[Truyện ngắn]: CÁI BÓNG CỦA NGƯỜI MỤC TỬ

Dịp tĩnh tâm năm của giáo phận, các cha từ khắp các giáo xứ tề tựu về nhà chung. Năm nay câu chuyện rôm rả hơn mọi năm, bởi cuối năm ngoái đức cha vừa thuyên chuyển gần hết các cha xứ. Mỗi người về một nhiệm sở mới, kẻ mừng người tiếc, và đề tài bàn tán quanh những ấm trà cứ thế mà nở ra không dứt.

Sau giờ cơm sáng, mấy cha trẻ ngồi quây quần bên bàn trà ngoài hành lang. Cha Tiến, một linh mục còn trẻ, năng nổ và có tiếng là làm được việc, đang phàn nàn với anh em:

“Giáo xứ trước em coi ấy, giờ giáo dân họ kêu quá trời. Đấy, cha mới về chẳng biết làm gì cả. Hội đoàn thì đi xuống, sinh hoạt chẳng còn sôi nổi, sầm uất như hồi em còn ở đó. Giáo dân họ nhắn tin cho em nhiều lắm, họ than: cha mới chẳng năng nổ, chẳng hoạt bát gì, chán lắm cha ơi.”

Mấy cha khác gật gù, rồi vào hùa theo.

“Ừ, tính cha đó tôi lạ gì. Hiền như ông thánh ấy, cứ lặng lặng, có biết xoay xở việc gì đâu.”

“Đúng thật. Cha Tiến làm tốt bao nhiêu năm, tự nhiên bị chuyển đi cái xứ nhỏ xíu, chẳng xứng với tài của anh. Còn cái ông cha kia thì lại được về xứ lớn. Chẳng hiểu đức cha với hội đồng linh mục nghĩ sao nữa.”

Câu chuyện đang lúc sôi nổi thì cha giáo Sơn tình cờ đi ngang qua. Ngài là linh mục lớn tuổi, từng dạy nhiều lớp chủng sinh, tính tình điềm đạm mà thâm trầm. Các cha trẻ quý ngài lắm. Thấy ngài, một cha reo lên gọi lại:

“Cha giáo ơi, cha vào đây ngồi với tụi con chút. Tụi con đang có chuyện này muốn hỏi cha.”

Cha Sơn mỉm cười, kéo ghế ngồi xuống. Các cha trẻ liền kể đầu đuôi câu chuyện, rồi bức xúc thay cho cha Tiến:

“Cha thấy có vô lý không cha? Cha Tiến đang làm tốt như vậy mà phải chuyển đi cái xứ không xứng tầm. Còn ông cha kém cỏi kia thì về xứ lớn, để rồi giáo dân bỏ đi gần hết.”

Cha Sơn nghe hết, không vội đáp. Ngài nhấp một ngụm trà, đặt chén xuống, rồi nhìn cha Tiến, chậm rãi nói:

“Cha Tiến này. Anh có biết không, anh đang phải đền tội đấy.”

Cả bàn khựng lại. Các cha trẻ há hốc mồm, tưởng mình nghe nhầm.

“Ơ, sao anh lại nói thế, cha giáo?” một cha buột miệng. Cha Tiến thì ngồi ngẩn ra, không hiểu.

Cha Sơn nói, giọng vẫn ôn tồn nhưng từng chữ rành rọt:

“Anh nghe cho kỹ. Mấy năm qua ở giáo xứ ấy, anh làm được nhiều việc, anh năng nổ, hội đoàn sầm uất, giáo dân yêu quý anh. Điều đó tốt. Nhưng anh có nhận ra một chuyện không? Bây giờ anh đi rồi, giáo dân bỏ nhà thờ, không phải vì họ mất Chúa, mà vì họ không còn… anh. Họ chán cha mới, họ nhớ cha cũ, họ nhắn tin than thở với anh.”

Ngài dừng lại, nhìn thẳng vào mắt cha Tiến.

