CHƯƠNG 5 – CĂN TÍNH
(TRÍCH DẪN SÁCH: NUÔI DẠY CON CÁI – 14 NGUYÊN TẮC TIN MỪNG)
Nguyên tắc: Nếu bạn không tìm thấy sự bình an trong căn tính của mình nơi Đức Kitô với tư cách là cha mẹ, bạn sẽ tìm kiếm căn tính nơi con cái mình.
Rất ít cha mẹ nghĩ về điều đó và hầu như không ai nhận thức được rằng họ làm điều đó mỗi ngày. Việc nuôi dạy con cái của bạn luôn được định hình bởi nơi bạn tìm kiếm căn tính. Điều này có vẻ như là gợi ý thiếu thực tế nhất mà bạn từng đọc trong một cuốn sách nuôi dạy con cái, nhưng nội dung của chương này giải thích phần lớn sự vất vả mà tất cả chúng ta đều trải qua khi tìm cách nuôi dạy con cái. Nó giải thích tại sao con cái chúng ta lại có khả năng sâu sắc làm chúng ta tổn thương. Nó xác định lý do tại sao chúng có thể khiến chúng ta tức giận đến thế. Nó giúp bạn hiểu làm thế nào con cái có khả năng đánh cắp niềm vui và cướp đi giấc ngủ của bạn. Nó giải thích tại sao bạn lại coi sự thành công hay thất bại của con cái là chuyện cá nhân đến vậy. Nó xác định lý do tại sao con cái có khả năng khiến bạn cảm thấy vô cùng tự hào hoặc vô cùng xấu hổ. Bất kể bạn yêu con cái đến mức nào, những điều tôi vừa mô tả không phải là những tranh chiến về tình yêu; chúng là những tranh chiến về căn tính, và khi bạn nắm bắt được điều này, nó sẽ thay đổi cách bạn nhìn nhận bản thân với tư cách là cha mẹ và cách bạn tương tác hàng ngày với con cái.
Sally đã gác lại toàn bộ cuộc sống của mình vì một mục đích và chỉ một mục đích duy nhất: biến con cái mình thành những người thành đạt. Cô đọc những cuốn sách dài cho chúng nghe trước khi chúng biết nói và cho chúng học trường nhạc khi còn vài năm nữa mới đến tuổi mẫu giáo. Khi con cái đi học, cô không chỉ đòi hỏi thành tích học tập xuất sắc mà còn chọn một loạt các hoạt động ngoại khóa bắt buộc chúng tham gia, vì cô nghĩ những hoạt động đó sẽ chuẩn bị cho con cái một tương lai thành công. Giữa việc học ở trường và tất cả các hoạt động bắt buộc khác, con cái của Sally hầu như không có thời gian cho riêng mình. Ngay cả những ngày cuối tuần cũng kín mít với các chuyến đi đến bảo tàng, các buổi biểu diễn giao hưởng ban ngày và các dự án phục vụ cộng đồng. Sally cam kết với giấc mơ về những đứa con thành công rực rỡ, nên cô không chỉ hăng hái và không ngừng nghỉ, mà cô còn thúc ép chúng như vậy.
Tôi gặp Jamie, con trai của Sally, vì Sally đã tìm đến tôi để xin giúp đỡ về cậu bé. Điểm số của cậu ở trường bắt đầu giảm sút, và cậu đã vắng mặt trong một số trách nhiệm theo lịch trình thường xuyên. Sally bắt đầu lo lắng, nhưng mọi chuyện lên đến đỉnh điểm vào một buổi sáng khi Jamie từ chối rời khỏi phòng, từ chối đi học và nói rằng cậu không có ý định đụng đến cây vĩ cầm của mình nữa. Điều này đã châm ngòi cho một cuộc chiến tồi tệ kéo dài hai giờ giữa Jamie và Sally. Cuối cùng, cậu cũng đi học, nhưng khi cô đến đón cậu đi học nhạc, cậu không có ở đó và không về nhà cho đến mười giờ đêm hôm đó.
Sally thấy giấc mơ mà cô đã dày công vun đắp suốt bao năm qua đang trôi tuột khỏi tầm tay, và cô hoảng loạn. Cô gọi cho tôi và nói rằng Jamie đã mất kiểm soát, rằng cậu bé sẽ không nói chuyện với cô, và rằng cô cần sự giúp đỡ gấp. Hai ngày sau, tôi gặp Sally và Jamie lần đầu tiên. Tôi muốn mô tả cho bạn thấy hai người ngồi trước mặt tôi ngày hôm đó trông như thế nào. Sally rõ ràng đang tức giận và thiếu kiên nhẫn; cô bồn chồn và thở dài. Jamie trông giống như một chàng trai trẻ bị đánh bại và suy sụp; cậu ngồi cúi đầu như thể đang đối mặt với án tử hình. Tôi cố gắng hết sức để hỏi Sally về những gì đang diễn ra, nhưng cô kháng cự và bảo tôi rằng cô không biết tại sao tôi lại lãng phí thời gian nói chuyện với cô, và rằng Jamie mới là người cần giúp đỡ. Cô nói nhiều hơn một lần: “Tôi đã làm việc quá vất vả trong thời gian quá dài để rồi vứt bỏ tất cả chỉ vì con trai tôi thức dậy vào một buổi sáng và quyết định rằng nó muốn lười biếng. Tôi cần ông giúp tôi lấy lại Jamie ngày xưa.”
