CHƯƠNG 6 – QUÁ TRÌNH
(TRÍCH DẪN SÁCH: NUÔI DẠY CON CÁI – 14 NGUYÊN TẮC TIN MỪNG)
Nguyên tắc: Là cha mẹ, bạn phải cam kết với việc nuôi dạy con cái theo tầm nhìn dài hạn, vì thay đổi là một quá trình chứ không phải là một sự kiện tức thời.
Tất cả chúng ta đều muốn sự thay đổi ngay lập tức nhưng không ai trong chúng ta từng có được nó. Đôi khi điều đó thật bực bội. Bạn rất muốn có được nó chỉ một lần thôi, nhưng dường như lần nào nó cũng lảng tránh bạn. Là cha mẹ, có lẽ bạn không nghĩ nhiều về nó một cách có ý thức, nhưng khao khát đó vẫn ở đó, và nó kích thích nhiều sự thiếu kiên nhẫn và thất vọng. Tất cả chúng ta đều có xu hướng nghĩ rằng mình có quyền năng để tạo ra nó, nhưng chúng ta không có. Tất cả chúng ta đều nói và làm những điều mà chúng ta nghĩ sẽ tạo ra nó, nhưng lời nói và hành động của chúng ta đơn giản là không có quyền năng như chúng ta nghĩ. Đây là điều tôi đang nói đến: Chúng ta muốn việc nuôi dạy con cái là một chuỗi các sự kiện thay vì một quá trình suốt đời. Vì vậy, trong những khoảnh khắc kỷ luật, chúng ta “lên đạn sẵn sàng”; chúng ta bị kích động về mặt cảm xúc và nghĩ rằng nếu chúng ta đủ nghiêm khắc, đủ to tiếng và đưa ra những lời đe dọa đủ mạnh, chúng ta sẽ thắng, và con cái chúng ta sẽ thay đổi ngay lập tức. Tôi đã gặp hết phụ huynh này đến phụ huynh khác nói với tôi những câu kiểu như: “Paul, tôi đã thử mọi cách ông gợi ý và chẳng có cách nào hiệu quả cả.” Câu hỏi của tôi tại thời điểm đó luôn là: “Làm sao bạn biết?”
Hãy để tôi cho bạn một vài ví dụ. Cậu con trai bốn tuổi của bạn vừa đánh cô em gái hai tuổi. Bạn nói: “Tại sao con lại làm như thế?” Bây giờ, điều bạn muốn cậu bé nói là: “Con đánh em vì tội lỗi trong tim con. Nó làm con ích kỷ, ghen tị và bạo lực, và con là người cần được giải cứu khỏi chính mình. Mẹ biết không, mối nguy hiểm lớn nhất đối với con nằm bên trong con chứ không phải bên ngoài, và vì thế con cần một Đấng Cứu Thế.” Nó đã đánh em bảy mươi lần trước đó rồi, bạn đã có cuộc trò chuyện này trước đó rồi, và bạn mệt mỏi vì phải nói lại. Bạn chỉ muốn nó xưng tội và tìm kiếm sự giúp đỡ một lần cho xong. Chẳng lẽ tất cả không thể diễn ra chỉ trong một cuộc trò chuyện sao? Thay vào đó, câu trả lời của nó cho câu hỏi của bạn là: “Em ấy luôn lấy đồ của con. Con bảo em đừng lấy, nhưng em không nghe. Tại sao mẹ không la em ấy vì không chịu nghe lời?” Lúc đó bạn vô cùng chán nản, và bạn có thể cảm thấy mình đang mất bình tĩnh.
Hoặc bây giờ là 12:25 sáng và đứa con tuổi thiếu niên, đứa mà bạn đã dặn phải về trước nửa đêm và đứa đã hứa sẽ làm thế, vẫn chưa về nhà, và mặc dù nó có điện thoại di động nhưng vẫn chưa gọi điện. Bạn đang ngồi trong phòng khách, nhìn chằm chằm vào cửa trước, điện thoại trên tay và đang bốc hỏa. Đột nhiên, bạn nghe thấy tiếng xe chạy vào lối đi, phanh kít lại, và trong vài giây cánh cửa bật mở. Bạn đã ở trong cảnh này với nó vài lần rồi. Nó đã nói với bạn rằng nó ghét giờ giới nghiêm, nhưng nó sẽ cố gắng làm tốt hơn. Nó luôn tỏ ra khó chịu khi bạn nhắc nhở nó một lần nữa về giờ giấc nó phải có mặt ở nhà. Bạn không muốn nghe danh sách những lời bào chữa “sáng tạo nửa vời” của nó, và bạn không muốn nó nói với bạn một lần nữa rằng muộn vài phút chẳng có gì khác biệt hay ít nhất là nó không uống rượu hay dùng ma túy. Cuộc trò chuyện mà bạn muốn có, nơi nó thừa nhận sự vô trách nhiệm của mình, thôi đổ lỗi và thừa nhận nhu cầu cần được giúp đỡ, một lần nữa sẽ không xảy ra, vì vậy bạn bảo nó đi ngủ và bạn sẽ nói chuyện vào buổi sáng. Bạn đi ngủ trong sự chán nản vì phải trải qua những cảnh này hết lần này đến lần khác.