“Vậy thì suốt mấy năm qua, cái anh trao cho họ là gì? Là Chúa, hay là chính anh? Nếu anh đã trao cho họ Chúa, thì anh đi, Chúa vẫn còn ở lại, và họ vẫn đến nhà thờ để gặp Chúa, dù cha xứ là ai đi nữa. Nhưng họ bỏ đi, nghĩa là bấy lâu nay cái họ bám vào là con người anh, là sự hoạt bát của anh, là cái sầm uất anh tạo ra. Anh đã cho giáo dân một hình ảnh sai về Thiên Chúa, em ạ. Anh để họ tưởng rằng đạo là anh, nhà thờ là anh. Cho nên bây giờ anh phải đền tội, đền cái tội đã che khuất Chúa bằng chính mình.”

Cả bàn im phăng phắc. Không ai còn cười.

Cha Sơn nói tiếp, giọng dịu lại, như một người cha nói với con:

“Cha không trách anh có tài, con à. Tài năng là ơn Chúa ban, dùng nó phục vụ là điều đáng quý. Cha cũng không bảo cha mới kia là giỏi hơn anh. Cha chỉ muốn anh có tài thấy một điều mà người mục tử nào cũng dễ vấp: chúng ta được sai đi để dẫn người ta đến với Chúa, chứ không phải để người ta đến với mình. Ông Gioan Tẩy Giả nói câu tuyệt vời lắm: ‘Người phải lớn lên, còn tôi phải nhỏ đi.’ Người mục tử giỏi nhất không phải là người khiến giáo dân không thể sống thiếu mình, mà là người khiến giáo dân gắn bó với Chúa đến mức, dù mình có đi, họ vẫn trung thành.”

Ngài quay sang nhìn cả bàn.

“Còn cái cha mới mà các anh chê là hiền như ông thánh, chẳng biết làm gì ấy. Biết đâu ngài đang lặng lẽ làm một việc khó hơn nhiều: ngài đang dạy giáo dân yêu mến Chúa chứ không phải yêu mến cha xứ. Cái đó không sầm uất, không ồn ào, không lên hình lên ảnh, nhưng nó bền. Mươi năm nữa mới biết ai gieo được cái gì vào lòng người ta.”

Cha Tiến cúi đầu, hai tay ôm lấy chén trà đã nguội. Một lúc lâu, ngài mới khẽ nói:

“Con… con hiểu rồi, cha giáo. Con xin lỗi. Con cứ tưởng mình đang làm cho Chúa, hóa ra nhiều khi con làm cho con.”

Cha Sơn vỗ nhẹ vai cha Tiến, mỉm cười hiền:

“Nhận ra được là quý rồi, con. Về xứ mới, con làm lại. Lần này, con nhớ hỏi mình mỗi ngày: hôm nay mình cho giáo dân gặp Chúa, hay cho họ gặp mình? Chỉ cần giữ được câu hỏi đó trong lòng, con sẽ là mục tử tốt.”

Buổi trà sáng tan. Các cha lục tục vào nhà nguyện cho giờ tĩnh tâm. Cha Tiến đi sau cùng, bước chân chậm hơn mọi khi. Ngài dừng lại trước cửa nhà nguyện, ngước nhìn cây thánh giá treo cao trên cung thánh.

Bao lâu nay ngài vẫn giảng về Đấng ấy, vẫn cử hành thánh lễ trước Đấng ấy. Vậy mà hôm nay ngài mới thật sự nhìn lên, và tự hỏi lòng mình một câu ngài chưa từng dám hỏi:

Bấy lâu nay, con đã cho người ta thấy Chúa, hay chỉ cho họ thấy con?

Ngài quỳ xuống, cúi đầu thật thấp. Ngoài kia, chuông nhà nguyện bắt đầu đổ, gọi các mục tử vào thinh lặng, để gặp lại Đấng đã sai họ đi.

* Tủ sách dịch Công Giáo – trích dẫn từ cuốn sách: “Đi qua giông tố để thấy trời xanh”.