ĐỨC GIÁO HOÀNG PHANXICÔ: SỨC MẠNH CỦA ƠN GỌI

ĐỨC GIÁO HOÀNG PHANXICÔ: SỨC MẠNH CỦA ƠN GỌI

(Đời sống Thánh hiến ngày nay – Một cuộc trò chuyện với Fernando Prado, CMF)

Dẫn nhập – bởi Fernando Prado, CMF

Đã rất lâu rồi kể từ khi Đức Phanxicô không còn e ngại việc được phỏng vấn. Chính bà Francesca Ambrogetti là người đã giúp ngài mở lòng và thuyết phục ngài rằng những lời chia sẻ của Đức Thánh Cha có thể mang lại nhiều điều tốt lành hơn là sự im lặng. Kể từ khi lên ngôi tòa Thánh Phêrô, Đức Phanxicô đã thực hiện nhiều cuộc phỏng vấn. Thật ra, con số đó không phải là quá nhiều, nếu chúng ta không tính đến những lần Đức Thánh Cha chân thành trả lời các câu hỏi của giới báo chí trong các chuyến tông du của ngài. Trong những trường hợp đó, khi cần một câu trả lời bộc phát, Đức Phanxicô chấp nhận một sự phơi mình rất lớn. Đây là một rủi ro mà ngài sẵn lòng gánh nhận như một phần công việc của một vị mục tử. Mặt khác, các nhà báo rất biết ơn điều đó vì cuối cùng, họ hiểu rằng đây cũng là cách chân thành để ngài bày tỏ sự trân trọng đối với những nỗ lực của họ.

Đức Phanxicô nhận thức rõ rằng các phương tiện truyền thông sẽ lan tỏa lời nói của ngài, và do đó, ngài hiểu rằng những câu hỏi của các nhà báo và các cuộc phỏng vấn là “một phần trong việc truyền thông cho thừa tác vụ của tôi”. Đối với Đức Phanxicô, các cuộc phỏng vấn có giá trị mục vụ rõ rệt và ngài biết rằng, vượt lên trên sự thận trọng cần thiết để lời nói mang lại hiệu quả tốt đẹp, thì việc chấp nhận rủi ro để mở lòng và tin tưởng người khác là điều cần thiết.

Với ngài, những cuộc gặp gỡ báo chí và phỏng vấn là cách để ngài dấn thân vào các cuộc đối thoại với mọi người, theo phong cách của Chúa Giêsu với các môn đệ trên đường Emmaus. Cuộc đối thoại của Giáo hội với con người thời nay được hiển lộ rõ nét trong các cuộc phỏng vấn và trò chuyện với Đức Giáo hoàng.

Mối liên hệ của tôi với Đức Giáo hoàng Phanxicô được xây dựng qua thế giới xuất bản. Nó bắt đầu vài tháng sau khi Đức Thánh Cha nhậm chức tại “giáo phận mới” của mình, khi tôi tặng ngài các ấn bản tiếng Tây Ban Nha của một số cuốn sách do ngài viết. Sau đó, có những cuộc gặp gỡ khác, và khi mối liên hệ trở nên gần gũi hơn, ý tưởng xin phỏng vấn ngài bắt đầu nảy sinh trong tôi. Hơn cả một cuộc phỏng vấn, tôi đã hình dung về một cuộc trò chuyện mà qua đó, tâm hồn thánh hiến của ngài sẽ tỏa sáng. Lời nói của ngài sẽ hữu ích cho hàng ngàn người đang theo chân Chúa Giêsu theo cách thức rất đặc biệt này.

Nhân dịp cử hành Năm Đời sống Thánh hiến, Đức Phanxicô đã viết một Thư gửi tất cả những người tận hiến, mở đầu bằng lời:

“Tôi viết cho anh chị em với tư cách là Đấng Kế vị Thánh Phêrô… Nhưng tôi cũng viết cho anh chị em như một người anh em, giống như anh chị em, là người đã được thánh hiến cho Thiên Chúa”.

Trực giác chính là ở chỗ này: cuộc phỏng vấn sẽ làm nổi bật chiều kích này trong thừa tác vụ của Đức Phanxicô, với tư cách là Đấng Kế vị Thánh Phêrô đang ngỏ lời với các anh chị em mình.

Kể từ thời Công đồng Vatican II, khi Sắc lệnh Perfectae Caritatis đánh dấu sự khởi đầu của một tiến trình canh tân mở đường, đời sống thánh hiến “trong sự vâng phục các chỉ thị của Huấn quyền Giáo hội… [đã] đi theo con đường canh tân đầy hoa trái”.

Đây là nhận định về hành trình hậu Công đồng mà Thánh Gioan Phaolô II đã đưa ra vài tháng trước khi ngài qua đời. Trong suốt những năm qua, các hội dòng đã muốn bước đi trên con đường này trong khi đối mặt với một số nhu cầu cấp bách mới: bối cảnh thế giới đa dạng, những thách đố của toàn cầu hóa, tính đa văn hóa của chính đời sống thánh hiến, nhu cầu hội nhập văn hóa đúng đắn cho các đặc sủng, việc đào tạo các thế hệ mới, sứ vụ chia sẻ, các tiến trình tái cấu trúc….

