chúng đánh nhau quá nhiều; rằng chúng có xu hướng nỗ lực tìm cách trốn việc hơn là làm việc; tình hình học tập của chúng ở trường; nhóm bạn bè mà chúng khao khát được chấp nhận; sự điên rồ về tình dục và những cám dỗ dường như chào đón con cái bạn mỗi ngày; cảnh tượng bừa bộn trong phòng của chúng; thực tế là chúng có xu hướng quá chú trọng chuyện bạn trai bạn gái; rằng chúng tranh cãi về những điều có vẻ chẳng quan trọng chút nào; thói coi trọng vật chất của chúng; việc chúng dành bao nhiêu thời gian cho điện thoại di động; quan điểm sống kiểu Facebook/selfie của chúng; chế độ ăn uống tồi tệ của chúng; thời lượng mà các hoạt động ngoại khóa làm chúng xao nhãng; hay sự thiếu quan tâm đến đời sống tâm linh của chúng? Tất nhiên, mọi thứ tôi vừa liệt kê đều quan trọng, bởi vì danh sách này nắm bắt được thực tế đời sống hàng ngày của con cái bạn, cũng như những gì thu hút sự quan tâm và kiểm soát thời gian của chúng. Nhưng điều quan trọng cần hiểu là những thứ này không phải nguyên nhân khiến con cái bạn trở thành như thế và làm những gì chúng làm. Không, đây chỉ là những địa điểm nơi những gì thực sự quan trọng đối với chúng – tức là những gì đang cai trị con tim chúng về mặt chức năng – được bộc lộ ra .
Là cha mẹ, bạn phải nhìn qua lăng kính của sự thật rằng con cái bạn là những kẻ thờ phượng để hiểu và giải quyết tất cả những gì đang diễn ra trong cuộc sống của chúng. Thiên Chúa sẽ sử dụng những thứ bình thường của trách nhiệm hàng ngày, cơ hội, mối quan hệ và cám dỗ để phơi bày cho bạn những gì đang diễn ra trong con tim của những kẻ thờ phượng đã được giao phó cho bạn chăm sóc. Ngài sẽ thực hiện điều này hết lần này đến lần khác, bởi vì Ngài là Thiên Chúa của ân sủng nhiệt thành và kiên nhẫn đầy vinh hiển. Ngài vẫn luôn theo đuổi con tim con cái bạn ngay cả khi bạn không đủ tinh tường hay nhạy bén để làm thế. Và Ngài sẽ trung tín ban cho bạn những cơ hội để nhìn thấy, cũng như giúp con cái bạn nhận diện những thứ thay thế Thiên Chúa đang dần chiếm quyền kiểm soát suy nghĩ, ham muốn, cảm xúc, lựa chọn, hy vọng, ước mơ, khao khát, giá trị và mục tiêu của chúng. Ngài đang thực hiện một sứ mệnh giải cứu, và Ngài đã chỉ định bạn làm đại diện tại chỗ của Ngài trong cuộc đời con cái. Đối với các bậc cha mẹ, không có sự thấu hiểu Kinh Thánh, không có bản mô tả công việc, và không có mục tiêu hàng ngày nào quan trọng hơn điều chúng ta đang thảo luận ngay lúc này. Như Bob Dylan, một trong những nhà thần học yêu thích của tôi, từng hát: ‘Bạn buộc phải phục vụ một ai đó’ (You gotta serve somebody).
