Trong đời sống Giáo Hội, ca đoàn không chỉ là một tập thể biểu diễn, nhưng là một cộng đoàn phục vụ cho phụng vụ, nơi mỗi tiếng hát không nhắm chỉ làm êm tai người nghe, mà trước hết là làm đẹp lòng Thiên Chúa và thánh hóa các tâm hồn. Tuy nhiên, cũng như mọi sứ vụ trong Hội Thánh, việc phục vụ ca đoàn cũng không tránh khỏi những cám dỗ âm thầm, tinh vi, và rất “đạo đức” ở bề ngoài, nhưng lại có thể làm hao mòn đời sống thiêng liêng của người phục vụ nếu không tinh tế để nhận thức.
Chúng ta thử cùng nhìn lại những cám dỗ dễ xảy ra với người phục vụ ca đoàn, không phải kết án hay chỉ trích ai, nhưng để cùng nhau hoán cải, thanh luyện và canh tân.
— +++ —
1. CÁM DỖ TỰ QUY VỀ BẢN THÂN – KHI TIẾNG HÁT KHÔNG CÒN QUY VỀ CHÚA
Cám dỗ đầu tiên và tinh vi nhất của người phục vụ trong lĩnh vực thánh nhạc, có lẽ là muốn mình được thấy, được khen, được nổi bật. Người ca viên dễ rơi vào tình trạng: Muốn ca đoàn mình hát cho thật hay chỉ để người ta khen ngợi, muốn chọn bài đẳng cấp để cho “phô diễn giọng” chứ không phải với ý hướng tinh tuyền để phục vụ cho cộng đoàn, muốn được đứng chỗ dễ được nhìn thấy và gần micro, nhiều khi bất chấp cả sự sắp xếp của người ca trưởng khi họ thấy cần chỉnh sửa lại vị trí của ca viên để tiếng hát tập thể được hòa quyện với nhau. Có nhiều người tự mặc định mình phải đứng ở vị trí này, ở sát micro kia, họ dễ dỗi mau buồn khi không được solo, không được giao phần chính trong việc ca hát. Có khi việc phục vụ chỉ là cái cớ để chúng ta có dịp khoe áo dài thướt tha, khoe giày tây láng coóng! Có khi ngày thường tập hát thì chẳng bao giờ thấy mặt, nhưng lễ lớn và tiệc tùng thì không bao giờ thiếu mặt! Có khi vì chút vai vế mình có trong tập thể, chúng ta viện cớ “chường mặt” lên sân khấu để mình được người người biết đến… Có muôn vàn thứ người ta có thể tận dụng việc phục vụ để khoe mẽ và phô trương! Khi ấy, lời ca tiếng hát của chúng ta không còn là lời cầu nguyện mà trở thành một màn trình diễn trên sân khấu. Người ca viên trở thành ca sĩ thuần túy, ngay trong bối cảnh thánh thiện của phụng vụ. Như vậy, chúng ta dần dễ trở nên tự mãn, khép kín vì nghĩ mình đã đủ hay đủ giỏi, không cần học hỏi thêm và cũng không cần lắng nghe những góp ý.
Ý hướng bên trong rất quan trọng. Một hành động tốt có thể có vẻ ngoài ngay lành, nhưng nếu ý hướng bên trong không tinh tuyền, nó có thể mất đi giá trị luân lý và thiêng liêng. Thánh Âu-tinh đã nói: “Ai hát tốt thì cầu nguyện hai lần.” Nhưng nếu ý hướng chúng ta không còn tinh tuyền, nếu việc ca hát của chúng ta không còn quy về vinh quang Chúa mà chỉ hát cho mình, thì có thể là lời cầu nguyện bằng tiếng hát ấy chỉ còn phân nửa… hoặc nó chẳng còn cầu nguyện nữa.