Ở đây, Tin Mừng của Chúa Giê-su Kitô cung cấp mô hình tối thượng về những gì Thiên Chúa đã kêu gọi chúng ta làm cha mẹ. Hãy nghĩ về cách Thiên Chúa Cha thực hiện sự thay đổi trong cuộc đời chúng ta với tư cách là con cái Ngài. Nhờ công việc trọn vẹn của Chúa Giê-su, chúng ta được chào đón vào gia đình của Thiên Chúa, với tất cả các quyền lợi và đặc quyền làm con cái Ngài. Chúng ta đã được xưng công chính hoàn toàn và được chấp nhận trọn vẹn, nhưng chúng ta chưa hoàn thiện, bởi vì có sự thay đổi to lớn cần phải diễn ra trong chúng ta. Hãy để tôi nói theo cách này: quyền lực của tội lỗi đã bị phá vỡ, nhưng sự hiện diện của tội lỗi vẫn còn đó và sẽ dần dần bị xóa bỏ. Từ quan trọng nhất trong câu vừa rồi là dần dần (progressively). Đây là điều quan trọng cần hiểu: công việc công chính hóa của Thiên Chúa là một sự kiện, nhưng công việc biến đổi của Ngài thực sự là một quá trình kéo dài suốt đời. Khi công chính hóa cho bạn, Thiên Chúa hoàn toàn nhận thức được rằng Ngài đang cam kết tham gia vào một quá trình từng ngày của ân sủng soi sáng, đối chất, cáo trách, tha thứ, biến đổi và giải cứu.
Tôi thích cách Phao-lô mô tả quá trình này trong 1 Ti-mô-thê 1:16: “Nhưng tôi đã được thương xót, để Đức Chúa Giê-su Kitô tỏ bày mọi sự kiên nhẫn của Ngài ra trong tôi là kẻ đứng đầu, để làm gương cho những kẻ sẽ tin Ngài được sự sống đời đời.” Phao-lô đang nói rằng: “Bởi vì tôi là kẻ tồi tệ nhất trong số những tội nhân, Chúa Giê-su sẽ có thể sử dụng tôi như một trường hợp điển hình về việc Ngài có khả năng và sẵn lòng kiên nhẫn đến mức nào khi thực hiện công việc ân sủng của Ngài. Vì vậy, những ai cần phó thác mình cho Cha sẽ được khích lệ bởi mức độ kiên nhẫn của Ngài.”
Thưa các bậc cha mẹ, đó là mô hình của các bạn. Nuôi dạy con cái không phải là một chuỗi các sự kiện đối chất-xưng tội đầy kịch tính, mà là một quá trình suốt đời của sự nhận thức tăng dần và sự thay đổi lũy tiến. Đứa trẻ bốn tuổi sẽ không nói sau khi bạn đối chất với nó rằng: “Con là một kẻ thờ thần tượng tự coi mình là trung tâm, tự cai trị và cần sự cứu chuộc.” Đứa trẻ học cấp hai sẽ không trở thành một con người hoàn toàn biến đổi và đứa con tuổi thiếu niên sẽ vẫn cần sự khôn ngoan làm cha mẹ của bạn. Tôi nghĩ rằng mong muốn thay đổi ngay lập tức (“sau một đêm”) khiến chúng ta gặp rắc rối. Đó là ngày bạn đi nghỉ mát, và bạn đã nuôi dạy con cái suốt cả năm trời. Sẽ thật tuyệt nếu chúng có thể cho bạn nghỉ ngơi trong kỳ nghỉ. Bây giờ, hãy xem xét những gì bạn đang ước ao. Bạn đang hy vọng rằng những tội nhân nhỏ bé, những đứa trẻ cần quá nhiều sự chú ý của bạn vào ngày hôm trước, đã được biến đổi trong đêm thành những con người nhỏ bé hoàn toàn được thánh hóa và tự biết cách cư xử. Nhưng bạn vừa đi được chưa đầy một cây số, và chúng đã đánh nhau ở ghế sau xe. Bạn bắt đầu mất bình tĩnh và đe dọa sẽ quay đầu xe, lái về nhà và hủy bỏ kỳ nghỉ.
