SỨC MẠNH CỦA ƠN GỌI

Sức mạnh của ơn gọi – Cuộc trò chuyện với Fernando Prado, CMF

Trời rất nóng, nhưng đó là điều đã được dự báo trước. Chúng tôi đang ở ngưỡng cửa của những ngày lễ tháng Tám (Ferragosto), có lẽ là những ngày hè nóng nhất ở Kinh Thành Vĩnh cửu. Lúc này là ba giờ chiều, mặt trời thực tế đang ở đỉnh điểm.

Đức Thánh Cha yêu cầu tôi có mặt tại Santa Marta lúc bốn giờ, và tôi muốn đến đó sớm hơn để không bị hụt hơi hay đổ mồ hôi tay khi chào ngài. Hơn nữa, Đức Phanxicô đã nhắc nhở tôi rằng tôi sẽ phải đi qua các chốt kiểm soát bắt buộc để vào Santa Marta qua cửa cạnh Thánh Bộ (Santo Ufficio). Đây không phải là lần đầu tiên tôi đến nơi ở của Đức Giáo hoàng, và tôi biết việc này đòi hỏi những thủ tục gì. Tôi thích đến sớm để đề phòng những sự cố không lường trước và cũng để thư giãn bằng cách ngắm nhìn Quảng trường Thánh Phêrô.

Vì vậy, tôi đi bộ hướng về phía Vatican, bước đi chậm rãi nhưng chắc chắn dưới cái nắng chói chang. Tôi có chút xao nhãng và hơi lo lắng. Từ cộng đoàn Claretian ở Santa Lucia del Gonfalone, chỉ mất mười lăm phút để băng qua bờ bên kia sông Tiber và đến Quảng trường Thánh Phêrô. Tôi có nhiều ý tưởng nhảy múa từ trái tim lên đến đầu và ngược lại. Tôi ý thức rất rõ rằng, đối với tôi, cuộc gặp gỡ này với Đức Phanxicô sẽ là một điều gì đó đặc biệt, nhưng tôi không muốn biến nó thành của riêng mình. Tôi muốn tận hưởng nó với lương tâm rõ ràng rằng đây đơn giản là một sự phục vụ khác mà tôi có thể cống hiến cho các anh chị em tu sĩ của mình.

Hai tháng trước, tôi đã đánh liều đề nghị với Đức Giáo hoàng về khả năng có một cuộc gặp gỡ để nói chuyện “riêng” với ngài về các vấn đề liên quan đến đời sống thánh hiến. Vì chính ngài đã nói điều đó, tôi biết rằng ở Buenos Aires ngài đã tránh các cuộc phỏng vấn, bởi vì không ít lần ngài cảm thấy câu trả lời của mình bị hiểu sai, gây nên cho ngài một số rắc rối. Tôi chỉ cần chờ đợi câu trả lời của ngài. Hoa trái của cuộc đối thoại này sẽ được xuất bản thành một cuốn sách riêng và cũng là lời tựa cho một tuyển tập bằng tiếng Tây Ban Nha bao gồm Huấn quyền của Đức Giáo hoàng gửi tới đời sống thánh hiến kể từ khi bắt đầu triều đại của ngài. Và thật ngạc nhiên lẫn vui mừng xiết bao, Đức Phanxicô đã đồng ý.

Hôm nay là ngày 9 tháng Tám. Đứng cạnh cột tháp và giữa những hàng cột Bernini hùng vĩ, tôi nhìn về phía Vương cung Thánh đường và ngưỡng mộ vẻ đẹp của nơi mà chắc chắn là biểu tượng vĩ đại của Kitô giáo. Đó là trung tâm của Giáo hội Công giáo, nơi Phêrô – tảng đá – đang sống. Và hôm nay, Phêrô chính là Đức Phanxicô, vị từ Rôma với đầy đủ thẩm quyền trong đức ái, đang chủ tọa Giáo hội hoàn vũ. Như truyền thông cho thấy, ngài có lẽ là người quan trọng nhất trên thế giới hôm nay; sự lãnh đạo tinh thần của ngài là không thể bàn cãi. Tôi nghĩ về trách nhiệm của ngài khi đứng đầu một tổ chức đã hơn hai ngàn năm tuổi; đó là một gánh nặng không phải ai cũng gánh nổi.

