Hỏi: Trong những năm gần đây, một số tu hội và tu viện đã xuất hiện ở nhiều nơi thuộc thế giới phương Tây và có “thành công” nhất định trong việc thu hút ơn gọi. Đức Thánh Cha có thể nói gì về điều đó?
Đức Giáo hoàng Phanxicô: Chúa Thánh Thần, không nghi ngờ gì nữa, xuất hiện ở bất cứ nơi nào Ngài muốn, bất cứ khi nào Ngài muốn. Chúng ta không thể phản đối điều đó. Thiên Chúa tự do gọi những người Người muốn, khi Người muốn và theo cách Người muốn. Tuy nhiên, cá nhân tôi cảm thấy rằng hiện tượng này đôi khi đi kèm với một sự háo thắng nhất định. Và sự háo thắng đó thực sự không thuyết phục được tôi. Tôi nghi ngờ những biểu hiện của sự trổ sinh hoa trái theo kiểu “trong ống nghiệm” đó. Hoặc những biểu hiện hay thông điệp mang tính háo thắng nói với chúng ta rằng sự cứu rỗi nằm ở ngay đây hay ngay kia. Một số hội dòng tự cho mình là sự cứu rỗi của đời sống thánh hiến, cả trong đời sống hoạt động lẫn chiêm niệm. Người ta sẽ phải xem xét lại họ. Họ từng được coi là mô hình mới. Họ thậm chí đã thuyết phục được nhiều mục tử ủng hộ mình. Một số mục tử thậm chí còn tìm cách hỗ trợ họ về mặt tài chính. Tôi đã gặp một số mục tử bị ấn tượng bởi khả năng kêu gọi ơn gọi của họ hoặc bởi cuộc sống đạo đức gương mẫu mà họ dường như đang sống. Họ được coi là đời sống thánh hiến mới, là giải pháp và hình mẫu cho những dòng tu và hội dòng cũ kỹ, già cỗi… và hóa ra là theo thời gian, một số người trong số họ đã phải đối mặt với những vấn đề tham nhũng nội bộ khủng khiếp.
Tốt nhất là chúng ta nên biết rằng mình không phải là Đấng Messiah. Những kiểu “cứu tinh” đó chắc chắn khiến tôi nghi ngờ. Đó không phải là sự trổ sinh hoa trái của Tin Mừng. Khi có sự háo thắng, Chúa Giêsu không có ở đó. Hoặc, nếu chỉ có một kiểu háo thắng mà Chúa Giêsu hiện diện, thì đó là khi sự háo thắng đó là bước đệm cho ngày Thứ Sáu Tuần Thánh. Sự háo thắng thực sự duy nhất phù hợp là của Chúa Nhật Lễ Lá. Chúa ở đó. Sự háo thắng đó đang nói với bạn rằng: “Hãy chuẩn bị cho những gì sắp đến…” Không có giải pháp ma thuật nào cả. Đó là tiêu chí của tôi: sự háo thắng không bao giờ thuộc về Chúa Giêsu. Chiến thắng của Chúa Giêsu, chiến thắng đích thực, luôn ở trên Thập giá.
Hỏi: Còn về những gì chúng ta hiểu ngày nay là các hình thức đời sống thánh hiến mới thì sao? Ngài có thể cho chúng con biết gì về những gia đình tu trì hoặc hội dòng mới muốn sống sự thánh hiến trong một cộng đoàn gồm các nam, nữ tu sĩ và giáo dân?
Đức Giáo hoàng Phanxicô: Tôi nghĩ rằng ngày nay những hình thức đời sống thánh hiến mới này cần tiếp tục khám phá và làm rõ bản sắc của mình. Điều cần thiết là phải làm rõ hơn về tính mới mẻ mà họ mang lại. Tôi muốn nói rằng bạn phải tìm kiếm nó nhưng với sự phân định. Điều cần thiết là các hình thức này phải được đồng hành, có những người bên cạnh giúp họ làm rõ và phân định… vì họ cũng có thể đang sống trong một ảo tưởng. Rõ ràng, đây là một thực tế rất mới mẻ, đòi hỏi thời gian để trưởng thành và phân định.
Một số hội dòng mới này có phần mang tính phục cổ; họ có xu hướng khôi phục những phong tục và những thứ cũ kỹ mà lẽ ra cần được xác nhận và nghiên cứu thêm với sự phân định kỹ lưỡng hơn, luôn trong khuôn khổ của Giáo hội và thời đại chúng ta đang sống. Đối với tôi, tiêu chí cơ bản để đánh giá một cộng đoàn là “3 chữ P” mà tôi đã nói khi gặp gỡ những người tận hiến. Tôi muốn nói đến chữ “P” của poverty (nghèo khó), chữ “P” của prayer (cầu nguyện) và chữ “P” của patience (kiên nhẫn).