Sự hiểu lầm về những gì bạn được kêu gọi làm cha mẹ sẽ luôn tạo ra những kỳ vọng không thực tế về con cái và những thất vọng với tư cách là cha mẹ, điều sẽ cám dỗ bạn làm và nói những điều bạn không nên làm hoặc nói. Hãy để tôi giải thích.
Người Mù Dẫn Đường Kẻ Mù
Việc nuôi dạy con cái sẽ dễ dàng hơn vô cùng nếu tất cả những gì bạn phải đối phó chỉ là hành vi sai trái. Nhưng điều bạn đang đối phó là một cái gì đó sâu sắc hơn và chết người hơn. Kinh Thánh tuyên bố rất rõ ràng rằng một trong những khía cạnh nguy hiểm nhất của tội lỗi, điều mà tất cả cha mẹ phải đối phó cá nhân và đối phó nơi con cái mình, là thực tế rằng tội lỗi gây nên mù lòa (xem Ê-sai 6:10; 43:8, 18; Xô-phô-ni-a 1:17; Mát-thêu 15:14; Gioan 2:10; 2 Cô-rin-tô 4:4; Do Thái 3:12-13). Tôi đã nói điều này nhiều lần: “Tội lỗi làm cho mù lòa, và đoán xem nó làm mù ai trước tiên? Tôi không gặp vấn đề gì khi nhìn thấy tội lỗi của các thành viên trong gia đình, hàng xóm và bạn bè, nhưng tôi có thể khá ngạc nhiên khi bằng cách nào đó tội lỗi của tôi bị phơi bày.” Đây là những gì bạn đang đối phó nơi con cái mình.
Sẽ đủ tệ khi trẻ em bị tội lỗi xui khiến nổi loạn chống lại thẩm quyền, muốn tự đặt ra các quy tắc riêng và do đó làm điều sai trái. Nhưng khi bạn đang đối phó với những điều này, bạn cũng đang nuôi dạy một con người nhỏ bé không nhìn thấy tội lỗi của mình hoặc chính mình một cách chính xác. Những gì sai trái trông không có vẻ sai trái đối với chúng, và con người thật của chúng không hiển hiện rõ ràng đối với chúng. Con cái bạn không chỉ ích kỷ và nổi loạn; chúng bị mù lòa. Những gì, nhờ ân sủng của Thiên Chúa, là rõ ràng đối với bạn thì lại không rõ ràng đối với chúng. Những gì có vẻ hiển nhiên với bạn lại không hiển nhiên với chúng. Và phản ứng mà chúng ta nghĩ là tự nhiên thì lại trái ngược với trực giác của chúng. Chúng nghĩ chúng ổn, nhưng chúng không ổn. Chúng nghĩ chúng đúng, nhưng chúng không đúng. Chúng nghĩ chúng đã quyết định khôn ngoan, nhưng chúng đã hành động ngu dại. Và bởi vì chúng nghĩ những điều này, chúng không nghĩ rằng chúng cần sự giúp đỡ của cha mẹ. Thảo nào con cái chúng ta lại kháng cự!
Vấn đề với đứa trẻ bốn tuổi không chỉ là nó đã đánh em gái, mà là nó cảm thấy hoàn toàn có lý khi đánh em. Nó nghĩ em là người có lỗi, và nó nghĩ rằng em cần sự sửa trị của bạn nhiều hơn là nó. Và nó nghĩ những điều này bởi vì nó bị mù. Cô con gái tuổi teen của bạn không nghĩ rằng việc liên tục về muộn là một vấn đề lớn. Nó nghĩ rằng bạn đang kịch tính hóa quá mức và hay phán xét. Nó nghĩ nó là một người có trách nhiệm, với những lý do chính đáng. Nó nghĩ rằng bạn chỉ cần thư giãn đi vì nó thực sự không có vấn đề gì cần bạn chú ý. Và nó nghĩ những điều này bởi vì nó bị mù.
Không cha mẹ nào có thể thoát khỏi sức mạnh lừa dối của tội lỗi. Tất cả cha mẹ cần hiểu sức mạnh của sự mù lòa thuộc linh khi họ nghĩ về nhiệm vụ mà Thiên Chúa đã kêu gọi họ. Công việc của bạn sẽ dễ dàng hơn nhiều nếu bạn đang nuôi dạy một người sáng mắt về mặt tâm linh, người nhìn thấy chính mình một cách chính xác. Nhưng còn nhiều hơn thế nữa.