Người phục vụ ca đoàn sống có chiều sâu, có lẽ phải luôn tự nhắc mình mỗi ngày: “Tôi hát cho Chúa, không phải để lời ca tiếng hát của tôi được lắng nghe, nhưng để được hiến dâng.” Họ cần tự vấn bản thân mình nhiều lần: Tôi hát để Chúa được tôn vinh hay để tôi được chú ý? Nếu hôm nay không ai nhìn thấy tôi, tôi có còn vui lòng phục vụ không? Có khi nào sau một đời phục vụ và ca hát, được mọi người ca tụng và thán phục, việc phục vụ của tôi chẳng còn lại gì trước mặt Chúa mà bù lại, lương bổng của tôi lại là những tháng năm đền tội trong đời sau không?” Giải pháp để hóa giải cơn cám dỗ này, có lẽ là một tâm tình cần được xác tín mỗi ngày một sâu xa hơn: “Chúa đã ban cho tôi mọi sự tốt lành. Tôi dùng tiếng hát lời ca tốt lành chỉ để đáp lại tình thương yêu vô biên của Chúa mà thôi”. Mọi điều đẹp đẽ nhất mà chúng ta làm đều vô nghĩa nếu chúng ta không ý thức điều này.
2. CÁM DỖ CHIA TRÍ – KHI MIỆNG HÁT MÀ LÒNG KHÔNG CẦU NGUYỆN
Chúng ta đã cố gắng hy sinh rất nhiều để có thể phục vụ trong các ca đoàn. Có những hy sinh trực quan dễ thấy, có những hy sinh lặng thầm đắt giá. Tuy nhiên, chúng ta cũng nhiều lúc phải đối diện với cám dỗ chia trí khi giúp cộng đoàn cầu nguyện bằng lời ca tiếng hát. Nhiều khi đứng trên gác đàn mà tâm trí lang thang ngoài chợ đời bởi muôn thứ lo toan về kế sinh nhai khiến chúng ta tham dự thánh lễ mà chẳng còn chú tâm để ý. Nhiều khi vừa tham dự thánh lễ mà lòng chúng ta nặng trĩu những rầu rĩ về cơm áo gạo tiền trong cuộc sống mà không để ý lắng nghe sứ điệp Lời Chúa. Đó là chưa kể có những lúc miệng thì hát nhưng đầu nghĩ chuyện tình cảm riêng tư, tâm trí bận bịu bởi những so đo hơn thua, mắt thì ngó ngang liếc dọc người khác để phê phán, đôi tai nghe tiếng mình nhiều hơn là nghe Lời Chúa. Cái đáng sợ của cơn cám dỗ này ở chỗ là nếu chúng ta phục vụ ca đoàn mà thiếu thái độ sốt sắng trong tâm hồn, thì tiếng hát dẫu chuẩn xác vẫn trở nên rỗng tuếch. Chúa Giêsu đã từng dẫn lời ngôn sứ Isaia cảnh báo: “Dân này thờ phượng Ta bằng môi miệng, còn lòng thì xa Ta.” (Mt 15,8) Nhiều người coi ca đoàn chỉ như một nơi giao lưu xã hội thuần túy. Cái nhìn này khiến họ mất chiều kích thiêng liêng khi tham gia sinh hoạt ca đoàn. Họ dễ nói chuyện, đùa giỡn quá nhiều trong khi tập hát, nơi nhà thờ, thậm chí trong cả phụng vụ,. Có khi nào lời này lại dành cho chúng ta không?
