01. CÁC MỐI TƯƠNG QUAN – SỰ PHỨC TẠP CỦA TÌNH THÂN MẬT

Chương X – CÁC MỐI TƯƠNG QUAN

Một: Sự phức tạp của tình thân mật

Yêu thương là một việc đầy gian nan! Trong xã hội chúng ta, tình yêu được ca hát, được viết thành thơ văn, và được nhắc đến như một lý tưởng đẹp đẽ mà ai cũng khao khát. Nhưng trong khi Madonna hát những bài hát về tình yêu và hết bộ phim này đến bộ phim khác cho chúng ta chứng kiến những cách bày tỏ tình yêu thân mật nhất, thì thực tế hằng ngày lại là phần lớn các tình bạn không kéo dài được lâu, nhiều cặp yêu nhau không thể giữ được nhau, vô số cuộc hôn nhân trở nên chua chát hoặc tan vỡ, và biết bao cộng đoàn cứ khủng hoảng hết lần này đến lần khác. Có một sự tan vỡ khổng lồ trong các mối quan hệ của con người. Trong khi khát vọng yêu thương hiếm khi được bày tỏ trực tiếp như hiện nay, thì tình yêu trong đời sống hằng ngày lại hiếm khi trông có vẻ tan vỡ như vậy. Trong xã hội cạnh tranh khốc liệt này, cơn đói khát tình bạn, sự thân mật, kết hợp và hiệp thông thật mãnh liệt, nhưng chưa bao giờ việc thỏa mãn cơn đói ấy và giải tỏa cơn khát ấy lại khó khăn đến thế.

Từ khóa trung tâm của tất cả những điều này là “tương quan”. Chúng ta khao khát thoát khỏi sự cô lập và cô đơn của mình để bước vào một mối quan hệ mang lại cho ta cảm giác về một mái nhà, một kinh nghiệm thuộc về, một cảm giác an toàn và một sự gắn kết trọn vẹn. Nhưng mỗi khi ta tìm kiếm một mối tương quan như thế, ta nhanh chóng nhận ra sự khó khăn khi phải gần gũi bất kỳ ai và sự phức tạp của tình thân mật giữa con người với nhau.

Khi ta cô đơn và tìm kiếm một ai đó để xua tan nỗi cô đơn, ta sẽ sớm vỡ mộng. Người kia – người có thể trong một thời gian đã mang đến cho ta cảm giác trọn vẹn và bình an nội tâm – sớm cho thấy họ không thể mang lại hạnh phúc bền lâu, và thay vì xua tan nỗi cô đơn, họ chỉ bày tỏ cho ta thấy chiều sâu của nó. Càng đặt kỳ vọng mạnh mẽ rằng một người khác sẽ thỏa mãn những khát khao sâu thẳm nhất của mình, ta càng đau đớn hơn khi phải đối diện với giới hạn của các mối quan hệ con người. Và nhu cầu thân mật của ta dễ dàng biến thành một đòi hỏi. Nhưng ngay khi ta bắt đầu đòi hỏi tình yêu từ một người khác, tình yêu sẽ biến thành bạo lực: vuốt ve biến thành đánh đập, hôn biến thành cắn xé, ánh nhìn dịu dàng biến thành ánh mắt nghi ngờ, lắng nghe biến thành rình mò, và giao hợp biến thành cưỡng bức.

Thấy được nhu cầu yêu thương mãnh liệt và sự bùng nổ đáng sợ của bạo lực gắn bó mật thiết đến vậy trong xã hội, chúng ta phải đối diện với câu hỏi then chốt: Công việc gian nan của tình yêu là gì?

* Henri J. M. Nouwen (Ở đây và bây giờ)

* Bản dịch của Nhóm Tủ sách Công Giáo.