Vì vậy, tôi yêu cầu Sally ra ngoài vài phút để tôi có thể nói chuyện riêng với Jamie. Cô không vui khi phải rời đi, nhưng cô đã làm vậy. Câu hỏi đầu tiên tôi hỏi Jamie khi chúng tôi ở một mình là chuyện gì đang xảy ra. Tôi muốn đó là một câu hỏi mở. Tôi không muốn cậu nghĩ rằng tôi là “tay súng đánh thuê” của mẹ cậu, mặc dù lòng tôi rất thương cảm cho cô ấy. Ngay khi câu hỏi vừa thốt ra khỏi miệng tôi, Jamie bắt đầu khóc. Cậu xấu hổ vì mình đang khóc, nhưng tôi đảm bảo với cậu rằng không sao cả. Lặng lẽ, nhưng với sự tức giận định mệnh của một chàng trai trẻ tan vỡ, cậu nói: “Cháu không thể làm được nữa, cháu thực sự không thể. Chẳng bao giờ là đủ cả. Áp lực không bao giờ dừng lại. Cháu không có thời gian rảnh, không có bạn bè, không có sự lựa chọn, tất cả những gì cháu có là công việc từ lúc cháu thức dậy vào buổi sáng cho đến khi cháu gục xuống giường. Cháu tập đàn hai tiếng trước khi đi học, cháu có các lớp viết văn, học nhạc và luyện thi đại học sau giờ học, rồi bài tập về nhà và thêm hai tiếng tập đàn nữa trước khi đi ngủ. Và, ồ, cháu quên mất, cháu bắt buộc phải tham gia ít nhất một môn thể thao mỗi quý. Cháu không phải là Siêu nhân. Cháu chỉ không thể làm được nữa, nên cháu đã nói với mẹ rằng cháu bỏ cuộc, cháu sẽ không làm nữa. Cháu đã không đến trường và tất cả những thứ khác trong vài ngày vì cháu từ chối ra khỏi giường và khi cuối cùng cháu ra khỏi giường, cháu sẽ không rời khỏi phòng. Nếu cháu có nơi nào để chạy trốn, cháu sẽ chạy, nhưng cháu không có.”
Khi lắng nghe Jamie, tôi biết đây không phải là một mánh khóe. Cậu không chỉ đang trêu ngươi mẹ mình. Tôi biết Jamie thực sự có ý đó qua những gì cậu nói. Cậu đã xuống khỏi “chuyến tàu thành công”, và không gì có thể đưa cậu trở lại đó nữa. Nhưng tôi còn biết một điều khác. Tôi biết rằng tôi cần nói chuyện với mẹ cậu bởi vì tôi biết mớ hỗn độn này không chỉ là về việc Jamie nổi loạn và lười biếng. Nó còn là về cô ấy nữa, về những vấn đề trong tấm lòng của cô ấy, những vấn đề sâu sắc và sẽ rất khó để cô ấy chấp nhận.
Hãy tự hỏi: “Điều gì đang diễn ra khi một bậc cha mẹ thúc ép con cái đến mức kiệt quệ về tinh thần, thể chất và cảm xúc, đến mức đứa trẻ sẵn sàng vứt bỏ cuộc sống của mình để thoát khỏi những yêu cầu đó? Điều gì đang diễn ra bên trong cha mẹ khi họ ở bên con mỗi ngày, nhưng họ không thấy rằng có điều gì đó không ổn, họ không nhận thấy sự suy sụp khi nó đang diễn ra? Điều gì đang diễn ra khi đứa trẻ không được phép dừng lại bởi vì cha mẹ không thể đối mặt với ý nghĩa của việc đứa trẻ dừng lại? Điều gì đang diễn ra trong trái tim của một bậc cha mẹ tập trung vào sự thành công nhiều hơn là vào đứa con được yêu cầu phải mang lại thành công đó?”
Tôi mời Sally quay lại và nói với cô ấy tôi lo lắng cho Jamie như thế nào, và sau đó tôi nói với cô ấy rằng tôi muốn tư vấn không chỉ cho Jamie mà còn cho cả cô ấy nữa. Khi tôi nói điều đó, tôi có thể thấy tư thế của cô ấy cứng lại. “Tôi không đến đây để được tư vấn. Tôi nghĩ tôi đang làm khá tốt, xét đến những gánh nặng nuôi dạy con cái mà tôi đang mang.” Tôi cố gắng nói với cô ấy một cách tử tế rằng tôi không nghĩ việc nói chuyện với Jamie sẽ hiệu quả nếu không nói chuyện với cô ấy. Cô ấy chỉ có thể nghe thấy rằng tôi đang đứng về phía Jamie, và cô ấy bảo tôi rằng tôi sẽ không được nói chuyện với cô ấy hay Jamie nữa. Rõ ràng là bị xúc phạm, cô ấy rời đi nhanh chóng.