Sự mù lòa thuộc linh không giống sự mù lòa thể chất theo một cách rất đáng kể. Khi bạn bị mù về thể chất, bạn biết mình bị mù và bạn ngay lập tức làm những việc để bù đắp cho sự thiếu hụt thể chất đáng kể này. Tôi có một người bạn bị mù từ năm chín tuổi. Tôi ngạc nhiên trước nhiều điều anh ấy đã học làm, và làm tốt, những việc mà chúng ta nghĩ là cần phải có thị giác. Bởi vì anh ấy đã đối mặt với sự mù lòa của mình khi còn nhỏ, anh ấy đã thực hiện một cuộc hành trình suốt đời để hạn chế những hạn chế mà sự mù lòa đặt lên cuộc sống của mình. Khi tôi ở bên anh ấy, anh ấy không bao giờ ngừng làm tôi ngạc nhiên khi tôi trải nghiệm lại cách sáng tạo mà anh ấy xoay xở với sự mù lòa của mình. Nghe có vẻ ngớ ngẩn khi nói điều này, nhưng tất cả sự sáng tạo này đã được thúc đẩy bởi thực tế là anh ấy biết mình bị mù.
Sự mù lòa thuộc linh cá nhân, loại mù lòa có trong mọi đứa con của mọi bậc cha mẹ, không giống như những gì bạn tôi đang đối mặt. Tại sao? Bởi vì sự mù lòa thuộc linh mang theo nó một thành phần khiến nó trở nên nguy hiểm và khó giải quyết hơn nhiều. Không giống như mù lòa thể chất, nơi bạn biết mình bị mù, những người mù lòa thuộc linh mù lòa trước sự mù lòa của họ. Họ bị mù, nhưng họ nghĩ rằng họ nhìn khá tốt. Sự mù lòa thuộc linh xảy ra tại giao điểm của sự lừa dối của tội lỗi và ảo tưởng về sự tự hiểu biết. Cả hai điều này đều đang hoạt động trong trái tim của tất cả con cái chúng ta. Chúng không chỉ cư xử sai trái; chúng mù lòa trước hành vi sai trái của mình và tội lỗi trong tim tạo ra hành vi đó. Hiểu được điều này thay đổi cách chúng ta cần suy nghĩ về quá trình nuôi dạy con cái.
Cuộc trò chuyện với đứa trẻ bốn tuổi trở nên phức tạp bởi thực tế là bạn không nói chuyện với một người sáng mắt. Cuộc đối chất với cô gái tuổi teen trở nên khó khăn hơn nhiều bởi thực tế là bạn đang nói chuyện với một người bị mù. Không phải là con cái bạn không xưng tội nhanh chóng và thay đổi nhanh chóng—mà là chúng không thấy những gì bạn thấy. Và bởi vì chúng không thấy những gì bạn thấy, chúng nghĩ bạn sai và phán xét không cần thiết. Bạn sẽ không có được những sự thay đổi quay ngoắt chỉ sau một cuộc trò chuyện, và việc bước vào những thời điểm sửa trị với những kỳ vọng đó sẽ tạo ra rất nhiều sự bực bội, thiếu kiên nhẫn và chán nản bên trong bạn.
Nhưng một điều khác cần được tính đến trong cuộc thảo luận này. Khi nói đến sự mù lòa thuộc linh, bạn và tôi giống con cái mình hơn là khác chúng. Tội lỗi cũng làm cho chúng ta bị mù. Tội lỗi cũng làm cho chúng ta quá tự tin và tự lực. Tội lỗi khiến chúng ta thấy mình ổn khi chúng ta không ổn. Tội lỗi khiến chúng ta chống lại sự sửa trị và cảm thấy bị xúc phạm cũng như phòng thủ khi bị đối chất. Tội lỗi khiến chúng ta kích hoạt những “luật sư bên trong” và vội vã bào chữa cho mình khi lẽ ra tốt hơn là chúng ta nên lắng nghe, xem xét và sẵn sàng xưng tội. Giống như con cái, chúng ta cần một Người Cha kiên nhẫn làm việc trong một thời gian dài để giúp chúng ta nhìn thấy. Chúng ta cần một Người Cha, trong lòng thương xót, sẽ không đòi hỏi sự thay đổi ngay lập tức. Chúng ta cần một Người Cha hiểu tình trạng của chúng ta và đối chất với chúng ta không chỉ bằng sự khiển trách mà còn bằng ân sủng của Ngài. Và mặc dù bạn là người lớn và có lẽ đã biết Thiên Chúa trong nhiều năm, bạn vẫn có những điểm mù thuộc linh trong mình và bạn vẫn có xu hướng chống lại sự chăm sóc mà bạn vẫn cần. Giống như con cái, bạn và tôi làm những điều sai trái giống nhau hết lần này đến lần khác bởi vì chúng ta không chỉ mù, mà chúng ta còn mù trước sự mù lòa của mình. Chúng ta cần sự chăm sóc trắc ẩn, kiên nhẫn nếu chúng ta muốn thay đổi, và con cái chúng ta cũng vậy.
