Thầy Antôn đặt chồng chén xuống bồn rửa, để mặc dòng nước chảy trên hai bàn tay. Đã gần mười một giờ đêm. Bữa cơm khách chiều nay kéo dài, và như thường lệ, thầy là người dọn dẹp sau cùng. Trong phòng bên, tiếng cha xứ vẫn còn vọng ra; không phải nói với ai, mà là tiếng thở dài khó chịu mỗi khi ngài lật một trang sổ sách.
“Thầy Antôn,” giọng cha xứ cất lên, khô và gọn. “Sáng nay ai lấy chìa khóa nhà chầu mà không báo tôi?”
“Dạ, con. Con mở cửa cho mấy bà dọn hoa ạ.”
“Lần sau báo trước. Trong xứ này không có chuyện tự tiện.”
Thầy cúi đầu: “Dạ, con xin lỗi cha.”
Không có tiếng đáp lại. Chỉ có tiếng cửa phòng đóng lại, gọn một tiếng.
Thầy Antôn tắt nước, lau tay, rồi ngồi xuống chiếc ghế gỗ ở góc bếp. Đã nửa năm thầy về giúp xứ này. Nửa năm mà thầy đếm được không biết bao nhiêu lần bị nhắc, bị sửa, bị trách trước mặt giáo dân. Cha xứ không đánh, không mắng lớn tiếng, nhưng ánh mắt lạnh và những câu nói cụt lủn của ngài có sức đè nặng hơn cả roi vọt. Việc thầy làm đúng thì im lặng; việc chưa vừa ý thì lập tức có lời. Có những đêm thầy nằm trằn trọc, tự hỏi mình có thật sự hợp với ơn gọi này không, hay chỉ là một kẻ vụng về được Chúa gọi nhầm.
Chúa nhật sau, thầy xin phép về nhà dòng gặp cha linh hướng.
Cha Giuse đã già, tóc bạc gần hết, nhưng đôi mắt vẫn sáng và ấm. Ngài rót cho thầy một tách trà, rồi ngồi lặng nghe. Thầy kể hết, không giấu, cũng không thêm. Kể về những lần bị nhắc trước giáo dân, về sự lạnh lùng, về cảm giác mình làm gì cũng sai, về những đêm mất ngủ.
“Thưa cha,” thầy nói, giọng nghẹn lại, “nhiều lúc con muốn buông. Con thấy mình cố gắng bao nhiêu cũng không đủ. Con sợ con không còn giữ được lòng mến nữa.”
Cha Giuse không trả lời ngay. Ngài cầm tách trà, xoay nhẹ trong tay, rồi mới chậm rãi hỏi:
“Con giận cha xứ không?”
Thầy Antôn im lặng một lúc. “Dạ… có lúc con giận. Nhưng rồi con lại thấy có lỗi vì đã giận một linh mục.”
Cha cười hiền: “Giận là chuyện của con người, con à. Điều quan trọng không phải là con có giận hay không, mà là con làm gì với cơn giận ấy.”
Ngài đặt tách trà xuống.
“Con nghe cha nói. Cha không bảo con rằng cha xứ của con đúng, cũng không bảo ngài sai. Cha chỉ nói điều này: con hãy nhẫn nhịn, chịu khó. Chúa sẽ giúp con. Cái khó hôm nay là trường học Chúa mở ra cho con.”
Thầy ngước lên, chưa hiểu hết.
“Con nghĩ mà xem,” cha Giuse nói tiếp, ánh mắt vẫn dịu dàng nhưng lời thì thẳng thắn. “Bây giờ con mới chỉ có một cha xứ khó tính. Chỉ một người thôi. Vậy mà con đã thấy nặng đến thế. Nhưng con ơi, nếu mai này con làm linh mục, con sẽ không chỉ gặp một người khó. Con sẽ gặp mười người, trăm người. Bất cứ chuyện gì con làm, cũng sẽ có người không hài lòng. Con giảng dài thì có người chê dài, con giảng ngắn thì có người trách hời hợt. Con gần người nghèo thì có kẻ nói con bỏ bê người khác, con lo việc chung thì có kẻ bảo con xa dân. Đời mục tử là vậy, không bao giờ làm làm vừa lòng hết được mọi người.”