Cám dỗ chia trí khiến chúng ta quen việc mà không còn cảm xúc thiêng liêng, hát nhiều nhưng cầu nguyện ít, phục vụ lâu năm nhưng đời sống nội tâm cạn dần. Nhiều khi tưởng “gần cha” nhưng mà lại “xa Chúa”, khi quen với thái độ “gần chùa gọi Bụt bằng anh”. Cám dỗ này cũng làm chúng ta dễ chạy theo hình thức, bỏ quên chiều sâu thiêng liêng. Nhiều lúc chúng ta lo tập hát rất kỹ mà không cầu nguyện, lo sao cho đẹp tiếng mà không lo sống đẹp lòng Chúa. Nó dễ làm cho chúng ta mệt mỏi, nguội lạnh khi chỉ hát cho xong, phục vụ vì thói quen, không còn vì yêu mến. Từ đó, chúng ta dễ bỏ bê đời sống đạo cá nhân khi đi hát lễ đều nhưng ít xưng tội và rước lễ, thuộc nhiều bài hát nhưng ít thuộc Kinh Thánh. Thường khi, ở các giáo xứ, chúng ta bận bịu và chia trí lo ra liên tục vì công việc phục vụ cộng đoàn, đến mức sau khi đã căng thẳng và mệt mỏi đến mức cầu toàn để sáng tác thật tâm tình, hát thật hay, đàn thật tốt, điều khiển thật sốt sắng, có những thánh lễ chúng ta ra về mà lòng chúng ta rỗng không, chẳng một chút sốt sắng. Thực ra việc phục vụ cho cộng đoàn là một việc rất cao quý, không nên vì vậy mà bỏ đi. Nhưng quan trọng là cần có sự cân bằng để có lúc phục vụ theo phiên, có lúc chúng ta chỉ chú tâm tham dự phụng vụ cho sốt sắng mà thôi. Người ca viên cần tập thói quen chuẩn bị tâm hồn trước khi hát, chứ không chỉ chuẩn bị giọng. Cũng rất cần có những giây phút lắng đọng ngồi lại cám ơn Chúa sau thánh lễ để được “dưỡng nuôi” bởi tinh thần cầu nguyện thay vì “kiệt sức” bởi chính công việc phục vụ. Thế nên những buổi tĩnh tâm, những giờ chầu thinh lặng, những ngày hành hương thật quý giá. Đó là bởi vì, thực ra, chúng ta không chỉ làm việc, mà chúng ta đang phục vụ các mầu nhiệm thánh. Chúng ta là thừa tác viên thánh nhạc, bởi vì qua từng giọng hát, tiếng đàn, qua những bài phối hay bản nhạc hay những nỗ lực âm thầm nhất của chúng ta mà không ai thấu tỏ đi nữa, tất cả những việc này sẽ chỉ thực sự có ý nghĩa khi chúng đưa cộng đoàn tiến gần hơn với Chúa.
3. CÁM DỖ CẠNH TRANH, CHIA RẼ, BÈ PHÁI – KHI CA ĐOÀN KHÔNG CÒN HIỆP THÔNG
Trong tập thể, nếu mọi người đều tập sống tinh thần phục vụ trong khiêm nhường, việc phục vụ của chúng ta đẹp lòng Chúa. Ngược lại, nhiều khi chỉ cần có một hay vài người thích làm nổi bản thân, cũng sẽ làm nổi dậy một làn sóng cạnh tranh, ganh tị, đố kỵ nhau. Có những nơi các ca viên còn đâm ra cãi lộn um sùm với nhau chỉ vì chỗ đứng và cái micro. Có những lúc biết bao nhiêu tương quan bị gãy đổ (giữa ca viên với nhau, giữa ca trưởng và ca viên, giữa ca trưởng và nhạc công, giữa nhạc công và ca viên, giữa ca đoàn này và ca đoàn khác…) chỉ vì những ganh đua vụn vặt đến “lãng xẹt” như thế! Những cám dỗ cạnh tranh rất dễ nảy sinh khi so sánh ngầm kín hay rõ ràng về giọng ai hay hơn, khi ganh tị vì người khác có vẻ được trọng dụng hơn mình, khi tạo phe nhóm, “người mình – nhóm kia”, khi nói xấu sau lưng, thiếu cảm thông. Một ca đoàn có thể hát rất đều, nhưng lòng lại rất lệch, chúng ta có thể hát rất hay nhưng lòng lại rất xấu.