Nuôi Dạy Con Cái, Cuộc Trò Chuyện Không Bao Giờ Kết Thúc
Vậy tất cả những điều này nên tái cấu trúc và định hình lại cách chúng ta suy nghĩ về nhiệm vụ mà Thiên Chúa đã kêu gọi chúng ta làm cha mẹ như thế nào? Kỳ vọng và cam kết của chúng ta nên là gì? Và phẩm cách nào được yêu cầu để chúng ta có thể là một phần của những gì Thiên Chúa đang tìm cách thực hiện trong cuộc đời con cái chúng ta chứ không phải cản trở điều đó? Những gì cần phải làm, chúng ta không thể làm, nhưng chúng ta đã được chọn để trở thành một công cụ sẵn sàng trong tay của Đấng sẵn sàng và có khả năng làm điều đó. Vì vậy, nếu bạn muốn trở thành một công cụ sắc bén và sẵn sàng trong tay của Tác giả vĩ đại của sự thay đổi, đây là ba tư duy cần định hình việc nuôi dạy con cái của bạn.
1. Bạn Cần Nuôi Dạy Con Cái Với Tư Duy Quá Trình
Điều quan trọng là phải thực hiện sự chuyển đổi về tinh thần/tâm linh từ việc xem nuôi dạy con cái là một chuỗi các cuộc gặp gỡ sửa trị không liên quan sang việc xem nuôi dạy con cái là một quá trình kết nối suốt đời. Vì thay đổi thường là một quá trình và hiếm khi là một sự kiện, bạn phải nhớ rằng bạn không thể tìm kiếm một kết luận biến đổi đầy kịch tính cho những cuộc gặp gỡ với con cái. Hiếm khi sự thay đổi là kết quả của một khoảnh khắc kịch tính. Vì vậy, bạn có những cuộc trò chuyện dang dở và những khoảnh khắc chưa hoàn thành, nhưng trong mỗi khoảnh khắc bạn đang truyền đạt sự khôn ngoan cho con mình, mỗi khoảnh khắc bạn đang phơi bày trái tim con mình, mỗi khoảnh khắc bạn đang xây dựng sự tự nhận thức của con mình, mỗi khoảnh khắc bạn đang làm sống động lương tâm con mình, mỗi khoảnh khắc bạn đang mang lại cho con mình nhận thức lớn lao về Thiên Chúa, mỗi khoảnh khắc bạn đang xây dựng một thế giới quan Kinh Thánh cho con mình, và mỗi khoảnh khắc bạn đang cho Thánh Linh của Thiên Chúa một cơ hội để làm những việc trong và cho con bạn mà bạn không thể làm.
Người Cha khôn ngoan của bạn và con cái bạn đã thiết kế việc nuôi dạy con cái là một quá trình từng chút một, từng mảnh một. Ngài đã kêu gọi bạn tận dụng những khoảnh khắc nhỏ của cuộc sống để thực hiện những bước nhỏ với con cái. Ngài đã kêu gọi bạn hài lòng với việc thêm một mảnh ghép khác vào cái nhìn của chúng về bản thân, về Thiên Chúa, về người khác và về cuộc sống. Ngài đã kêu gọi bạn hài lòng với việc thêm một mảnh ghép khác vào nhận thức đạo đức/tâm linh của chúng. Đây là bản chất của việc làm cha mẹ: đó là những con người chưa hoàn thiện (chúng ta, những bậc cha mẹ) được Thiên Chúa sử dụng như những tác nhân của sự biến đổi trong cuộc đời của những con người chưa hoàn thiện khác. Và, vâng, đúng là giống như bạn, con cái bạn sẽ rời khỏi nhà bạn khi vẫn chưa hoàn thiện. Một trong những điều cuối cùng Chúa Giê-su nói với các môn đồ là Ngài còn nhiều điều muốn dạy họ, nhưng lúc đó họ không thể chịu nổi. Vì vậy, Ngài hứa với họ rằng Ngài sẽ sai một người thầy khác đến để hoàn thành công việc của Ngài. Người Thầy vĩ đại nhất thế giới có tư duy quá trình và vì thế, Ngài sẵn lòng để lại công việc của mình cho những con người chưa hoàn thiện (xem Gioan16:12-15).