Tôi ước tôi có thể nói với bạn rằng câu chuyện của Sally và Jamie là duy nhất, nhưng không phải vậy. Tôi nghĩ có hàng ngàn và hàng ngàn bậc cha mẹ đang làm những gì Sally đã làm với Jamie. Không phải vì họ thiếu tử tế, thiếu tình thương hay lạm dụng. Không phải vì họ không quan tâm đến những gì xảy ra với con cái. Tôi sắp nói một điều sẽ làm bạn bối rối. Tôi tin rằng hệ thống các quy tắc, sự trình diễn và nghĩa vụ không ngừng nghỉ được thúc đẩy bởi sự thành công này tồn tại bởi vì những bậc cha mẹ này quan tâm quá nhiều đến sự thành công hiện tại và tương lai của con cái họ. Mong muốn con cái thành công là một điều tốt nhưng đã trở thành một điều xấu vì nó đã trở thành điều cai trị. Nó khiến cha mẹ làm những việc cuối cùng nghiền nát và làm cay đắng con cái họ, tất cả đều nhân danh một điều gì đó tốt đẹp. Hãy đọc tiếp và để tôi làm sáng tỏ mọi sự bối rối.
Cuộc Tìm Kiếm Căn Tính
Con người được thiết kế để trở thành những người diễn giải. Chúng ta được tạo ra để có lý trí. Chúng ta được tạo ra để luôn suy nghĩ. Suy nghĩ của chúng ta luôn đi trước và do đó định hình và chỉ đạo hoạt động của chúng ta. Không hành động nào chúng ta thực hiện, không lựa chọn nào chúng ta đưa ra, và không lời nào chúng ta nói diễn ra trong môi trường chân không. Tất cả các hành động và phản ứng của chúng ta đều kết nối với việc chúng ta nghĩ mình là ai, chúng ta nghĩ Thiên Chúa là ai, chúng ta nghĩ cuộc sống là gì, chúng ta nghĩ điều gì là quan trọng, nơi chúng ta tìm kiếm sự giúp đỡ, và những gì chúng ta trông cậy để mang lại cho chúng ta sự bình an, nghỉ ngơi và an toàn. Ở cấp độ thực tế đời thường, chúng ta không thực sự sống dựa trên các sự kiện của sự tồn tại, mà dựa trên ý nghĩa mà chúng ta tạo ra từ những sự kiện đó. Đó là lý do tại sao bạn có thể có hai người trong cùng một tình huống nhưng lại phản ứng theo những cách rất khác nhau đối với cùng một tập hợp các sự kiện. Hệ thống niềm tin hoặc thế giới quan của bạn luôn bị phơi bày qua cách bạn nuôi dạy những người được giao phó cho bạn chăm sóc. Bạn không phản ứng với tư cách là cha mẹ vì con cái bạn là ai và vì những gì chúng đang làm, mà vì cách bạn tạo ra ý nghĩa từ việc chúng là ai và những gì chúng đang làm.
Dưới đây là một vài ví dụ. Nếu bạn nói với con mình: “Bố/mẹ không thể tin được là con lại làm điều này với bố/mẹ!”, bạn không đang phản ứng với các sự kiện của tình huống, mà với sự diễn giải của bạn về những sự kiện đó. Sự diễn giải của bạn là những gì con bạn đã làm, dù nó có thừa nhận hay không, là một cuộc tấn công cá nhân vào bạn theo một cách nào đó. Hoặc nếu bạn dành nhiều thời gian trừng phạt con cái vì vi phạm luật pháp hơn là nói chuyện với con cái về Chúa Giê-su, Đấng đã giữ trọn luật pháp thay cho chúng vì Thiên Chúa biết chúng sẽ không bao giờ làm được, thì phản ứng của bạn không được định hình bởi thực tế về sự không vâng lời của chúng, mà bởi ý nghĩa bạn gán cho sự không vâng lời đó và cách nó sẽ thay đổi. Điều quan trọng đối với tất cả cha mẹ là phải xem xét hệ thống niềm tin định hình những tương tác từng khoảnh khắc của họ với con cái.
Một trong những thành phần trung tâm của hệ thống niềm tin cá nhân này là câu hỏi về căn tính, ý nghĩa và mục đích. Mọi cha mẹ đều hỏi và theo một cách nào đó trả lời câu hỏi “Tôi là ai?”, và mọi cha mẹ đều hỏi và trả lời câu hỏi “Ý nghĩa và mục đích sống của tôi được tìm thấy ở đâu?”. Và cách bạn trả lời những câu hỏi này sẽ quyết định cách bạn nói và hành động với con cái. Chỉ có hai nơi để bạn và tôi tìm kiếm căn tính. Một nơi để tìm kiếm là theo chiều dọc, nhận lấy căn tính của chúng ta và phương hướng cũng như sự đánh giá tiềm năng từ Thiên Chúa—từ tình yêu và sự chấp nhận của Ngài, ân sủng tha thứ của Ngài, sự hiện diện thường trực của Ngài, quyền năng và những lời hứa của Ngài, và vinh quang của tất cả những điều này mà Ngài đã tuôn đổ xuống chúng ta. Khi chúng ta làm điều này, chúng ta đến với việc nuôi dạy con cái với trái tim đầy dẫy và thỏa lòng, chúng ta sống với lòng can đảm và hy vọng, và chúng ta không thiếu thốn, bởi vì chúng ta đã tìm thấy tất cả những gì mình cần nơi Ngài. Như Phêrô viết: “Quyền năng thiêng liêng của Ngài đã ban cho chúng ta mọi điều liên quan đến sự sống và sự tin kính, qua sự nhận biết Đấng đã kêu gọi chúng ta bằng vinh quang và nhân đức của Ngài. Qua đó, Ngài đã ban cho chúng ta những lời hứa rất quý và rất lớn, để nhờ đó anh em thoát khỏi sự hư nát trong thế gian bởi tư dục mà trở nên người dự phần bản tính thiêng liêng” (2 Phêrô 1:3-4).