Nhìn vào thực tế, chúng ta vẫn thấy nhan nhản những thực trạng này. Nó làm nhiều người mất hy vọng và than thở: “Thôi, chẳng thà đừng tham gia sinh hoạt gì thì hơn, cho đỡ sinh tội!”. Tuy nhiên, nói như vậy cũng không nên. Chúng ta vẫn nhìn nhận thực tại, nhưng nó không phải là điều đáng mong và đáng có. Để việc phục vụ của chúng ta đẹp lòng Chúa, cần nhớ rằng ca đoàn không phải là nơi thi tố tài năng, mà là nơi thực hành sự hiệp nhất trong phục vụ. Thực ra, tính ghen tị thì nơi bản chất con người ai cũng có cả. Nó chỉ khác nhau khi có người thì nuôi dưỡng ngấm ngầm, người thì biểu lộ rõ ràng bên ngoài. Điều quan trọng là ý thức rằng khi tham gia sinh hoạt trong tập thể, chúng ta cũng được mời gọi cố gắng tập luyện nhân đức mỗi ngày. Chúng ta vào ca đoàn để không chỉ tập đàn tập hát, để rồi thay vì buông mình theo cảm xúc tự nhiên mà cạnh tranh, chia rẽ và bè phái, nhưng còn để tập nhún nhường, hiệp nhất và kiến tạo bình an. Chứ nếu để tham gia ca đoàn mà càng ngày càng xấu hơn, thì không nên chút nào! Và hơn nữa, môi trường của cộng đoàn không phải là nơi để cạnh tranh, chia rẽ và bè phái. Giải pháp hóa giải cơn cám dỗ này, đó là xác tín rằng mỗi người khi tham gia sinh hoạt ca đoàn đều phải cố gắng khiêm nhường, yêu mến và phục vụ lẫn nhau từng ngày. Thánh Phaolô nhắc nhở:“Nếu tôi nói được các thứ tiếng loài người và thiên thần mà không có đức mến, thì tôi chẳng là gì.” (1Cr 13,1) Không có đức mến, thánh nhạc sẽ trở thành thứ âm nhạc trần tục khoác áo phụng vụ, ca đoàn trở thành chiến trường dưới vỏ bọc của đoàn thể, người phục vụ Chúa và cộng đoàn đâm ra phục vụ bản thân và phe nhóm.
4. CÁM DỖ KHÔNG VÂNG PHỤC QUY ĐỊNH CỦA PHỤNG VỤ-THÁNH NHẠC VÀ HƯỚNG DẪN CỦA BỀ TRÊN
Có một cám dỗ rất “cao cấp” đối với người phục vụ thánh nhạc, đó là lấy tài năng và quan điểm cá nhân làm chuẩn mực thay cho hướng dẫn của bề trên và quy luật của phụng vụ-thánh nhạc. Có những ca trưởng chọn bài không đúng tinh thần phụng vụ chỉ vì thấy rằng bài kia hay hơn, bài nọ mình thích hơn! Có những ca viên không tôn trọng vai trò của người phụ trách! Có những người vô tư tự ý sửa lời, đổi nhịp, thay đổi hòa âm hay cấu trúc bài hát tùy tiện mà không hề hỏi han ý kiến tác giả! Có những người coi quy định và luật lệ về phụng vụ-thánh nhạc là “cứng nhắc”, “lỗi thời”, “quá lý tưởng”! Nhưng phụng vụ không phải là sân khấu tự do sáng tạo, mà là gia sản thiêng liêng của Hội Thánh. Việc phục vụ trong ca đoàn không chỉ cần tài năng, mà còn cần: đức vâng phục tốt lành và cần thiết, tinh thần hiệp thông với nhau và ý thức mình là người phục vụ trong Hội Thánh, không phải ngoài Hội Thánh. Thiếu tinh thần vâng phục, biết bao nhiêu chuyện tồi tệ từ nhỏ nhặt tới khủng khiếp đã xảy ra. Có những ca trưởng đi đến đâu là chống đối đến đó, có những đoàn trưởng, ca viên, nhạc công đi đến đâu là góp phần làm náo loạn tập thể đến đó. Có lẽ, cần phải nhớ lời sách Gương Phúc tuy rất súc tích mà ý nghĩa: “Ai không vâng lời thì đừng hòng chỉ huy”.