2. Bạn Cần Xem Nuôi Dạy Con Cái Như Một Cuộc Trò Chuyện Không Bao Giờ Kết Thúc
Là một phụ huynh, tôi thấy tư duy này giải phóng một cách đáng kinh ngạc. Hãy để tôi giải thích. Bạn được giải phóng khỏi áp lực cần phải nhận được từ con mình những gì bạn sẽ không bao giờ nhận được trong một cuộc trò chuyện duy nhất. Bạn biết rằng cuộc trò chuyện này chỉ là một khoảnh khắc trong một cuộc trò chuyện liên tục bắt đầu khi đứa trẻ được sinh ra và có lẽ sẽ không kết thúc ngay cả khi con bạn rời khỏi nhà. Bạn được giải phóng khỏi việc phải dồn hết hy vọng cho con mình vào một cuộc trò chuyện, bởi vì bạn biết rằng bạn sống với đứa trẻ này và bạn sẽ có nhiều cơ hội khác.
Bạn thấy đấy, Thiên Chúa yêu con bạn thậm chí còn nhiều hơn bạn, và vì Ngài yêu nó, Ngài đã đặt nó vào một gia đình đức tin, và Ngài sẽ phơi bày những gì sai trái nơi đứa trẻ đó hết lần này đến lần khác để bạn có hết cơ hội này đến cơ hội khác thực hiện thêm một bước nữa trong quá trình nhận thức, cáo trách, cam kết và thay đổi mà Ngài đã kêu gọi bạn tham gia trong cuộc đời con bạn. Vì vậy, mỗi ngày bạn tìm kiếm một cơ hội khác để thúc đẩy cuộc trò chuyện quan trọng đó thêm một bước nữa và vì bạn làm vậy, bạn không coi những khoảnh khắc cần sửa trị là sự gián đoạn hay rắc rối, mà là những món quà ân sủng được ban cho bạn bởi một Thiên Chúa đang làm việc trong trái tim và cuộc sống của con cái bạn. Vì vậy, bạn không giận con cái vì chúng cần bạn; bạn vui vì có một cơ hội khác để tiếp tục quá trình. Nói tóm lại, đây là những gì bạn đang cam kết: nhiều khoảnh khắc thay đổi nhỏ.
Đó có thể là vài khoảnh khắc trước giờ đi ngủ; đó có thể là một cuộc nói chuyện ngắn tại bàn ăn; đó có thể là vài từ được lựa chọn cẩn thận tại trung tâm mua sắm; đó có thể là vài nhận xét sau giờ học; đó có thể là một cuộc thảo luận qua lại trong xe ô tô. Nhưng bạn được kêu gọi để biết ơn từng khoảnh khắc và cho những bước tiến dần dần đang được thực hiện để giải cứu, phục hồi và biến đổi con cái bạn. Bạn thức dậy mỗi ngày nhận thức được những gì sẽ được yêu cầu, nhưng biết ơn rằng thêm một ngày nữa bạn có thể thực hiện thêm những bước đi cùng con cái trong quá trình quan trọng nhất thế giới.
3. Bạn Cần Nuôi Dạy Con Cái Với Tư Duy Dự Án
Thay vì phản ứng thụ động với tư cách là cha mẹ, bạn phải sống với con cái với ý thức về một dự án. Điều đó nghĩa là gì? Bạn biết con cái mình; bạn biết nơi chúng có xu hướng yếu đuối, mù lòa, bị cám dỗ và nổi loạn, và nơi chúng gặp khó khăn. Vì vậy, bạn tìm kiếm cơ hội để giải quyết những gì Thiên Chúa đã chỉ cho bạn về trái tim thiếu thốn của từng đứa con cụ thể. Điều này có nghĩa là mỗi ngày bạn tìm cách thu hút con mình xem xét những gì bạn đã biết là quan trọng. Bạn chỉ ra những điều nhỏ nhặt đơn giản cho đứa trẻ bốn tuổi và những điều phức tạp hơn nhiều cho đứa con tuổi teen, nhưng trong mỗi trường hợp, bạn thúc đẩy cuộc trò chuyện tiếp diễn vì bạn đang nuôi dạy con với ý thức về một dự án. Và bởi vì thế, bạn sẵn sàng nắm bắt một cơ hội khác do Thiên Chúa ban cho.
Bởi vì hầu hết chúng ta không nuôi dạy con cái với ý thức về dự án, không chuẩn bị cho khi nào Thiên Chúa sẽ ban cho chúng ta cơ hội tiếp theo, nên việc nuôi dạy con cái của chúng ta có xu hướng mang tính phản ứng. Bất ngờ khi một vấn đề khác kêu gọi chúng ta hành động, chúng ta phản ứng với khoảnh khắc đó theo cách tốt nhất có thể. Vấn đề với điều này là nuôi dạy con cái theo kiểu phản ứng thường có xu hướng là phản ứng theo cảm xúc. Bởi vì chúng ta không mang theo bên mình tư duy dự án này, chúng ta có xu hướng coi những khoảnh khắc này là sự gián đoạn và rắc rối, và vì thế, chúng ta có xu hướng giải quyết chúng theo cảm xúc. Điều này tạo ra cho con bạn một cấu trúc thẩm quyền bất thường và không nhất quán. Hôm qua, bạn không ổn về mặt cảm xúc nên tiếng ồn trong nhà làm bạn phát điên và bạn la mắng con cái. Hôm nay, bạn cảm thấy vui vẻ và cùng mức độ tiếng ồn đã khiến chúng gặp rắc rối hôm qua lại không làm chúng gặp rắc rối hôm nay.