Vì con cái bạn là những kẻ thờ phượng, bạn phải cam kết trở thành một công cụ giúp chúng nhìn thấy (instrument of seeing). Vì tội lỗi có xu hướng làm con cái bạn mù lòa trước trái tim của chính mình, vì tội lỗi là lừa dối, bạn phải tìm kiếm cơ hội mỗi ngày để trở thành một công cụ giúp nhìn thấy trong cuộc đời chúng. Không đủ khi chỉ công bố các quy tắc và thực thi hình phạt. Không đủ để lấy bục giảng di động của bạn ra và giảng một bài khác. Không đủ để lập chiến lược bảo vệ con bạn khỏi chính nó. Tất cả những điều này đều có chỗ đứng, nhưng chúng không đủ. Bạn thấy đấy, nếu bạn thấy điều sai trái trong con tim con cái, nhưng chúng không thừa nhận điều sai trái đó, chúng sẽ chống lại sự giúp đỡ của bạn và chúng sẽ không cam kết thay đổi. Đây là cách nó hoạt động. Con cái bạn không thể đau buồn về những gì chúng không nhìn thấy, chúng không thể thành thật xưng nhận những gì chúng không đau buồn, và chúng không thể ăn năn về những gì chúng chưa xưng nhận. Hãy đọc những gì đã được tiên báo về Chúa Giêsu: “Ta sẽ dẫn kẻ mù đi trên con đường chúng không biết, Ta sẽ hướng dẫn chúng đi theo những lối chúng chẳng hay. Ta sẽ biến bóng tối trước mặt chúng thành ánh sáng, và những nơi gồ ghề thành đất bằng phẳng. Đó là những điều Ta sẽ làm, và Ta không bỏ rơi chúng” (I-sai-a 42:16).
Khi bạn làm việc để giúp con cái nhìn thấy và thừa nhận những gì đang thúc đẩy chúng muốn những điều chúng muốn và làm những điều chúng làm, bạn đang thực hiện công việc của Đấng Mêsia, Chúa Giêsu, Đấng đã sai phái bạn. Nuôi dạy con cái không chỉ là khiến con cái làm một điều gì đó, mà là giúp chúng nhìn thấy để chúng khao khát thực hiện điều đó. Mỗi ngày, bạn đang làm việc để ban cho chúng ánh sáng – thứ ánh sáng chiếu soi con tim và cho phép chúng xưng thú những gì đang hiện hữu ở đó. Điều quan trọng cần hiểu là con cái bạn chống lại sự giúp đỡ của bạn vì trong sự mù quáng, chúng không nghĩ rằng mình cần đến nó. Việc ban cho sự nhìn thấy (sight-giving) là một bước không thể thay thế để dẫn đến sự thay đổi bền vững trong cuộc đời con cái. Bạn phải luôn tự hỏi: “Ngay lúc này Thiên Chúa muốn con tôi thấy điều gì mà hiện nó không thấy, và làm thế nào tôi có thể giúp nó thấy điều đó?”. Có lẽ không có câu hỏi nào quan trọng hơn câu hỏi này.
Vì con cái bạn là những kẻ thờ phượng, một kỹ năng quan trọng đối với bạn là học cách dẫn dắt chúng đến sự xưng tội. Thật quá cám dỗ để xưng tội thay cho con cái: “Đây là điều con đã làm! Đây là lý do tại sao con làm điều đó! Và đây là những gì con sẽ phải nhận lãnh!”. Thật quá cám dỗ để đưa ra những lời đe dọa: “Đừng bao giờ để bố/mẹ thấy con làm điều đó một lần nữa!”. Thật quá cám dỗ để gieo rắc cảm giác tội lỗi: “Mẹ không thể tin là con lại làm điều này với mẹ!”. Thật quá cám dỗ để gọi tên xấu: “Đôi khi con thật là một đứa hư hỏng!” . Thật quá cám dỗ để lên án: “Đôi khi bố/mẹ tự hỏi liệu con có làm nên trò trống gì không nữa!” Thật quá cám dỗ để so sánh đứa con này với đứa con khác: “Mẹ không hiểu tại sao con không thể làm điều đúng đắn như chị con; các con được nuôi dạy trong cùng một nhà mà!” .
Thật quá cám dỗ để cao giọng, dùng những từ ngữ gay gắt hơn, chỉ trỏ ngón tay, dí sát vào mặt con cái và, đáng buồn thay, tát vào mặt chúng, xô đẩy, lôi kéo hoặc véo chúng. Không điều nào trong số này mở cửa con tim con cái bạn. Không điều nào trong số này ban cho chúng đôi mắt để nhìn thấy. Không điều nào trong số này ban cho chúng tiếng nói để xưng tội. Tất cả những điều này đều đóng chặt con tim con cái bạn lại. Những điều này khiến con cái bạn tức giận và phòng thủ. Chúng khiến con cái muốn trốn chạy bạn hơn là lắng nghe bạn. Chúng chuyển hướng sự tập trung ra khỏi con tim của chính chúng để hướng vào bạn. Những điều này đặt bạn vào thế cản đường những gì Đấng Mêsia đang thực hiện trong con tim và cuộc đời con cái bạn, thay vì biến bạn thành công cụ của Ngài.