Dĩ nhiên, có những trường hợp rất tế nhị khi các vị hữu trách, những người hướng dẫn không phải lúc nào cũng nói năng và hành xử đúng đắn, hợp lý và chính xác. Tuy nhiên, cách chung, vẫn luôn cần nhớ rằng chúng ta phục vụ trong tinh thần vâng phục những hướng dẫn của bề trên và quy định của phụng vụ-thánh nhạc. Các vị hữu trách và những người hướng dẫn cũng cần phải tập mở lòng nhiều hơn dễ tiếp cận, để kịp thời lắng nghe những tâm tình, giải đáp tận tình những thắc mắc và đón nhận những góp ý hữu ích của nhiều người, cũng như không ngừng tìm hiểu và hoàn thiện khả năng chuyên môn để việc hướng dẫn người khác được chính xác và hợp lý. Thông thường, những vị nào đã từng phục vụ trong lĩnh vực thánh nhạc hay có am hiểu thánh nhạc thì vừa khích lệ vừa thông cảm, vừa biết cách để hướng dẫn các ca đoàn. Thay vì thái độ giáo sĩ trị vốn là một tật xấu “cổ lỗ sĩ” khi lúc nào cũng ra lệnh độc đoán như thể những người này phục vụ mình (trừ phi chính họ quá đáng!), các vị hãy trân trọng những hy sinh lớn lao và nỗ lực lặng thầm của họ. Không có ca đoàn, cộng đoàn sẽ thiếu vắng biết bao, và chính bản thân các vị cũng chẳng thể làm được mọi sự đâu! Khi phục vụ trong ca đoàn, hẳn chẳng ai mong sẽ nhận được công cán gì đâu. Vì vậy, cần phải ghi nhận nỗ lực phục vụ không công của họ, đôi khi chỉ như thế thôi họ cũng đã an lòng và cảm động rồi chứ không đợi tới quà cáp hay tiền mừng. Hãy cám ơn cả những người vợ người chồng, người nhà của họ đã gồng mình hy sinh mà gánh vác việc gia đình nhiều hơn một chút để họ có thể phục vụ giáo xứ và cộng đoàn.
5. CÁM DỖ LƯỜI BIẾNG, THIẾU TRÁCH NHIỆM KHI CA ĐOÀN LẠI TRỞ NÊN GÁNH NẶNG
Trong đời sống phục vụ trong ca đoàn, cám dỗ lười biếng và thiếu trách nhiệm thường đến rất âm thầm nhưng để lại hậu quả không nhỏ. Ban đầu chỉ là một lần đi tập trễ vì “bận việc riêng”, một lần nghỉ tập vì “hơi mệt”, hay một lần lên lễ mà chưa kịp xem lại bài. Dần dần, những ngoại lệ nhỏ ấy trở thành thói quen, làm suy yếu tinh thần phục vụ của chúng ta và phá vỡ kỷ luật chung của tập thể. Lười biếng trong ca đoàn không chỉ là chuyện thể lý khi ngại tập hát hay luyện thanh, mà còn là sự lười biếng nội tâm khi chỉ hào hứng tập hát mà lười nhác những buổi tĩnh tâm cầu nguyện của ca đoàn, lười suy niệm lời ca khi tập hát, lười đặt câu hỏi: “Tôi đang phục vụ ai? Tôi đang hát cho ai?” Khi tinh thần trách nhiệm giảm sút, người ca viên dễ xem ca đoàn như một sinh hoạt phụ trợ, một thú vui tùy hứng, thay vì là một sứ vụ thiêng liêng trong phụng vụ cộng đoàn. Từ đó, việc phục vụ trở nên hời hợt: hát cho có, lên bè cho xong, miễn sao không bị nhắc nhở. Nhưng điều đáng buồn là chính sự hời hợt ấy làm nghèo đi đời sống thiêng liêng của bản thân và làm tổn thương đến sự trang nghiêm của phụng vụ. Tinh thần thiếu trách nhiệm rất dễ lây lan. Nhiều khi chỉ một người lơ là cũng kéo theo người khác nản lòng; một bè không chuẩn bị kỹ khiến cả ca đoàn chông chênh rồi hát “bể”; một vài cá nhân vô kỷ luật làm mất nhiệt huyết chung. Hơn nữa, lười biếng thường đi kèm với tự bào chữa: “Tôi hát không quan trọng lắm”, “Thiếu tôi cũng chẳng sao”, “Ca đoàn có nhiều người mà”… Những lý do ấy nghe có vẻ khiêm tốn, nhưng thực chất là sự thoái thác trách nhiệm mà Chúa đã trao. Mỗi người được mời gọi vào ca đoàn không phải ngẫu nhiên; mỗi giọng hát, mỗi nhạc cụ đều là một phần trong thân thể chung. Khi một phần ấy không làm tròn bổn phận, cả thân thể đều chịu thiệt.