Đáng buồn thay, thay vì lớn lên trong ý thức cần thiết và phục tùng thẩm quyền mà Thiên Chúa đã đặt trong cuộc sống của chúng, nhiều đứa trẻ trở thành những “nhà dự báo thời tiết cảm xúc”. Chúng đã hiểu rằng các quy tắc trong nhà có xu hướng thay đổi theo cảm xúc của cha mẹ đang có mặt. Vì vậy, chúng liên tục kiểm tra thời tiết để đánh giá xem chúng có thể thoát tội với điều gì và điều gì không. Bởi vì sự tham gia và thẩm quyền của cha mẹ không nhất quán, sự phục tùng của chúng đối với điều đó cũng không nhất quán. Quá trình trò chuyện không được thúc đẩy, con cái không lớn lên, và cha mẹ không phải là những công cụ thay đổi mà Thiên Chúa đã chỉ định họ trở thành. Chúng ta có thể làm tốt hơn.
Noi Gương Người Cha
Nếu bạn muốn trở thành một phần trong quá trình của Thiên Chúa trong cuộc đời con cái, bạn phải cam kết trở thành một phần của việc thực hiện điều đó theo cách của Ngài. Hãy để tôi nói theo cách này: nếu bạn muốn trở thành một công cụ trong tay của Cha, bạn không chỉ cần phục tùng công việc của Ngài mà còn phải cam kết với phẩm cách của Ngài. Bây giờ, cho phép tôi được thành thật. Điều cản trở việc nuôi dạy con cái tốt không phải là thiếu cơ hội. Điều cản trở việc nuôi dạy con cái tốt không phải là phẩm cách của con bạn. Điều cản trở việc nuôi dạy con cái là một thứ: phẩm cách của cha mẹ. Chúng ta biến những khoảnh khắc mục vụ do Thiên Chúa ban tặng thành lý do để tức giận. Chúng ta phản ứng bằng sự thiếu kiên nhẫn đối với những khoảnh khắc đòi hỏi sự kiên nhẫn. Chúng ta tự cho mình là công chính trong những khoảnh khắc chúng ta được kêu gọi xưng nhận rằng chúng ta giống con cái mình hơn là khác chúng. Chúng ta ném ra những lời đe dọa vào những khoảnh khắc cần sự khôn ngoan tĩnh lặng. Chúng ta cảm thấy bị xúc phạm cá nhân ở những nơi chúng ta được kêu gọi thể hiện lòng trắc ẩn và sự thấu hiểu. Chúng ta thường giận con cái, không phải vì chúng đã phá vỡ luật của Thiên Chúa, mà vì chúng đã cản trở luật bình an và thoải mái của chúng ta. Có những lúc chúng ta đòi hỏi khi lẽ ra chúng ta nên phục vụ. Và đáng buồn thay, có những khoảnh khắc chúng ta tức giận vì con cái cần chúng ta đi xuống hành lang và dạy dỗ chúng một lần nữa.
Kiểu nuôi dạy con cái mà tôi đã mô tả trong chương này đòi hỏi sự kiên nhẫn, khiêm nhường, tự chủ, phục tùng, dịu dàng, yêu thương, trung tín và vui mừng. Hãy thành thật ở đây: không có phẩm chất nào trong số này là tự nhiên đối với chúng ta. Sẽ là đúng đắn nếu tất cả chúng ta nói rằng: “Nếu đó là những gì cần thiết để trở thành một cha mẹ tốt, thì tôi sẽ không bao giờ trở thành một cha mẹ tốt.” Nhưng tin tốt là chúng ta không bị bỏ mặc với sức mạnh và nguồn lực của riêng mình. Bạn có nhận thấy điều gì đó về danh sách các phẩm chất cần thiết để chúng ta trở thành một phần trong quá trình của Thiên Chúa trong cuộc đời con cái mình không? Tất cả các phẩm chất này đều xuất phát từ Ga-lat 5:22-23. Chúng là những gì thường được gọi là “hoa trái của Thánh Linh”. Tôi muốn bạn suy nghĩ về những phẩm chất này cùng tôi một chút.
