Bạn phải tránh không chỉ việc đổ lỗi cho người khác mà còn cả việc đổ lỗi cho chính mình. Bạn có khuynh hướng tự trách mình vì những khó khăn bạn gặp phải trong các mối quan hệ. Nhưng tự trách mình không phải là một hình thức của sự khiêm nhường. Đó là một hình thức tự chối bỏ bản thân, trong đó bạn phớt lờ hoặc phủ nhận sự tốt lành và vẻ đẹp của chính mình.
Khi một tình bạn không đơm hoa kết trái, khi một lời nói không được đón nhận, khi một cử chỉ yêu thương không được trân trọng, đừng đổ lỗi cho chính mình. Điều này vừa không đúng sự thật vừa gây tổn thương. Mỗi khi bạn từ chối bản thân, bạn lại lý tưởng hóa người khác. Bạn muốn ở bên những người mà bạn coi là tốt hơn, mạnh mẽ hơn, thông minh hơn, tài năng hơn chính mình. Do đó, bạn làm cho mình bị phụ thuộc về mặt cảm xúc, khiến người khác cảm thấy không thể đáp ứng những kỳ vọng của bạn và khiến họ rút lui khỏi bạn. Điều này làm bạn càng tự trách mình hơn, và bạn bước vào một vòng xoáy nguy hiểm của sự tự chối bỏ bản thân và sự thiếu thốn.
Hãy tránh mọi hình thức tự chối bỏ bản thân. Thừa nhận những giới hạn của bạn, nhưng hãy khẳng định những món quà độc đáo của bạn và nhờ đó sống như một người bình đẳng giữa những người bình đẳng. Điều đó sẽ giải phóng bạn khỏi những nhu cầu ám ảnh và chiếm hữu, đồng thời cho phép bạn cho và nhận tình cảm cũng như tình bạn chân thật.
* Henri J.M. Nouwen – Tiếng nói từ nội tâm
* Bản dịch: Nhóm Tủ sách Công Giáo