Hãy chú ý đến khoảng thời gian mà niềm hy vọng của đoạn văn này đang hướng tới. Phêrô không nói về sự cứu rỗi trong quá khứ hay sự cứu rỗi trong tương lai, mà về công việc của Thiên Chúa dành cho bạn ngay tại đây, ngay lúc này. Là một cha mẹ có đức tin, bất kể điều gì đang xảy ra với con cái bạn, bạn có thể thức dậy vào buổi sáng và biết rằng bạn được yêu thương sâu sắc và trung tín bởi nhân vật quan trọng nhất trong vũ trụ. Bởi vì Thiên Chúa yêu bạn, Ngài đã không bỏ mặc bạn với sự khôn ngoan, sức mạnh và nguồn lực của riêng bạn. Bởi vì Ngài yêu bạn, Ngài sẽ không bao giờ lìa bỏ bạn trong cuộc chiến nuôi dạy con cái. Bởi vì Ngài yêu bạn, Ngài đã kết nối bạn với những điều lớn lao hơn bạn rất nhiều. Bởi vì Ngài yêu bạn, Ngài không chỉ tha thứ cho bạn, mà Ngài còn ban cho bạn ân sủng để làm tốt hơn. Bởi vì Ngài yêu bạn, Ngài làm việc mỗi ngày để nuôi dưỡng và thay đổi bạn để bạn có khả năng tốt hơn trong việc làm những gì Ngài kêu gọi bạn làm. Bởi vì Ngài yêu bạn, Ngài làm việc để thỏa mãn trái tim bạn và lấp đầy bạn bằng niềm vui không phụ thuộc vào hoàn cảnh. Ngài yêu bạn đến nỗi Ngài đã đến sống bên trong bạn. Ngài không chỉ đưa ra những lời hứa với bạn; Ngài hiện diện với bạn trong tất cả quyền năng, ân sủng và vinh quang của Ngài để bạn có thể có sự bình an trong tâm hồn, mục đích và phương hướng, và lòng can đảm để đối mặt với ngày làm cha mẹ của bạn.
Nếu bạn không tìm thấy sự bình an trong căn tính theo chiều dọc của mình, bạn sẽ tìm kiếm theo chiều ngang, tìm cách thấy chính mình và lý do sống của mình trong một điều gì đó thuộc về tạo vật. Đó có thể là tài sản, thành tích, sự nghiệp, người phối ngẫu, con cái của bạn, và danh sách này còn kéo dài. Vấn đề với điều này là những thứ được tạo ra chưa bao giờ được thiết kế để cung cấp cho bạn căn tính. Chúng chưa bao giờ được thiết kế để thỏa mãn trái tim bạn và mang lại cho bạn sự bình an. Chúng không được tạo ra để mang lại cho bạn ý nghĩa và mục đích. Mọi điều tốt đẹp trong tạo vật được thiết kế để hướng bạn đến Đấng duy nhất có khả năng ban cho bạn căn tính, sự bình an và ý nghĩa mà trái tim bạn tìm kiếm.
Việc tìm kiếm căn tính nơi một tạo vật tan vỡ, rối loạn chức năng sẽ không bao giờ hiệu quả. Nó luôn dẫn đến sự thất vọng, sợ hãi, lo âu, bị thúc ép và cố gắng kiểm soát nhiều hơn mức bất kỳ ai trong chúng ta từng có (đọc 2 Phêrô 1:8-9). Phêrô thực sự đề xuất rằng bạn có thể là một Kitô hữu và có một cuộc sống “không hiệu quả hoặc không kết quả” bởi vì bạn đã quên mất mình là ai và mình đã được ban cho những gì. Đáng buồn thay, tôi nghĩ điều này mô tả nhiều bậc cha mẹ. Họ đang tìm kiếm để nhận được từ con cái những gì họ đã được ban cho trong Đức Kitô, và họ không biết rằng họ đang làm điều đó. Và sự lo lắng cũng như sự bị thúc ép của họ với tư cách là cha mẹ là kết quả của chứng mất trí nhớ về căn tính. Chứng mất trí nhớ về căn tính sẽ luôn dẫn đến sự thay thế căn tính. Điều này có nghĩa đối với một bậc cha mẹ là nếu bạn không nhận được căn tính của mình từ Thiên Chúa và công việc của Con Ngài, bạn có lẽ sẽ cố gắng lấy nó từ con cái mình.
