Người thợ gốm không nhìn vào khối đất. Ông nhìn vào đôi tay mình như thể chính đôi tay mới “thấy” được từng chỗ dày mỏng, cứng mềm, từng điểm khối đất muốn chống cự. Khối đất chẳng biết nó đang trở thành gì. Chỉ đôi tay biết.
Có lẽ vì thế mà ngôn sứ Isaia, giữa cơn tuyệt vọng của dân mình, đã thưa lên: “Chúng con là đất sét, còn Ngài là người thợ gốm.” Đó không phải lời than. Đó là lời buông tay.
Chúng ta sống cả đời để đo mình bằng những gì có thể trưng ra: việc đã làm, công trình đã dựng, thành quả để kể lại, để ghi vào lý lịch. Ngay cả khi đến với Chúa, ta vẫn mang theo cùng một cái cân tính toán bao nhiêu việc lành, bao nhiêu giờ kinh. Như thể một con người chỉ là tổng cộng những gì người ấy sản xuất ra.
Nhưng bàn xoay của người thợ gốm dạy ta một điều phũ phàng: đất sét chỉ chịu thành hình khi nó còn mềm. Đất khô thì vỡ. Chỉ thứ đất chịu để bàn tay ấn vào những chỗ mong manh nhất mới có ngày trở nên đẹp đẽ. Hóa ra mềm lòng không phải yếu đuối mà là điều kiện của mọi biến đổi. Và đó là lý do đời sống thiêng liêng đôi khi đau đến vậy: để mềm trở lại, ta phải buông những lớp vỏ cứng mình đã mất bao năm dựng lên, và quen gọi đó là sức mạnh.
Thánh Phanxicô Assisi đã để Chúa nặn mình theo cách ấy. Một chàng trai giàu có, mơ vinh quang, muốn tự nặn lấy đời mình, rồi để ân sủng nhào nặn qua những chất liệu thế gian khinh chê: nghèo khó, thất bại, bệnh tật, ẩn khuất. Nhìn từ bên ngoài, đó là một chuỗi mất mát. Nhưng phép lạ lớn nhất đời ngài không phải đàn chim hay con sói thành Gubbio, mà chính con người ngài đã trở thành: một tâm hồn trong suốt, nghèo đến mức không còn gì để mất nên cũng chẳng còn gì để sợ.
Mối nguy của chúng ta tinh vi hơn ta tưởng: ta không bám víu vào điều xấu, mà vào điều tốt. Một sứ vụ đang đơm hoa, một công trình ta đổ vào cả trái tim, cái danh “người tốt” ta âm thầm vuốt ve. Nhưng khi tay siết chặt đến mức không mở ra được nữa, món quà đã lặng lẽ hóa thành thần tượng. Cho nên đôi khi Người Thợ Gốm lấy đi một thành công, bẻ một hướng đi, cho phép một mùa cằn cỗi khi mọi nỗ lực như rơi vào hư vô. Ta gào lên: Sao lại thế? Con đang làm việc cho Ngài kia mà!
Nhưng có lẽ chính trong mùa khô hạn ấy, Ngài đang làm điều quan trọng nhất. Bởi mùa ta sợ hãi gọi là vô ích rất có thể chính là bàn xoay, nơi mọi thứ buộc phải chậm lại, nơi đất được tưới ẩm để khỏi nứt vỡ. Ngài coi trọng linh hồn ta hơn kết quả của ta. Ngài thà có một trái tim được biến đổi hơn một bản thành tích dài.
Vậy nên có lẽ đã đến lúc đổi cả câu hỏi. Suốt đời ta vẫn hỏi: “Con đang làm gì cho Chúa?” Câu hỏi sâu hơn và can đảm hơn là: “Chúa đang làm gì trong con?” Chỉ khi dám hỏi câu thứ hai, ta mới thực sự nằm yên trên bàn xoay, thôi giãy giụa đòi tự nặn lấy mình.
Hỡi Người Thợ Gốm của con, xin cho con trở lại làm đất mềm. Xin tháo khỏi tay con những gì con đang siết chặt, kể cả những việc lành. Xin dạy con đừng hoảng sợ giữa mùa cằn cỗi, đừng tưởng Ngài đã bỏ đi chỉ vì tay con trống rỗng. Bởi bàn tay đang ép con đau cũng chính là bàn tay đang yêu con.
Như thánh Phanxicô, xin cho con hiểu rằng lễ vật quý nhất con dâng không phải là những gì con làm nên, mà là một trái tim đã để tình yêu Ngài biến đổi. Bởi đến cuối cùng, khi mọi công trình đã thành tro bụi, điều duy nhất con có thể đặt vào tay Ngài sẽ là chính con người mà Ngài đã kiên nhẫn nắn nên suốt trọn một đời. Amen.
* Pt. Giuse Vũ Đức Trung, DCCT