Dẫn dắt con cái đến sự xưng tội là về việc có những cuộc trò chuyện dịu dàng, kiên nhẫn, thấu hiểu và mang lại sự sáng suốt với con cái, nhằm mục đích khiến chúng xem xét những gì chúng chưa thừa nhận và bắt đầu chấp nhận trách nhiệm về những suy nghĩ, ham muốn và lựa chọn khiến chúng làm những gì chúng làm. Dẫn dắt con bạn đến sự xưng tội không phải là trở thành một công tố viên, dẫn chúng đến sự kết án và phán xét. Nó không phải là việc xây dựng một hồ sơ để buộc tội. Nó là về việc mong muốn con cái bạn trải nghiệm quyền năng giải cứu và biến đổi của ân sủng. Đó không phải là kiểu nuôi dạy “Làm điều này và con sẽ nhận được điều này”. Đó là kiểu nuôi dạy “Con cần giúp đỡ, và bố/mẹ ở đây để giúp con”. Vì vậy, bạn cam kết tự vấn câu hỏi này ngày này qua ngày khác: “Thiên Chúa đang kêu gọi con cái tôi nhận trách nhiệm về suy nghĩ, ham muốn, lựa chọn và hành động của chúng ở đâu, không bào chữa hay đổ lỗi, và làm thế nào tôi có thể giúp chúng thực hiện điều đó?”.
Nói rằng con cái bạn là những kẻ thờ phượng có nghĩa là bạn không có quyền năng để giải phóng chúng khỏi vấn đề lớn nhất của chúng. Chúng ta có thể dạy dỗ con cái, chúng ta có thể cảnh báo con cái, chúng ta có thể làm việc để bảo vệ con cái, chúng ta có thể hướng dẫn con cái, chúng ta có thể làm gương cho con cái, chúng ta có thể kỷ luật con cái, chúng ta có thể sửa trị con cái, nhưng chúng ta hoàn toàn không có khả năng giải thoát con cái khỏi sự thờ ngẫu tượng tự nhiên trong con tim chúng. Thừa nhận sự bất lực của chúng ta không phải là bỏ cuộc với tư cách là cha mẹ. Ngược lại, sự thừa nhận khiêm nhường này là mảnh đất mà trong đó sự nuôi dạy con cái hiệu quả, lấy Đức Kitô làm trung tâm, được thúc đẩy bởi ân sủng, tràn đầy hy vọng và thay đổi con tim sẽ phát triển. Nếu bạn xưng nhận sự bất lực của mình, thì bạn không cho phép mình nghĩ rằng giọng nói to hơn, từ ngữ sinh động hơn, hay một lời đe dọa lớn hơn sẽ thay đổi nội dung thờ phượng trong con tim con bạn. Điều con cái chúng ta cần là sự giải cứu của sự thấu hiểu thiêng liêng, sự cáo trách thiêng liêng và một cam kết thiêng liêng để thay đổi. Nếu không có điều này, chúng sẽ tự nhủ rằng mình vẫn ổn và chúng không cần sự giúp đỡ của cha mẹ hay của Cha trên trời.