Bây giờ có ba điều cần nói về việc cố gắng lấy căn tính từ con cái: Thứ nhất, đó là một điều rất tự nhiên để làm và là một điều rất khó để chống lại. Thực tế, có lẽ mọi cha mẹ đều rơi vào cái bẫy này theo một cách nào đó. Thứ hai, làm cha mẹ là một nơi khốn khổ để tìm kiếm căn tính. Hãy nghĩ về điều đó: bạn đang nuôi dạy những tội nhân lạc lối, nổi loạn, khờ dại, mù lòa và tự cai trị. Tôi không có ý chỉ trích con cái bạn. Tôi vừa mô tả mọi con người sa ngã được sinh ra trong thế giới của Thiên Chúa. Thứ ba, đó là một gánh nặng đè nát đối với con cái bạn khi phải thức dậy mỗi sáng và gánh lấy sức nặng của căn tính, ý nghĩa và mục đích của bạn cùng tất cả những kỳ vọng và đòi hỏi tuôn ra từ đó. Không đứa trẻ nào có thể gánh vác tốt gánh nặng đó.
Những gì tôi vừa mô tả chính xác là những gì đang xảy ra với Sally và Jamie, và cả hai đều không biết điều đó. Sally nghĩ rằng cô chỉ đang là một người mẹ tốt. Nhưng điều cô không nhận ra là hệ thống những đòi hỏi không ngừng nghỉ đó không được thực hiện bởi Sally vì Jamie, mà bởi Sally vì Sally. Đừng hiểu lầm tôi. Tôi không nghĩ Sally ích kỷ theo kiểu “tất cả là về tôi”, nhưng cô đang tìm kiếm ở Jamie để mang lại cho cô một loại ý nghĩa, mục đích và sự bình an trong tâm hồn mà cậu không bao giờ có thể mang lại cho cô. Cô trông cậy vào cậu bé mười lăm tuổi này để mang lại giá trị cho cuộc sống của mình, và cậu đang suy sụp dưới gánh nặng đó. Kết quả là cả hai đều đau khổ và ở trong một cuộc chiến mà cả hai đều không hiểu hoặc không muốn tham gia.
Đừng quá khắt khe với Sally. Theo một cách nào đó, tất cả chúng ta đều tìm kiếm căn tính và sự an ninh ở nơi không thể tìm thấy. Tất cả chúng ta đều có xu hướng cố gắng lấy quá nhiều ý nghĩa và mục đích từ con cái. Tất cả chúng ta đều có xu hướng đi trên chuyến tàu lượn siêu tốc lên xuống theo sự tuân thủ hay chống đối của chúng. Tất cả chúng ta đều có xu hướng cần chúng thành công quá nhiều. Và khi chúng ta trông cậy vào con cái để mang lại cho chúng ta những gì chúng ta đã có trong Chúa Giê-su, chúng ta thúc ép chúng thành công không chỉ vì chúng ta biết điều đó tốt nhất cho chúng, mà vì chúng ta cần sự thành công của chúng để cảm thấy tốt về bản thân và để có lý do thức dậy vào buổi sáng và tiếp tục. Chúng ta cần tình yêu và sự tôn trọng của chúng để cảm thấy tốt về cuộc sống của mình. Chúng ta cần chúng trông như thế nào đó và hành động như thế nào đó để cảm thấy rằng công việc làm cha mẹ của chúng ta là xứng đáng. Vì vậy, mặc dù chúng ta yêu con cái, chúng ta không chỉ mang tình yêu đến việc nuôi dạy chúng, mà còn mang cả sự thiếu thốn, điều mang lại sự tự coi mình là trung tâm, sự cho mình có quyền, sự đòi hỏi và sự bị thúc ép vào việc nuôi dạy con cái của chúng ta. Mặc dù chúng ta không biết điều đó, chúng ta bắt đầu đối xử với con cái như thể chúng được ban cho chúng ta để trở thành một lý lẽ sống động hoặc bản tuyên bố cho thực tế rằng chúng ta là người tốt và đang làm tốt công việc của mình trong cuộc sống. Và có lẽ mong muốn nuôi dạy những đứa trẻ mà chúng ta có thể tự hào thực sự là mong muốn cảm thấy tốt về bản thân và cách chúng ta đã sống cuộc đời mình.
Thưa các bậc cha mẹ, đây là một cách sống kiệt sức và chán nản. Thật kiệt sức khi cần những tội nhân nhỏ bé, chưa trưởng thành phải thể hiện tốt để bạn cảm thấy tốt về bản thân và cuộc sống của mình. Thật kiệt sức khi theo đuổi hết thành công này đến thành công khác mà không bao giờ được thỏa mãn trọn vẹn. Thật chán nản khi sống dựa vào tình yêu của một người quá non nớt để trao nó cho bạn một cách trung tín. Thật chán nản khi cá nhân hóa những thất bại của con cái như thể chúng cố tình âm mưu chống lại bạn. Thật kiệt sức khi chất đầy lịch trình của bạn với hết hoạt động này đến hoạt động khác cho đến khi bạn còn rất ít thời gian rảnh vì bạn cần con cái thành công. Thật chán nản khi phải đối mặt với tội lỗi và sự tranh chiến của con cái khi bạn cần sự hoàn hảo gần như tuyệt đối để cảm thấy điều đó là xứng đáng. Thật kiệt sức và chán nản khi yêu cầu con cái đưa cho bạn những gì chúng không thể đưa và khi bạn cần sâu sắc những gì bạn không có quyền năng để tạo ra. Và khi con cái bạn lớn hơn, chúng bắt đầu nhận ra rằng phần lớn những gì bạn đang làm không phải vì chúng, mà vì chính bạn.