Thầy Antôn ngồi lặng.
“Cho nên,” cha nói, “Chúa để cha xứ này bên con lúc này, không phải để nghiền nát con, mà để tập cho con một tấm lòng đủ rộng. Người thợ rèn nung sắt trong lửa không phải để đốt cháy, mà để uốn. Con chịu được một người hôm nay, thì mai này con mới ôm nổi cả một giáo xứ. Con học được cách yêu người khó thương bây giờ, thì sau này con mới không gục ngã khi bị hiểu lầm, bị nói xấu, bị phản bội. Mà những chuyện ấy, con à, đời linh mục nào rồi cũng nếm qua.”
Thầy khẽ hỏi: “Vậy con phải làm sao, thưa cha? Con nhịn mãi liệu có thành giả dối không, khi trong lòng vẫn còn ấm ức?”
Cha Giuse gật gù, hài lòng vì câu hỏi.
“Câu hỏi hay. Nhẫn nhịn không phải là nuốt hết vào trong rồi để nó mưng mủ. Nhẫn nhịn của người môn đệ Chúa là mang lấy: mang cái khó ấy đến trước nhà chầu, đặt xuống đó, và xin Chúa biến nó thành lời cầu nguyện. Con giận thì cứ thưa với Chúa rằng con đang giận. Con mệt thì thưa với Chúa rằng con mệt. Đừng đóng kịch với Chúa. Nhưng cũng đừng để cơn giận điều khiển việc con làm. Con vẫn chào cha xứ, vẫn phục vụ hết mình, vẫn làm việc bổn phận cho tốt, không phải vì ngài xứng đáng, mà vì con đang làm cho Chúa. Ngày nào con phục vụ được một người không cảm ơn con, không khen con, thậm chí còn trách con, mà lòng con vẫn bình an, thì ngày ấy con đã lớn lên thật rồi.”
Ngài đặt tay lên vai thầy.
“Chúa Giêsu cũng có mười hai môn đệ, mà một người bán Ngài, một người chối Ngài, cả nhóm bỏ chạy trong đêm Ngài cần họ nhất. Chúa hiểu nỗi con hơn ai hết. Con không đi một mình đâu. Nhẫn nhịn, chịu khó, rồi Chúa sẽ giúp con. Cha tin như vậy, và cha đã sống đủ lâu để biết điều đó là thật.”
Thầy Antôn trở về xứ khi trời đã tối. Cha xứ vẫn ngồi trong phòng, ngọn đèn hắt bóng ngài lên tường.
“Con về rồi ạ,” thầy nói khẽ qua cửa.
“Ừm.” Vẫn tiếng đáp cụt lủn như mọi khi. “Sáng mai lễ năm giờ. Đừng để đèn nhà thờ tắt như hôm qua.”
“Dạ, con nhớ rồi. Con chúc cha ngủ ngon.”
Thầy đi về phòng mình. Đêm nay lòng thầy không còn nặng như trước. Không phải vì cha xứ đã đổi khác, vì ngài vẫn thế. Nhưng cái nhìn của thầy đã khác. Thầy chợt hiểu rằng người thầy khó nhất phải học yêu thương, có lẽ không phải là cha xứ, mà là chính con người đầy tự ái và mỏng manh trong lòng thầy.
Thầy quỳ xuống bên giường, nhìn lên cây thánh giá nhỏ trên tường.
“Lạy Chúa,” thầy thì thầm, “con còn vụng về lắm. Nhưng con xin ở lại. Xin dạy con thương những người khó thương, bắt đầu từ hôm nay. Đường còn dài, xin Chúa đi với con.”
Ngoài kia, chuông đồng hồ điểm mười hai giờ. Một ngày mới đã bắt đầu…
* Tủ sách dịch Công Giáo – trích dẫn từ cuốn sách: “Đi qua giông tố để thấy trời xanh”.