Nghèo khó là nền tảng. Nó giống như xương sống; nó là then chốt. Khi không có sự nghèo khó, mọi thứ sẽ sụp đổ. Sự háo thắng mà tôi đã nói ở trên cũng là một sự thiếu nghèo khó, đó là sự phù phiếm của việc tự phụ; nhưng ở đây tôi đang nói đến sự nghèo khó về kinh tế. Nghèo khó là chìa khóa.
Về cầu nguyện, nó phải là thật. Nếu bạn không cầu nguyện tốt, mọi việc sẽ không tiến triển được. Biết cách cầu nguyện, học cách cầu nguyện là điều rất quan trọng. Đời sống thánh hiến phải có một đời sống cầu nguyện nghiêm túc. Tất nhiên, bạn có giờ kinh chung, lời nguyện phụng vụ, v.v., nhưng cũng cần sự cầu nguyện của từng người tận hiến. Cầu nguyện tốt có nghĩa là đặt mình trước nhan Chúa, thờ lạy Người, cảm thấy rằng mình cần Người, với sự khiêm nhường, biết rằng mình là một tội nhân, một người con, một người anh chị em với những người khác, đặc biệt là với những người yếu thế nhất. Lắng nghe tiếng Chúa sẽ giúp chúng ta phân định những gì đang xảy ra xung quanh mình.
[Tại thời điểm này, tôi ngắt lời Ngài một lát và xin Ngài giải thích rõ hơn một chút ý của Ngài về “thờ lạy”. Đây là điều Ngài đã khuyến nghị trong Tổng Tu nghị vừa qua của các thừa sai Claretian và điều này đã gây ra một cuộc tranh luận nhất định giữa chúng tôi].
Nó có nghĩa là chúng ta, những người tận hiến, và tất cả Kitô hữu nói chung, phải thờ lạy Thiên Chúa trong thần khí và sự thật. Đó không chỉ là vấn đề bắt đầu thờ lạy Thánh Thể trong nhà tạm. Nó còn hơn thế nữa. Khi muốn đến gần Thiên Chúa, chúng ta thường dùng lời cầu xin, hoặc lời tạ ơn. Nhưng thờ lạy là thứ lột bỏ mọi thứ của bạn và đưa bạn đến trước nhan Thiên Chúa đúng như con người thật của bạn. Thờ lạy có nghĩa là thưa rằng: “Ngài là Đấng cao cả, còn con không là gì cả.” Đó là ở trong sự hiện diện của Thiên Chúa. Điều này cũng diễn ra trong các giờ chầu Thánh Thể chính thức, nhưng nó cũng diễn ra trong sự khiêm nhường cốt yếu của những người sống đời thánh hiến một cách chân thành. Điều tạo nên sự khiêm nhường cốt yếu này ở một tu sĩ chính là tinh thần cầu nguyện. Chúng ta đã đánh mất khả năng thờ lạy, cũng như đã đánh mất một phần khả năng cầu nguyện ngợi khen Thiên Chúa. Hiện nay, với phong trào Canh tân Đặc sủng, chúng ta đang phần nào khôi phục lại khả năng ngợi khen này. Nhưng thờ lạy vẫn là một thách thức. Chúng ta phải trở lại với tinh thần thờ lạy Chúa Cha trong thần khí và sự thật, điều này dĩ nhiên cũng lớn lên trong việc cầu nguyện chính thức bằng cách thờ lạy trong thinh lặng. Thờ lạy giúp chúng ta, đặc biệt là đặt mình một cách phù hợp trước nhan Thiên Chúa khi chúng ta thưa: “Vì chỉ có Chúa là Đấng Thánh, chỉ có Chúa là Chúa, chỉ có Chúa là Đấng Tối Cao, cùng với Chúa Giêsu Kitô…”
Hỏi: Còn về sự kiên nhẫn thì sao?
Đức Giáo hoàng Phanxicô: Kiên nhẫn đề cập đến việc học cách chịu đựng lẫn nhau. Nó có nghĩa là hết lòng giúp đỡ nhau. Đó là có sự kiên nhẫn để chờ đợi người anh em cùng bước đi, như Thánh Ignatiô đã nói. Điều này luôn thu hút sự chú ý của tôi về Ignatiô Loyola. Ngài có một số quy tắc thực tế, chẳng hạn như quy tắc dành cho người hành hương. Khi đi đường cùng một người khác, Ngài thường nói rằng nếu bạn đi quá nhanh, mọi việc sẽ không tốt đẹp. Ngài nói rằng người ta phải đi theo tốc độ của người đi chậm nhất; nghĩa là, người ta phải kiên nhẫn với những hạn chế của người khác… và khi áp dụng vào đời sống cộng đoàn và những người tận hiến, tôi muốn nói rằng đó là việc cùng nhau chịu đựng và nhẫn nại.
(Còn tiếp…)
* Nguồn: Đức Giáo hoàng Phanxicô – “Sức mạnh của ơn gọi” (Bản dịch của Nhóm Tủ sách Công Giáo)