Thưa các bậc cha mẹ, con cái không thể ban cho bạn sự sống. Chúng không thể ban cho bạn hy vọng vững chắc. Chúng không thể ban cho bạn giá trị. Chúng không thể ban cho bạn sự bình an trong tâm hồn. Chúng không thể ban cho bạn những ham muốn và động lực đúng đắn. Chúng không thể ban cho bạn sức mạnh để đi tiếp. Chúng không thể ban cho bạn sự tự tin và lòng can đảm giữa thử thách. Và chúng không thể ban cho bạn tình yêu tối thượng, thỏa mãn trái tim mà bạn khao khát. Tôi sẽ nói điều này theo cách mà tôi hy vọng sẽ thu hút sự chú ý của bạn. Sẽ không bao giờ hiệu quả khi yêu cầu con cái trở thành những đấng cứu thế của riêng bạn. Đây là một gánh nặng mà chúng sẽ không bao giờ gánh vác tốt, và nó sẽ đưa rắc rối và sự tranh chiến vào mối quan hệ của bạn với chúng. Chúa Giê-su là sự sống của bạn, và điều này giải phóng bạn và con cái bạn khỏi gánh nặng của việc yêu cầu chúng ban cho bạn những gì Đấng Cứu Thế của bạn đã ban cho bạn rồi.
Sally ngày càng sợ hãi, tức giận và chán nản, và Jamie cũng kiệt sức và tức giận. Cô càng đòi hỏi, cậu càng chống cự. Mối quan hệ của cô với Jamie đang tan rã ngay trước mắt cô, nhưng cô không nhìn thấy điều đó và vẫn tiếp tục lao về phía trước. Đó là kết quả buồn của việc tìm kiếm căn tính từ một chàng trai trẻ tan vỡ và non nớt, người sẽ không bao giờ có thể mang lại điều đó cho cô. Thưa các bậc cha mẹ, chúng ta có thể làm tốt hơn nhờ sự hiện diện, những lời hứa và quyền năng của Chúa Giê-su đã được tuôn đổ dư dật trên chúng ta bởi ân sủng.
Vậy Làm Sao Bạn Biết?
Làm sao bạn biết liệu bạn có đang đặt căn tính của mình lên vai con cái hay không? Làm sao bạn có thể biết liệu bạn có đang yêu cầu con cái làm cho bạn những gì Thiên Chúa đã làm cho bạn trong Con Ngài hay không? Những dấu hiệu nào cho thấy việc nuôi dạy con cái của bạn được thúc đẩy nhiều bởi những gì bạn cần từ con cái hơn là bởi những gì Thiên Chúa muốn làm qua bạn trong con cái? Dưới đây là năm dấu hiệu chắc chắn.
- Quá tập trung vào thành công. Tất nhiên, nếu bạn yêu con cái, bạn sẽ muốn chúng thành công. Không cha mẹ nào muốn con mình thất bại. Bạn muốn con cái đạt được thành tựu và được tôn trọng. Tất cả cha mẹ đều muốn con cái cố gắng hơn và hoàn thành nhiều hơn. Nhưng điều này rất khác so với việc trở nên quá tập trung, quá ám ảnh và quá bị thúc đẩy bởi những thành tích của con cái.
Có thể nào bạn muốn con cái thành công quá mức vì bạn cần chúng thành công? Có thể nào con cái bạn đang bắt đầu suy sụp dưới gánh nặng kỳ vọng của bạn? Có thể nào sự phản kháng mà bạn nhận được từ con cái không phải vì chúng nổi loạn và lười biếng, mà vì bạn đang đòi hỏi quá nhiều ở chúng? Có thể nào bạn quá tập trung vào thành tích của con cái đến nỗi bạn đã không chú ý đủ đến tình trạng trái tim của chúng? Có thể nào sự tập trung vào thành công của bạn với tư cách là cha mẹ không lành mạnh về mặt tâm linh cho bạn hoặc con cái bạn vì sự tập trung này bắt nguồn từ việc yêu cầu con cái mang lại cho bạn sự thỏa lòng mà chúng sẽ không bao giờ có thể mang lại?