Giải pháp để chống lại cám dỗ lười biếng không chỉ là siết lại kỷ luật, mà trước hết cần phải hoán cải cái nhìn. Cần nhìn nhận việc tập hát như một hành vi cầu nguyện, nhìn nhận việc phục vụ như một việc làm mà Chúa hằng thấu tỏ, nhìn nhận mỗi thánh lễ như một cơ hội dâng hiến tốt nhất những gì mình có. Khi ý thức rằng mình đang cộng tác vào việc loan báo Tin Mừng bằng âm nhạc, người ca viên sẽ thấy xấu hổ nếu lên gác đàn với một bài chưa thuộc, một tinh thần uể oải, một thái độ thiếu chuẩn bị. Dẫu biết rằng công việc chúng ta nhiều, tâm trạng chúng ta không phải lúc nào cũng tốt, hay tâm tình chúng ta không phải lúc nào cũng chỉn chu sẵn sàng, nhưng chính sự trung tín trong những điều nhỏ nhặt (đến đúng giờ, tập hát nghiêm túc, luyện thanh cẩn thận) sẽ nuôi dưỡng lòng yêu mến và giữ cho ngọn lửa phục vụ không tàn lụi.
6. CÁM DỖ BUÔNG XUÔI KHI GẶP KHÓ KHĂN
Bên cạnh cám dỗ lười biếng và thiếu trách nhiệm, một cám dỗ khác không kém phần nguy hiểm đối với người phục vụ ca đoàn là cám dỗ buông xuôi khi gặp khó khăn. Khó khăn trong ca đoàn là điều không thể tránh: thiếu người, thiếu nhạc trưởng, thiếu nhạc cụ, mâu thuẫn nội bộ, bị phê bình, không được công nhận, hoặc cảm thấy công sức mình bỏ ra không mang lại kết quả. Có những lúc người ca viên tự hỏi: “mình cố gắng để làm gì?”, “có mình hay không cũng vậy thôi”, “ở đây chỉ toàn rắc rối”… Những suy nghĩ ấy, nếu không được soi sáng bởi đức tin, sẽ dần dẫn tới chán nản và ý định thoái lui. Thái độ buông xuôi dẫn đến thoái lui thường khởi đi từ một vết thương nhỏ: một lời góp ý làm bản thân tổn thương, một lần bị bỏ qua khi phân việc, một quyết định của ban điều hành mà mình không đồng tình… Thay vì đối thoại và kiên nhẫn, người ta chọn cách rút vào im lặng, giảm nhiệt tình, rồi cuối cùng là bỏ tập hát, bỏ hát lễ, bỏ sinh hoạt ca đoàn. Điều nguy hiểm là cám dỗ này thường khoác áo “khôn ngoan”, như “thôi, thoái lui cho đỡ phiền lòng mệt óc”, “ở đây không hợp với mình, người ta không chào đón mình”, “mình cần tìm chỗ khác yên ổn hơn”…
Dĩ nhiên, cũng có những lúc cần và nên thoái lui, nhưng coi chừng đằng sau sự thoái lui đó là sự trốn chạy thập giá. Phục vụ trong Hội Thánh không bao giờ là con đường trải hoa hồng; nó luôn đi kèm với hy sinh, hiểu lầm và thử thách. Khi gặp khó khăn mà buông xuôi, người ca viên không chỉ đánh mất một cộng đoàn, mà còn đánh mất một cơ hội lớn để chính mình trưởng thành trong đời sống thiêng liêng. Bởi vì chính trong những lúc bị thử thách, lòng trung tín của chúng ta mới được tinh luyện. Chính khi bị hiểu lầm, đức khiêm nhường của chúng ta mới được đào sâu. Chính khi thấy mình yếu đuối và bất lực, người phục vụ mới học biết cậy dựa vào Chúa hơn là vào khả năng riêng mình. Buông xuôi và thoái lui cũng để lại khoảng trống cho ca đoàn khi mất một giọng hát, mất một người đỡ đần san sẻ công việc, mất một mối dây liên kết tốt lành. Đôi khi chỉ vì một người nản lòng mà cả bè lao đao, cả tập thể thoái chí. Để vượt qua cám dỗ này, chúng ta cần có một cái nhìn đức tin khi tập nhận ra rằng mình không phục vụ vì con người, vì bất kỳ ai khác mà vì Chúa; không gắn bó với ca đoàn vì bản thân hoàn hảo, mà vì Chúa đang hiện diện và hành động ngay trong những bất toàn ấy. Kiên trì ở lại dù mệt mỏi và chông chênh, chính là một lời tuyên xưng đức tin sống động: “Lạy Chúa, con tin rằng Ngài đang làm việc nơi đây, và con không muốn bỏ cuộc giữa chừng.”