Bởi vì con cái bạn là những kẻ thờ phượng, hy vọng duy nhất của bạn dành cho chúng là ân sủng của Chúa Giêsu Kitô. Điểm này trực tiếp nối tiếp điểm trước. Nếu không có sự giúp đỡ nào của cha mẹ con người đủ mạnh để giải cứu con cái chúng ta khỏi chính con tim của chúng, thì chỉ có một nơi để tìm thấy sự giúp đỡ. Đó là nơi thân vị và công việc của Chúa Giêsu Kitô. Rõ ràng, điều này không có nghĩa là chúng ta không làm gì cả. Nó có nghĩa là tất cả những gì chúng ta làm, chúng ta làm với khao khát trở thành những công cụ sắc bén trong bàn tay quyền năng của Ngài. Chúng ta trung tín nắm giữ tiêu chuẩn cao cả của Thiên Chúa trước mặt con cái, chúng ta yêu thương đối chất với những lựa chọn và hành động sai trái của chúng, chúng ta làm việc để giúp ban cho chúng sự thấu hiểu về con tim mình, chúng ta khiêm nhường trung thực về những cuộc đấu tranh trong chính con tim mình, chúng ta nói với chúng hết lần này đến lần khác về ân sủng được tìm thấy trong Chúa Giêsu Kitô, và chúng ta làm gương về sự kiên nhẫn và tha thứ của Ngài. Chúng ta làm tất cả những điều này lặp đi lặp lại vì chúng ta tin rằng Đấng Cứu Độ đang ở trong chúng ta, ở cùng chúng ta, và vì chúng ta, và chúng ta tin rằng Ngài đứng về phía con cái chúng ta vì Ngài đã ân cần đặt chúng vào một gia đình đức tin.
Chúng ta giống con cái mình hơn là khác chúng. Điểm cuối cùng này là thiết yếu. Nếu bạn muốn trở thành công cụ của Thiên Chúa trong cuộc đời con cái, bạn phải yêu cầu bản thân nhớ rằng những cuộc đấu tranh về sự thờ phượng của chúng cũng là những cuộc đấu tranh về sự thờ phượng của bạn. Giống như chúng, bạn đánh đổi tình yêu dành cho Thiên Chúa để lấy khao khát một thứ gì đó trong tạo vật. Giống như chúng, bạn để những điều tốt trở thành điều xấu trong con tim vì chúng trở thành những điều cai trị. Và giống như chúng, bạn có xu hướng mù lòa trước những gì có trong con tim mình. Vì vậy, sự giải cứu mà con cái bạn cần, bạn cũng cần.
Khi bạn thừa nhận điều này, bạn ngừng phán xét một cách tự mãn và bắt đầu trở nên trắc ẩn. Bạn ngừng nói những điều như: “Khi mẹ bằng tuổi con, mẹ sẽ không bao giờ nghĩ đến việc làm một điều như vậy”. Hoặc, “Mẹ không thể tin được là con lại nghĩ đến việc làm những gì con làm” . Hoặc, “Mẹ không biết mấy thứ này từ đâu ra nữa”. Bạn thấy đấy, thực sự đúng và đáng nhắc lại rằng không ai trao ban ân sủng tốt hơn và sẵn lòng hơn một người đã thừa nhận rằng chính mình cũng khao khát cần đến nó. Vậy việc mang con tim khiêm nhường, biết ơn ân sủng đó vào tất cả những gì bạn làm với con cái mình thì sao?
Nuôi dạy con cái là sẵn sàng tiêu tốn thời gian, ân sủng, năng lượng và nguồn lực của bạn trong một cuộc chiến thờ phượng hàng ngày với tư cách là công cụ của Thiên Chúa trong cuộc đời con cái bạn. Nó không bao giờ chỉ là về thức ăn, bạn bè, Facebook, bài tập về nhà, giờ ngủ, quần áo, quy tắc gia đình hay cãi vã giữa anh chị em. Những điều đó là những cuộc đấu tranh bởi vì có một cuộc chiến sâu sắc hơn đang diễn ra bên trong con tim con cái bạn. Mọi cuộc đấu tranh trong những lĩnh vực này là một cơ hội được ban cho bạn bởi một Thiên Chúa của ân sủng diệu kỳ để chạm đến những vấn đề sâu sắc hơn đó vì sự cứu chuộc, giải cứu và biến đổi con cái bạn. Và Thiên Chúa sẽ ban cho bạn mọi thứ bạn cần để dấn thân vào cuộc chiến sâu sắc hơn đó.
– Tác giả: Paul Tripp || Bản dịch Việt ngữ của Nhóm tủ sách dịch Công Giáo.