- Quá lo lắng về danh tiếng. Điều này không thể lặp lại cho đủ. Hãy viết ra những gì bạn sắp đọc và dán nó lên tấm gương bạn soi mỗi khi bắt đầu ngày mới: Thiên Chúa không ban cho bạn con cái để xây dựng danh tiếng của bạn mà để công bố danh tiếng của Ngài. Chứng mất trí nhớ về căn tính theo chiều dọc khiến tất cả chúng ta quá lo lắng về những gì người khác nghĩ về mình và những gì mình đang làm. Nó tạo ra trong nhiều bậc cha mẹ nỗi sợ con người, khiến chúng ta che giấu và phủ nhận những rắc rối của mình và trình bày với thế giới những đứa trẻ hoàn hảo hơn bất kỳ đứa trẻ nào của chúng ta trong thực tế. Và khi bạn quá lo lắng về bộ mặt công khai của mình với tư cách là cha mẹ, bạn không tìm kiếm sự giúp đỡ bạn cần trong rắc rối của mình vì để tìm kiếm sự giúp đỡ đó, bạn phải thừa nhận rằng bạn đang làm không tốt lắm. Sẽ không bao giờ hiệu quả khi đối xử với một đứa trẻ, người vẫn còn tan vỡ và cần được giải cứu hàng ngày bởi ân sủng, như là chiến tích của bạn.
Có thể nào danh tiếng làm cha mẹ có ý nghĩa quá lớn đối với bạn? Có thể nào những gì người khác nghĩ về con cái bạn quá quan trọng đối với bạn? Có thể nào bạn đang yêu cầu những tội nhân nhỏ bé chưa trưởng thành đi ra ngoài và đánh bóng danh tiếng làm mẹ hoặc làm cha của bạn? Có thể nào mong muốn về danh tiếng khiến bạn không thừa nhận và tìm kiếm sự giúp đỡ cho những nơi mà việc nuôi dạy con cái của bạn bị đổ vỡ?
- Khao khát kiểm soát quá lớn. Nếu bạn cần con cái thành công và nâng cao danh tiếng của mình vì, với tư cách là cha mẹ, bạn cần căn tính đến từ điều đó, thì bạn sẽ muốn kiểm soát các tình huống, địa điểm và con người để đảm bảo điều đó xảy ra. Có một sự khác biệt đáng kể giữa việc thực thi thẩm quyền làm cha mẹ đúng đắn đối với con cái và mong muốn thực thi sự kiểm soát đối với cuộc sống của chúng để bạn có thể chắc chắn nhận được từ chúng những gì bạn nghĩ mình cần. Dưới hệ thống kiểm soát này, trẻ em không bao giờ có tự do để phạm sai lầm, để học cách đánh giá các lựa chọn, để quyết định giữa các phương án, để phát triển một lịch trình hợp lý, để đánh giá tiềm năng của mình, để nhận ra các ân sủng, để phân biệt khi nào chúng bị cam kết quá mức, để học cách dành thời gian cho một mối quan hệ lành mạnh với Thiên Chúa và những người khác, và để thấy những điều tốt trở thành điều xấu như thế nào khi chúng trở thành điều cai trị.
Có thể nào mong muốn thành công của bạn đã khiến bạn thực thi một mức độ kiểm soát thực sự cản trở sự tăng trưởng và phát triển của con bạn? Có thể nào sự lo lắng của bạn với tư cách là cha mẹ đến từ thực tế rằng bạn đang cố gắng thực thi sự kiểm soát đối với những thứ bạn không có quyền năng kiểm soát? Có thể nào cuộc tìm kiếm sự kiểm soát trong việc nuôi dạy con cái đã ngăn cản bạn nghỉ ngơi trong sự kiểm soát khôn ngoan hoàn hảo của Thiên Chúa đối với bạn và con cái bạn?
- Quá chú trọng vào việc “làm” hơn là “là”. Trong cuộc đấu tranh của cha mẹ với thành công, danh tiếng và kiểm soát, chúng ta bắt đầu đánh mất cái nhìn về những gì thực sự có giá trị lớn nhất đối với Đấng mà chúng ta đại diện. Hãy nghĩ về điều này: Thiên Chúa thực sự đã khai thác tất cả các lực lượng của thế giới tự nhiên và chỉ đạo tất cả các sự kiện khác nhau của lịch sử loài người để Con Ngài sẽ đến, và bằng cuộc đời và cái chết của Ngài, giải cứu chúng ta khỏi chính chúng ta. Thiên Chúa đã làm điều triệt để, thay đổi cuộc sống này không phải trước hết để con cái bạn thành công, mà để chúng được hiệp nhất một lần nữa trong mối quan hệ tình yêu với Ngài và sống cuộc đời đẹp lòng Ngài. Điều bạn và con cái bạn cần nhất không phải là thành công; đó là sự cứu chuộc. Điều bạn và con cái bạn cần không phải là vinh quang của thành tích cá nhân mà là sự giải cứu khỏi sự nô lệ cho vinh quang bản thân để bạn có thể tận hưởng sự tự do sống vì vinh quang của Đấng khác.
Có thể nào những thành tích mà bạn muốn con cái tạo ra đã khiến bạn không tập trung vào những điều chúng vô cùng cần nhưng không thể tạo ra? Có thể nào sự tập trung vào các thành tích thể chất, xã hội và giáo dục đã khiến bạn không tập trung vào trái tim của chúng? Có thể nào sự tập trung của bạn vào những gì bạn muốn chúng làm đã cản trở những gì chỉ có Thiên Chúa mới có thể hình thành con cái bạn trở thành? Có thể nào những gì Thiên Chúa coi trọng nơi con cái bạn khác với những giá trị thúc đẩy kỳ vọng và phản ứng của bạn đối với con cái?