Tôi cảm thấy choáng ngợp khi nghĩ rằng rất sớm thôi mình sẽ ngồi đối diện với ngài để thực hiện một cuộc phỏng vấn mà sâu thẳm trong lòng, tôi mong nó giống như một cuộc trò chuyện hơn.

Người bạn của tôi, Pedro Blasco, một nhà báo đã dày dạn qua ngàn trận chiến, đã rất vui mừng trước cơ hội này của tôi. Cách đây vài ngày, khi tôi nói với anh lý do chuyến đi Rôma của mình, anh đã trả lời rằng, giống như Gioan Phaolô II và Fidel Castro từng là những nhân vật công chúng vĩ đại vào cuối thế kỷ trước, anh nghĩ rằng ngày nay Đức Giáo hoàng Phanxicô, cho đến nay, là nhân vật công chúng có tầm ảnh hưởng nhất trong thế kỷ 21. Và ý nghĩ này, vốn cứ quanh quẩn trong đầu tôi suốt cả ngày dài, không hẳn đã làm tôi cảm thấy tự tin hơn.

Đối với tôi, việc được gặp gỡ Đức Giáo hoàng Phanxicô trong vài giờ cũng sẽ có nghĩa là một kiểu ‘bằng tiến sĩ về báo chí’, khoảnh khắc đăng quang của một sự nghiệp mà tôi đã theo học với lòng nhiệt huyết lớn lao tại trường đại học cách đây hơn hai mươi lăm năm, trước khi tôi bắt đầu bước vào nhà tập. Thời gian trôi nhanh quá! Đêm qua, tôi đã không thể chợp mắt được chút nào. Điều này không chỉ do thời tiết nóng nực ở Rôma hay tiếng nhạc lớn vang qua cửa sổ cho đến gần hai giờ sáng; mà bởi vì kể từ khi Đức Thánh Cha trả lời chấp thuận email của tôi, gánh nặng của việc sống sao cho xứng đáng với sự tin tưởng mà ngài dành cho tôi đã khiến tôi có chút bất an. Và mặc dù tôi đã thấy thoải mái hơn vào buổi sáng khi trò chuyện với một trong những anh em trong cộng đoàn và khi đi thăm các hiệu sách, tôi vẫn cảm thấy hơi hồi hộp. Sau khi ngồi ở Quảng trường một lúc, tôi hít một hơi thật sâu và tiến về phía cửa vào Nhà trọ Thánh Martha.

Kể từ chuyến thăm đầu tiên của tôi tới gặp Đức Giáo hoàng Phanxicô vào năm 2013, thủ tục tại cổng vào đã thay đổi đôi chút. Cơ quan an ninh đã trở nên nghiêm ngặt hơn, và giờ đây tôi phải đi qua thêm các vòng kiểm soát. Một Vệ binh Thụy Sĩ, mặc bộ đồng phục mà chính Michelangelo đã thiết kế từ nhiều thế kỷ trước, chào tôi và yêu cầu tôi đưa chiếc ba lô nhỏ qua cửa sổ an ninh. Tôi chỉ mang theo một chiếc máy ảnh, một cuốn sổ ghi chép và một chiếc máy ghi âm nhỏ mà tôi sẽ sử dụng trong cuộc gặp gỡ.

