Hỏi: Trong nhiều dịp khác nhau, Đức Thánh Cha đã nói về sự tục hóa tâm linh. Đây là điều ngài luôn cảnh báo đời sống thánh hiến. Đây có phải là một rủi ro thực sự đối với đời sống thánh hiến không?
Đức Giáo hoàng Phanxicô: Nhà thần học Henri de Lubac đã nói về điều này trong chương cuối cuốn sách Vẻ rực rỡ của Giáo hội (1953) của ông. Thực tế, cách diễn đạt đó không phải của ông. Ông lấy nó từ Dom Vonier, một tu sĩ dòng Biển Đức người Đức, người đã làm viện phụ trong hơn ba mươi năm tại một tu viện ở Anh. Đó là một cách diễn đạt phản ánh rất rõ điều mà tôi coi là một trong những cám dỗ lớn nhất mà Giáo hội phải gánh chịu, cùng với chủ nghĩa giáo sĩ trị. Cả hai cám dỗ này đều dẫn Giáo hội đến việc co cụm vào chính mình, đóng kín nội tâm, biến thành một Giáo hội tự quy chiếu và không thể sinh hoa kết quả. Cám dỗ này cũng được tìm thấy trong đời sống thánh hiến.
Hỏi: Theo nghĩa nào, thưa Đức Thánh Cha?
Đức Giáo hoàng Phanxicô: Sự tục hóa dính chặt lấy bạn. Để không gục ngã trước nó, chúng ta cần một tu đức nảy sinh từ tình yêu và sự chiêm ngắm Chúa Giêsu. Có một số nam nữ tu sĩ mà sâu thẳm bên trong không biết mình là người tận hiến hay là giáo dân. Và tôi không có ý nói về những dấu hiệu bên ngoài, chẳng hạn như trang phục. Điều đó chỉ mang tính tương đối; nó có thể đúng hoặc không. Có những linh mục và cả giám mục mặc áo dòng nhưng lại sống trong sự giả hình lớn lao, bởi vì tận sâu thẳm, họ có một trái tim thế tục. Những giáo sĩ khác ăn mặc đơn giản, thậm chí không mặc đồ giáo sĩ, nhưng lại có tình yêu sâu sắc dành cho Chúa Giêsu. Tất cả đều tùy thuộc. Tôi tin rằng dấu hiệu bên ngoài chắc chắn là tốt, nhưng tôi không bám chấp vào nó. Bạn phải xem xét từng trường hợp. Một người có thể mặc tu phục hoặc đồ giáo sĩ mà vẫn thế tục.
Cho phép tôi chia sẻ một giai thoại khác. Chính vị giám mục đã kể cho tôi về các linh mục đồng tính trong giáo phận cũng kể rằng ngài đã đến Euroclero để mua một chiếc áo sơ mi, và ở đó ngài gặp một linh mục trẻ chưa đầy 25 tuổi. Anh ta đang xem hàng và nhân viên cửa hàng đang giúp anh ta vài thứ. Anh ta thử một số món, như chiếc áo choàng giáo sĩ với hai phù hiệu bằng bạc, rồi ngắm mình trong gương xem trông thế nào. Vị giám mục nhìn anh ta và không thể tin được. Chàng trai trẻ sau đó thử một chiếc cappello romano (mũ “saturno”), và vị giám mục vẫn không tin nổi vào mắt mình. Chà, người đó, với tất cả những bộ đồ giáo sĩ đó trên người, còn tục hóa hơn bất kỳ linh mục nào khác yêu mến Chúa Giêsu ngay cả khi người đó chỉ mặc áo sơ mi tay ngắn.
Cách đây không lâu, tôi đã bị chỉ trích vì nói với một nhóm linh mục trẻ đang làm việc trong lĩnh vực đào tạo của Dòng Tên rằng trước đây, khi các tu sĩ Dòng Tên đến gặp Giáo hoàng hoặc bề trên tổng quyền, họ sẽ mặc áo dòng và áo choàng, nhưng ngày nay, tạ ơn Chúa, điều đó không còn như vậy nữa. Tôi tin rằng chỉ cần họ ăn mặc chỉnh tề, đàng hoàng là đủ. Trang phục giáo sĩ đơn giản là đủ; không cần thiết phải mặc áo choàng khi đến thăm Giáo hoàng. Một số người kịch liệt bảo vệ những phong tục đó lại là những người tục hóa ngay cả trong điều đó. Đôi khi, chủ nghĩa giáo sĩ trị cũng được thể hiện qua những hình thức tục hóa này.
Sự tục hóa là vấn đề về tiêu chí, cũng là tiêu chí hành động, cuộc sống và chiêm niệm; là thuộc về thế gian nhiều hơn thuộc về Chúa. Về cơ bản, đó là đánh giá mọi thứ theo tiêu chí trần tục. Hơn nữa, đó là thứ ẩn mình dưới dáng vẻ của điều tốt lành. Nhưng hãy cẩn thận! Chúa Giêsu đã yêu cầu chúng ta rõ ràng phải cẩn thận với thế gian. De Lubac nói về sự thế tục tâm linh đó như một thái độ lấy con người làm trung tâm một cách cực đoan. Nó được trình bày như một sự tách biệt khỏi sự thế tục khác, nhưng thực chất, thay vì tìm kiếm vinh quang Thiên Chúa, nó lại tìm kiếm vinh quang phàm nhân. Hãy nhớ lời cầu nguyện của Chúa Giêsu trong Bữa Tiệc Ly: “Con không xin Cha cất họ khỏi thế gian, nhưng xin Cha giữ họ khỏi ác thần…” Có tiêu chí của thế gian thay vì của Chúa Giêsu chính là điều ngược lại với ý nghĩa của sự thánh hiến tu trì.
(Còn tiếp…)
* Nguồn: Đức Giáo hoàng Phanxicô – “Sức mạnh của ơn gọi” (Bản dịch của Nhóm Tủ sách Công Giáo)