- Quá dễ bị cám dỗ coi mọi việc là chuyện cá nhân. Khi bạn cần con cái thành công, khi bạn cần chúng xây dựng danh tiếng cho mình, và khi bạn cần nắm quyền kiểm soát, bạn sẽ cá nhân hóa những gì không mang tính cá nhân. Theo những cách tinh vi, sự tập trung chuyển từ việc hành vi của chúng được Thiên Chúa nhìn nhận như thế nào sang việc nó ảnh hưởng đến bạn như thế nào. Nó trở thành “sao con có thể làm thế này với mẹ?” thay vì “điều này vi phạm những gì Thiên Chúa đã kêu gọi con trở thành”. Nó đơn giản là tàn phá một mối quan hệ khi biến một điều gì đó không mang tính cá nhân thành chuyện cá nhân. Nó làm cho con cái bạn cảm thấy rằng chúng đang bị buộc tội về một điều gì đó chúng không làm. Giả sử con trai bạn để lại một đống lộn xộn kinh hoàng trong bếp, và bạn nói với nó: “Sau tất cả những gì mẹ làm cho con, và đây là cách con để lại cái bếp sao?” Bây giờ, hãy xem xét tính logic ở đó. Những gì nó làm có mang tính cá nhân hay chỉ đơn giản là kết quả của sự lười biếng và tính tự coi mình là trung tâm của tội lỗi mà tất cả chúng ta vẫn mang theo bên mình? Bạn có thực sự nghĩ rằng sáng hôm đó nó thức dậy và tự nhủ: “Lúc 7:12 sáng nay mình sẽ làm cho mẹ phát điên. Mình biết mình sẽ làm gì; mình sẽ để lại một đống lộn xộn lớn khắp bếp. Yeah, điều đó sẽ làm bà ấy phát điên.” Tất nhiên, đó không phải là những gì đã xảy ra! Những gì nó làm không mang tính cá nhân theo cách đó, và nhiều điều khác nó làm mà bạn phải giải quyết với tư cách là cha mẹ cũng không phải vậy. Việc cá nhân hóa nó làm mất đi điểm mấu chốt về cách Thiên Chúa đang sử dụng khoảnh khắc đó để bày tỏ trái tim của nó cho bạn, và nó khiến bạn buộc tội nó về những ý định mà nó thực sự không có.
Có thể nào sự căng thẳng đã được gây ra trong mối quan hệ của bạn với con cái vì bạn có xu hướng cá nhân hóa những gì không mang tính cá nhân? Có thể nào mong muốn nhận được những thứ từ con cái đã khiến bạn cảm thấy bị xúc phạm cá nhân trước những điều không mang tính cá nhân? Có thể nào trong những khoảnh khắc nuôi dạy con cái quan trọng, xu hướng cảm thấy bị xúc phạm của bạn khiến bạn đứng chống lại con cái thay vì đứng cùng chúng trong cuộc chiến với tội lỗi? Có thể nào việc cảm thấy bị xúc phạm cá nhân đã khiến bạn phản ứng bằng sự tức giận đối với những gì Thiên Chúa đang kêu gọi bạn đáp ứng bằng ân sủng?
Chẳng phải thật tốt khi biết rằng sự hiện diện của Thiên Chúa với chúng ta và sự cung cấp của Ngài cho chúng ta là quá đầy đủ, trung tín và trọn vẹn đến mức chúng ta thực sự đến với ơn gọi làm cha mẹ với mọi thứ chúng ta cần để trở thành người Ngài kêu gọi và làm điều Ngài kêu gọi sao? Chẳng phải thật tốt khi biết rằng bởi vì Chúa Giê-su ban cho chúng ta sự sống sung mãn, chúng ta được giải phóng khỏi việc tìm kiếm sự sống từ con cái hoặc bất cứ nơi nào khác sao? Chẳng phải thật tốt khi biết rằng bởi vì chúng ta là con cái của Thiên Chúa, chúng ta có lý do để tiếp tục ngay cả trong ngày làm cha mẹ tồi tệ nhất, thảm khốc nhất sao? Chẳng phải thật tốt khi biết rằng vì Chúa Giê-su thỏa mãn hoàn toàn trái tim chúng ta, chúng ta không phải yêu cầu con cái cung cấp sự thỏa mãn đó sao? Thực sự chính sự trọn vẹn trong công việc của Chúa Giê-su dành cho chúng ta giải phóng chúng ta khỏi việc đến với nhiệm vụ nuôi dạy con cái trong sự thiếu thốn, kiệt sức và chán nản, yêu cầu con cái đưa cho chúng ta những gì chúng sẽ không bao giờ có thể đưa. Câu hỏi của lúc này là: Bạn có đang trải nghiệm sự tự do tuyệt vời đó với tư cách là cha mẹ không?
– Tác giả: Paul Tripp || Bản dịch Việt ngữ của Nhóm tủ sách dịch Công Giáo.
