Nghe có vẻ lạ khi nói rằng niềm vui là kết quả của những chọn lựa của chúng ta. Chúng ta thường tưởng rằng có người may mắn hơn người khác, và niềm vui hay nỗi sầu của họ tùy thuộc vào hoàn cảnh cuộc đời – những điều họ không thể kiểm soát.
Thế nhưng, ta có quyền chọn lựa, không hẳn trong các hoàn cảnh của đời mình, mà trong cách ta đáp lại các hoàn cảnh ấy. Hai người có thể là nạn nhân của cùng một tai nạn. Với người này, tai nạn trở thành nguồn gốc của oán hận; với người kia, nó trở thành nguồn gốc của lòng biết ơn. Hoàn cảnh bên ngoài thì giống nhau, nhưng cách chọn đáp trả hoàn toàn khác nhau. Có người càng lớn tuổi càng cay đắng. Có người lại càng lớn tuổi càng vui tươi. Điều đó không có nghĩa đời của những người cay đắng khó hơn đời của những người vui tươi. Nó có nghĩa là đã có những chọn lựa khác nhau, những chọn lựa nội tâm, những chọn lựa của con tim.
Điều quan trọng là phải ý thức rằng ở mọi khoảnh khắc của đời ta, ta luôn có cơ hội để chọn niềm vui. Cuộc sống có nhiều mặt. Luôn có mặt buồn và mặt vui trong thực tại ta đang sống. Và vì thế, ta luôn có thể chọn sống khoảnh khắc ấy như một lý do để oán trách hoặc như một lý do để vui mừng. Chính trong chọn lựa này mà tự do thật sự của ta nằm ở đó, và tự do ấy, xét đến cùng, chính là tự do để yêu thương.
Có lẽ một cách tốt để rèn luyện khả năng chọn niềm vui là mỗi tối ta dành chút thời gian và quyết định nhớ lại ngày hôm đó – bất kể điều gì đã xảy ra – như một ngày để biết ơn. Làm như vậy, ta gia tăng khả năng của con tim để chọn niềm vui. Và khi trái tim ta càng trở nên vui tươi, ta sẽ tự nhiên trở thành nguồn niềm vui cho người khác, mà chẳng cần nỗ lực đặc biệt nào. Cũng như nỗi buồn sinh ra nỗi buồn, niềm vui cũng sinh ra niềm vui.
* Henri J. M. Nouwen – Bản dịch của Nhóm Tủ sách Công Giáo.