Sau khi qua các vòng kiểm soát đó, tôi đi bộ về phía Nhà trọ Thánh Martha. Khi đến cửa, một cảm giác bình thản xâm chiếm tôi khi nhận ra rằng mình đang bước vào nhà của Đức Giáo hoàng, và do đó, là nhà của một người mà trên hết cũng là cha của tôi. Từ “Papa” có nghĩa chính xác là như vậy. Tôi sắp được ở bên ngài, nói chuyện thân tình về một chủ đề liên quan đến cả hai chúng tôi và về một thực tại mà cả hai chúng tôi đều yêu mến sâu sắc. Đó là những gì cả hai chúng tôi đã nhất trí. Cuộc phỏng vấn sẽ là một cuộc trò chuyện thú vị tập trung duy nhất vào chủ đề mà tôi đã đề xuất. Bên cạnh đó, đây không phải là lần đầu tiên tôi thấy mình ở bên ngài trong những hoàn cảnh tương tự. Đức Thánh Cha biết tôi và biết về tôi. Vào đêm trước chuyến tông du đến Chile, chúng tôi đã có một cuộc trò chuyện dài mà khi ấy Linh mục Spadaro cũng có mặt. Vào dịp đó, chúng tôi đã nói chuyện lâu về các vấn đề biên tập, về những vấn đề liên quan đến thời sự giáo hội và cả về các chính sách ảnh hưởng đến đất nước Tây Ban Nha của tôi. Tôi đã học hỏi được rất nhiều từ cuộc trao đổi phong phú đó.

Nơi Đức Phanxicô, tôi tìm thấy một người cha, một người anh và một người bạn. Tôi nhớ đã nói với Đức Phanxicô lúc đó rằng tôi không biết cách giao tiếp một vị giáo hoàng như thế nào. Tôi không biết phải xưng hô với ngài ra sao. Nhưng tôi cảm thấy việc giao tiếp sẽ không quá trang trọng vì khi tôi bước vào phòng lúc đó, chính Đức Giáo hoàng đã giúp tôi cởi áo khoác và mời tôi ngồi vào chiếc ghế bành cạnh ngài.

Lần này, cảm giác cũng tương tự, nhưng giờ đây, đột nhiên, tôi cảm thấy mình thoải mái hơn, bình tĩnh hơn. Nhưng lần này trời khá nóng. Lúc này là bốn giờ kém mười lăm. Sau khi đợi hai hoặc ba phút trong một căn phòng mát mẻ ở tầng trệt của ngôi nhà, một trong những vệ binh Thụy Sĩ phụ trách an ninh, mặc thường phục, nói với tôi rằng Đức Phanxicô đang đợi tôi ở tầng hai. Cửa thang máy mở ra, và Đức Phanxicô đang đứng ngay đó đợi tôi. Ngài chào tôi, và tôi vui sướng hôn tay ngài. Tôi cảm ơn ngài vì đã nỗ lực tiếp tôi vào ngày nóng nực này, lúc bốn giờ chiều, giữa bao nhiêu việc quan trọng mà chắc chắn ngài phải làm. Tôi chuyển lời chào của một số người mà ngài biết và của những người bạn chung, rồi ngài mời tôi vào. Trong phòng của ngài, trên cửa vẫn còn một tấm biển ghi: Vietato lamentarsi (Cấm phàn nàn), một khẩu hiệu mà gần một năm trước, nhà tâm lý học Salvo Noé đã làm cho phổ biến qua cuốn sách của mình.

Đức Thánh Cha đóng cửa lại và chúng tôi ngồi trong một căn phòng nhỏ mà ngài có trong khu vực sinh hoạt của mình. Đó là một nơi đơn sơ, với vài bức tranh treo trên tường, một chiếc bàn thấp với những chiếc ghế và một số đồ vật trang trí. Chúng được sắp xếp với khiếu thẩm mỹ khá tốt. Bên trái có một chiếc tủ lạnh nhỏ đựng những chai nước lạnh. Đức Giáo hoàng hỏi tôi có muốn dùng gì từ tủ lạnh không. Nhưng lúc này tôi không khát. Trong khi lấy máy ghi âm và sổ ghi chép ra, tôi thưa với ngài rằng tôi có nhiều câu hỏi – một số câu có thể hơi nhạy cảm – nhưng xin ngài cứ tự nhiên trả lời bất kỳ câu nào. Tôi cũng thưa với ngài rằng, trong trường hợp có câu hỏi nào gây khó chịu, xin ngài đừng ngần ngại cho tôi biết để chúng ta có thể chuyển sang câu hỏi tiếp theo.

“Được thôi. Tốt – Đức Phanxicô nói – Cứ tiếp tục đi”.