7. CÁM DỖ LÀM MỘT MÌNH – KHI KHÔNG TÌM NGƯỜI CỘNG TÁC VÀ KẾ THỪA
Một cám dỗ khác, có vẻ ngoài rất đẹp, nhưng cũng là một thứ cám dỗ nguy hiểm. Có những người hoặc vì nhiệt thành, vì trách nhiệm, hoặc vì muốn kiểm soát mọi sự, mà ôm hết việc về mình. Họ không chia sẻ công việc, không huấn luyện nhân sự, không tin tưởng ai khác. Họ sợ mất vai trò, sợ bị thay thế trong khi biết rõ năng lực của mình nhiều khi giới hạn mà người khác lại hơn họ. Có những ca trưởng đã lớn tuổi nhưng nhất quyết không chịu nhường cho các em trẻ có khả năng tập làm việc. Có những nhạc công bĩu môi khi nhìn vào người trẻ hơn, trong khi đáng lẽ phải tận tình chỉ dẫn thay vì “giấu nghề”. Có những ca viên giọng đã khàn, tiếng đã xuống, nhưng vẫn thấy khó chịu khi người khác dần đứng ở vai trò của mình. Có những cá nhân và tập thể nhất quyết không cộng tác với người khác khi cần đàn chung, hát chung, phục vụ chung một dịp lễ quan trọng trong giáo xứ… Tất cả những điều này đều là những biểu hiện của cơn cám dỗ dính bén vào quyền lực cách thiêng liêng. Cám dỗ này thôi thúc người ta bám chặt vai trò thay vì chia sẻ sứ vụ. Không phải chỉ những cơn cám dỗ dính bén về tiền bạc, lạc thú hay danh vọng mới nguy hiểm đâu, dính bén sứ vụ cũng là một thứ cám dỗ nguy hiểm không kém. Bởi vì nó làm chính mình ra nghèo nàn và tập thể đâm ra trì trệ. Nó làm cho người khác phải khó xử vì sự thiếu tế nhị khi đáng lẽ phải lùi bước, hay vì sự khép kín độc đoán thay vì cần phải cộng tác với nhau. Và nhiều khi tất cả những gì chúng ta làm một mình, không phải vì không có người cộng tác, nhưng vì chúng ta không cho họ có cơ hội cộng tác. Ngày nay, khi công việc làm cho người trẻ bận bịu quay cuồng, nhiều khi mời gọi họ mà chưa chắc họ đã tham gia. Huống hồ chi chúng ta để cho tình trạng “chảy máu chất xám” vẫn diễn ra. Nếu chúng ta không cần họ, không mời họ tham gia ca đoàn, thì họ tham gia đàn hát ngoài xã hội hay sẽ vùi mình vào những thứ giải trí thôi. Và đừng trách sao mà ca đoàn chúng ta càng ngày càng ít người, càng ngày càng mệt mỏi và trì trệ.