Có lẽ, đời sống thánh hiến không phải lúc nào cũng thành công trong hành trình “thích nghi thỏa đáng với những điều kiện thay đổi của thời đại chúng ta,” giống như Công đồng đã chỉ dẫn. Chắc chắn, nhiều tu sĩ nam nữ lẽ ra đã có thể linh hoạt hơn khi đối diện với những xung đột với các vị mục tử để ưu tiên cho sự hiệp thông. Trong nhiều trường hợp, đời sống ấy đã thành công. Tuy nhiên, không thiếu những người đã loan báo về những “đám tang tập thể” hay là những “ngôn sứ của điềm xấu,” như Đức Bênêđictô XVI đã chỉ ra một cách khôn ngoan. Vì vậy, vào khoảng giữa tháng Năm, tôi đã liều mình thỉnh cầu Đức Giáo hoàng Phanxicô một cuộc gặp gỡ. Ngay từ đầu, mục tiêu đã rất rõ ràng: cuộc phỏng vấn sẽ chỉ dành riêng để đối thoại về đời sống thánh hiến. Tôi đề nghị rằng, nếu có thể, cuộc gặp gỡ sẽ diễn ra trong tháng Tám. Tôi đã vô cùng ngạc nhiên khi chỉ trong chưa đầy bốn mươi tám giờ, Đức Giáo hoàng đã trả lời, chấp thuận và đưa ra một ngày giờ cụ thể.

Đức Phanxicô không yêu cầu tôi gửi các câu hỏi trước. Vì lý do đó, tôi hiểu rằng ngài thích một cuộc đối thoại cởi mở, trực diện, nhìn thẳng vào mắt nhau. Cuộc trò chuyện, chắc chắn, nhờ đó sẽ có tính cách sống động hơn. Đức Phanxicô không thích những công thức cứng nhắc, và vì thế, ngài tìm cách trả lời một cách bộc phát và dễ hiểu, đi xa hơn cả một bài huấn từ hay một lớp học chuyên sâu. Điều này cho phép ngài duy trì tông giọng mục vụ, đơn sơ và mộc mạc mà ngài – cũng như công chúng – đều yêu thích.

Trong những tháng trước cuộc phỏng vấn, chúng tôi đã tìm kiếm khắp nơi tất cả các bản văn, diễn văn và huấn từ mà Đức Phanxicô, kể từ khi bắt đầu triều đại giáo hoàng của mình, đã gửi đến các thành viên của đời sống thánh hiến. Tôi đã theo dõi tất cả những gì ngài nói với chúng tôi, những người tận hiến, trong các dịp khác nhau, nhưng tôi cần nghiên cứu và đọc lại những bản văn đó để chuẩn bị tốt hơn cho cuộc phỏng vấn.

Tôi đến Nhà trọ Thánh Martha với một loạt các câu hỏi mà tôi liên tục định hình lại và điều chỉnh theo mạch diễn tiến của cuộc đối thoại. Cuối cùng, những gì còn lại là cuộc trò chuyện dịu dàng và huynh đệ này, trong đó Đức Phanxicô bộc lộ bản chất thuần khiết của mình, với tất cả chiều sâu mà không làm mất đi sự tự nhiên hay gần gũi. Rõ ràng, trong một cuộc trò chuyện như thế này, phong phú hơn cả những gì tôi có thể diễn tả bằng lời.

Thật không dễ để chuyển tải đến độc giả nét mặt, cử chỉ hay sự nhấn giọng của ngài trong suốt cuộc trò chuyện này. Cũng không dễ để truyền tải sự nhạy bén trí tuệ cũng như sự dịu dàng của ngài khi ngài trân trọng mọi người, hoặc cách ngài khiến bạn cảm thấy một sự đồng điệu nhờ sự gần gũi mà bạn cảm nhận được vào khoảnh khắc đặc biệt đó.

Nơi Đức Phanxicô, chúng ta thấy được một nhân cách phức hợp, đa diện, đáng tin cậy và chân thực. Trong những trang này, chúng ta thấy Đức Phanxicô không chỉ như một người anh em và một người bạn đồng hành trên hành trình, mà trên hết, như một người cha đầy khôn ngoan, từ chính gốc rễ đặc sủng của mình, mời gọi chúng ta bước đi không sợ hãi hướng về tương lai. Tôi hy vọng rằng bất cứ ai đọc cuốn sách này sẽ khám phá ra qua từng trang giấy điều mà tôi đã cảm nhận được: đằng sau những lời nói đó, người đang nói chính là Phêrô, vị đang củng cố các anh chị em mình.

* Bản dịch của Nhóm Tủ sách Công Giáo.