[Và trong khi tôi đang lắp đặt máy ghi âm, tôi thưa với Đức Phanxicô rằng câu hỏi đầu tiên, để “phá tan sự ngại ngùng,” muốn ngài nhìn lại những ký ức về những người tận hiến mà ngài đã từng gặp gỡ. Chúng ta sẽ bắt đầu từ đó. Tôi nhấn nút phát và cũng nhấn vào mục “ghi chú bằng giọng nói” trên điện thoại di động của mình. “Đừng bận tâm đến những thiết bị này, thưa Đức Thánh Cha. Chúng sẽ ở ngay đây trong suốt thời gian này, nhưng chúng ta sẽ không chạm vào chúng trong lúc trò chuyện”. Và tôi bắt đầu với câu hỏi đầu tiên.

Một Đời sống Thánh hiến đáng để suy ngẫm

Hỏi: Những suy nghĩ và cảm xúc nào nảy sinh khi Đức Thánh Cha nghĩ về đời sống thánh hiến mà ngài đã biết, đã sống, và đời sống thánh hiến mà ngài thấy ngày hôm nay… ?

[Đức Thánh Cha nhìn tôi đầy suy tư và nói với tôi rằng ngài có một sự ngưỡng mộ đặc biệt đối với những người tận hiến đang làm việc].

Đức Giáo hoàng Phanxicô: Ý tôi là những linh mục, tu sĩ nam nữ đang ở đó, làm việc nơi vùng biên cương, thậm chí ngay giữa lòng thành phố. Những người tận hiến không mong cầu điều gì, không gây ồn ào, làm việc mà không tự tán dương mình. Những người sống thần học về đời sống thánh hiến bằng chính cuộc đời và lời cầu nguyện. Đó là những người có sự khiêm nhường cốt yếu: họ là những người lao động và coi trọng đời sống thánh hiến của mình, dù là qua việc giảng dạy, hay trong các giáo xứ, bệnh viện, truyền giáo, hoặc ở bất cứ nơi nào họ đang làm việc để phục vụ tha nhân. Đó là những người cống hiến tất cả một cách rất quảng đại.

Hỏi: Đức Thánh Cha có nhớ trường hợp đặc biệt nào không?

Đức Giáo hoàng Phanxicô: Tôi biết nhiều trường hợp.

[Và ngay lập tức ngài chia sẻ câu chuyện về một nữ tu mà ngài đã gặp ở Cộng hòa Trung Phi, trong chuyến tông du của ngài vào đầu Năm Thánh Lòng Thương Xót].

Trong hai ngày tôi ở đó, một nữ tu đã đến gần tôi cùng với một bé gái khoảng ba tuổi. Sơ cảm ơn tôi vì đã sẵn lòng gặp gỡ. Vị nữ tu đó đã 84 tuổi, nhưng sơ rất cương quyết và rất trẻ trung. Người ta có thể nhận thấy sơ là một phụ nữ đầy sức sống và năng lượng. Sơ chia sẻ với tôi rằng sơ không phải người vùng đó mà đến từ Congo. Sơ đi thuyền một lần mỗi tuần để mua sắm nhiều thứ vì ở đây rẻ hơn bên đó. Hãy tưởng tượng xem! Một nữ tu 84 tuổi đi trên sông bằng thuyền. Thật không thể tin được! Sơ kể với tôi rằng sơ làm việc trong bệnh viện ở bờ bên kia, bên phía Congo, và sơ là một nữ hộ sinh. Tôi nghĩ sơ đã nói với tôi rằng kể từ khi sơ đến đó, sơ đã giúp đỡ hơn ba ngàn ca sinh nở. Sơ đã ở trong sứ vụ đó hơn sáu mươi năm. Sơ kể với tôi rằng bé gái sinh ra đã bị bệnh và mẹ của bé đã qua đời. Sơ nói thêm: “Mẹ của bé là một người tốt đến nỗi con cảm thấy Chúa muốn connhận nuôi đứa trẻ này”. Tôi đã bị chấn động. Một nữ tu 84 tuổi với một bé gái ba hoặc bốn tuổi… “Vì vậy, con đã nhận nuôi con bé, và từ khoảnh khắc đó, nó gọi con là mẹ”. Sau khi nhìn thấy sự dịu dàng tập trung nơi một người phụ nữ như thế – một người phụ nữ cao tuổi, bước lên thuyền để đi mua sắm, đi lại với một bé gái nuôi và sống cuộc đời tu trì, sự thánh hiến của mình với một sự trẻ trung ấn tượng như vậy – tôi không thể không nghĩ về sức mạnh của một ơn gọi nằm đằng sau tất cả những điều đó.