Đọc Kinh Thánh, chúng ta thấy Chúa Giêsu không làm việc một mình. Người chọn gọi Nhóm Mười Hai Tông Đồ, rồi sai họ đi. Người còn chọn gọi thêm bảy mươi hai Môn Đệ khác rồi sai đi khắp nơi. Người tin tưởng giao sứ vụ cho họ. Người phục vụ ca đoàn chúng ta đừng quên, nhưng hãy nhớ rằng mục tiêu của việc phục vụ không phải là để giữ ghế, mà để truyền lửa. Nếu chúng ta biết nhiệt tâm hết mình cho công việc và đồng thời biết tìm những người cộng tác và chia sẻ, chúng ta vừa giữ được sự tự trọng cần có khi không bắt người ta luôn phải cần đến mình, vừa nhẹ nhàng hơn trong công việc vì không sợ lúng túng khi không có mình hiện diện, mà tập thể vừa có những làn gió mới và chính cộng đoàn cũng được hưởng nhờ những sự phong phú ấy. Cần liên tục nuôi nhân sự, bởi vì chúng ta đâu thể làm được công việc nào mãi mãi? Nếu không lo tìm người cộng tác và kế thừa, lỡ ra vì một lý do nào đó mà vì thế tập thể phải chịu thiệt hại hay phải giải tán, chẳng phải là tiếc lắm sao?
— +++ —
Phục vụ ca đoàn không chỉ là một công việc, mà là một ơn gọi trong lòng Hội Thánh. Phục vụ ca đoàn là một con đường nên thánh nếu chúng ta biết tận dụng. Nói về các cám dỗ trên không phải để chúng ta sợ hãi, nhưng để chúng ta khiêm tốn hơn, cầu nguyện và gắn bó với Chúa hơn và yêu thương nhau hơn. Ước gì mỗi người phục vụ ca đoàn luôn có thể nói với Chúa tâm tình này:
LỜI NGUYỆN CỦA MỘT CA VIÊN
Lạy Chúa Giêsu Thánh Thể,
chúng con quỳ trước nhan Thánh Chúa
với đôi tay trắng trơn và trái tim mong manh,
nhận ra rằng giữa bao ơn gọi trong Hội Thánh,
Chúa đã thương gọi chúng con
được phục vụ Chúa bằng tiếng hát và tâm hồn.
Lạy Chúa,
nhiều khi chúng con đã hát rất hay nhưng lại yêu Chúa chưa đủ,
đã đứng rất gần cung thánh nhưng lòng lại xa Chúa,
đã phục vụ rất lâu nhưng lại thiếu khiêm nhường và phó thác.
Xin Chúa tha thứ cho chúng con
những lần tự quy về mình hơn là quy về Chúa,
những lúc chia trí, nguội lạnh, lười biếng,
những khi hơn thua, ganh tị, chia rẽ,
những lần cứng lòng không vâng phục
và thiếu tinh thần hiệp thông trong phục vụ
cũng như cả những lúc muốn buông xuôi, thoái lui.
Xin Chúa thanh luyện tiếng hát chúng con,
để mỗi lời ca không chỉ đẹp âm thanh
mà còn đẹp trong lòng mến,
để từng nốt nhạc vang lên
trở thành lời cầu nguyện đơn sơ, khiêm hạ
dâng lên ngai tòa Chúa.
Xin Chúa dạy chúng con biết yêu mến thinh lặng
trước khi cất tiếng hát,
biết cầu nguyện trước khi trình tấu,
biết lắng nghe nhau và nâng đỡ nhau
trên con đường phục vụ đầy thách đố nhưng chan chứa ân sủng.
Xin cho ca đoàn chúng con
luôn là một cộng đoàn hiệp nhất,
không vì tài năng mà tự cao,
không vì khác biệt mà chia rẽ,
nhưng vì yêu Chúa mà biết yêu nhau thật lòng.
Lạy Chúa,
xin đừng để chúng con chỉ là những người hát cho Chúa,
mà hãy cho chúng con
trở thành những người sống cho Chúa,
để khi không còn đứng trên cung thánh,
cuộc đời chúng con vẫn là một bài ca đẹp
dâng lên Thiên Chúa Tình Yêu.
Xin dạy con hát không phải để được khen,
nhưng để yêu Chúa nhiều hơn;
không để được thấy, nhưng để Chúa được tôn vinh.”
Chúng con phó thác ca đoàn chúng con
trong tay từ ái của Chúa,
xin giữ gìn, hướng dẫn và thánh hóa
từng người chúng con mỗi ngày.
Amen
—
* Con chiên nhỏ
* 23/01/2026
(Nguồn: FB Lm. Joseph Martin Quốc Vinh)