Hỏi: “Vâng, thực sự, đó là một chứng tá đẹp đẽ và đầy kinh ngạc!”, [tôi thêm vào.]

Đức Giáo hoàng Phanxicô: Có rất nhiều ví dụ như thế! Tôi biết nhiều nữ tu như vậy: họ dấn thân một trăm phần trăm, sống ơn gọi của mình như những người tận hiến. Tôi cũng biết nhiều tu sĩ nam, linh mục và tu huynh, những người sống đời thánh hiến một cách gương mẫu. Kiểu người này là những gì thực sự cho tôi thấy đời sống thánh hiến thực sự là gì. Chắc chắn rằng đây là điều không đơn thuần hiểu được theo các tiêu chí phàm trần. Nếu bạn muốn hiểu nó theo các tiêu chí phàm trần, bạn đang nói về các loại phạm trù khác, có lẽ là hiệu quả mục vụ hoặc những thứ khác. Đó là những phạm trù tốt, chúng không xấu, nhưng các tiêu chí phàm trần chỉ đơn giản là không thể giải thích được điều đó. Tôi tin rằng đời sống thánh hiến đáp lại ý tưởng căn bản này: sống trọn vẹn tiếng gọi của Chúa Giêsu trong tình yêu.

[Đức Giáo hoàng trầm tư một chút như đang tìm kiếm trong ký ức, rồi ngài tiếp tục…]

Đức Hồng y Hummes đã kể với tôi rằng, khi ngài đến thăm nhiều nơi ở vùng Amazon, ngài đi đến các nghĩa trang, và khi thấy rất nhiều tu sĩ nam nữ đã đến những nơi đó và bỏ mình lại nơi ấy, ngài đã vô cùng ngạc nhiên và kính phục. Đặc biệt, khi ngài đọc những ngày tháng trên bia mộ của các vị thừa sai này, và trong sự choáng ngợp, ngài nhận thấy tuổi đời của họ. Nhiều người trong số họ chết trẻ. Một số người rất trẻ, có lẽ do bệnh dịch, sốt rét hoặc một số căn bệnh khác. “Những người này – ngài nói – tất cả nên được phong thánh”. Tôi không biết liệu những gì tôi đang nói có thể bị coi là ranh giới của dị giáo hay không, nhưng tôi nghĩ rằng mối liên kết giữa việc thánh hiến và sự thánh thiện, đối với tôi, là hiển nhiên nơi kiểu người này. Họ là những người thánh hiến thánh thiện trong đời sống hằng ngày, những người không coi mình là quan trọng, những vị thánh “nhà bên” để gợi lại một cách diễn đạt mà tôi đã sử dụng trong tông huấn Gaudete et Exsultate. Đó là một lối sống mà chắc chắn khiến bạn phải suy nghĩ.

[Sau đó tôi thưa với Đức Phanxicô rằng chúng tôi sẽ sử dụng ý tưởng của Thánh Gioan Phaolô II trong Novo Millennio Ineunte: rằng cần phải nhớ về quá khứ với lòng biết ơn, sống hiện tại với niềm say mê, và hướng tới tương lai với niềm tin tưởng].

Hỏi: “Những lời này sẽ đóng vai trò như một phác thảo chung trong cuộc trò chuyện của chúng ta. Đức Thánh Cha nghĩ sao?”

Đức Giáo hoàng Phanxicô: Tốt thôi. Chúng ta tiếp tục nào.

* ĐGH Phanxicô: Sức mạnh của ơn gọi – Bản dịch của Nhóm Tủ sách Công Giáo.