Nếu bạn xem những phẩm chất này là những mục tiêu đạo đức mà bạn được giao nhiệm vụ phải đạt được, chúng sẽ có vẻ không thể đạt được và gây chán nản cho bạn. Đây là sự thật triệt để mà với tư cách là cha mẹ bạn cần hiểu. Những phẩm chất này không phải là một tiêu chuẩn đạo đức mà Thiên Chúa đặt ra trước mặt bạn và chờ đợi bạn đạt được. Không, chúng là những ân sủng đạo đức của một Thiên Chúa đầy ân sủng vinh hiển. Điều này có nghĩa là gì? Nó có nghĩa là Thiên Chúa biết rằng nếu không có công việc can thiệp của Ngài thay cho chúng ta, chúng ta sẽ không có chút hy vọng nào để những phẩm chất này cai trị trái tim mình, và do đó, định hình phản ứng của chúng ta đối với con cái. Không một đặc điểm nào trong số này là tự nhiên đối với những tội nhân như bạn và tôi. Tội lỗi ném mỗi chúng ta không chỉ vào một vở kịch đạo đức, mà còn vào một tình thế tiến thoái lưỡng nan về đạo đức. Tình thế tiến thoái lưỡng nan là gì? Đó là những gì Thiên Chúa giao cho chúng ta, những gì Ngài mong đợi ở chúng ta, và những gì Ngài muốn chúng ta tham gia vào, chúng ta không thể làm được vì chúng ta không có phẩm cách tự nhiên để làm điều đó. Nhưng tin tốt là thông điệp của Kinh Thánh không phải là Thiên Chúa đặt một tiêu chuẩn không thể thực hiện được trước mặt chúng ta rồi ngồi đó và phán xét chúng ta vì những thất bại của chúng ta. Không, thông điệp là Thiên Chúa đặt một tiêu chuẩn không khoan nhượng trước mặt chúng ta, sau đó sai Con Ngài đến để đáp ứng hoàn hảo tiêu chuẩn đó thay cho chúng ta, để chúng ta có thể được tự do thừa nhận những thất bại của mình và đến với Thiên Chúa để được giúp đỡ. Thập tự giá của Chúa Giê-su Kitô có nghĩa là tôi không phải phủ nhận sự tranh chiến của mình với tư cách là cha mẹ, tôi không phải hành động như thể tôi là một cái gì đó mà tôi không phải, và tôi chắc chắn không phải trốn tránh Đấng duy nhất có khả năng giúp đỡ tôi.
Nhưng còn nhiều hơn thế nữa! Đoạn văn Ga-lat 5 dạy tôi rằng Thiên Chúa ban phước cho tôi không chỉ với sự tha thứ, mà còn với tiềm năng mới. Chúa Giê-su chết không chỉ để tha thứ cho tôi, mà bởi ân sủng của Ngài còn để biến đổi tôi. Danh sách các phẩm chất mà chúng ta đang xem xét là món quà ân sủng của Ngài, được ban cho mọi tín hữu. Chúa Giê-su chết để những người không biết yêu thương sẽ trở nên yêu thương, những người hay phàn nàn sẽ trở nên vui vẻ, những người hay gây gổ sẽ trở thành những người kiến tạo hòa bình, những người thiếu kiên nhẫn sẽ lớn lên để sẵn lòng chờ đợi, và những người thiếu tử tế sẽ trở thành những người được biết đến với sự tử tế của họ. Giữa cái “đã rồi” của sự hoán cải và cái “chưa đến” của ngày về nhà, đây là những gì Thiên Chúa đang thực hiện trong trái tim và cuộc đời bạn. Ngài làm việc qua tất cả những tình huống, địa điểm và mối quan hệ đời thường trong cuộc sống của bạn để dần dần biến đổi bạn bằng ân sủng của Ngài. Thiên Chúa đặt bạn trong quá trình ân sủng của Ngài để bạn có những gì bạn cần để trở thành một phần trong quá trình ân sủng của Ngài trong cuộc đời con cái bạn. Ngài nuôi dạy bạn với lòng thương xót kiên nhẫn để bạn được trang bị để có thể nuôi dạy con cái mình với cùng một ân sủng từng bước mà bạn đang được ban cho hàng ngày. Và vào những ngày mà bạn chẳng hề kiên nhẫn chút nào, có hai điều cần nhớ. Thứ nhất, tất cả những thất bại của bạn đã được tha thứ, vì vậy bạn có thể khiêm nhường thừa nhận chúng, xưng nhận chúng và tìm kiếm sự giúp đỡ của Thiên Chúa. Thứ hai, bạn cần nhớ rằng bạn không bị mắc kẹt trong chu kỳ thất bại của mình bởi vì một Thiên Chúa đầy dẫy ân sủng đang làm việc để thay đổi, làm cho trưởng thành và phát triển bạn để dần dần bạn thường xuyên là một phần của những gì Ngài muốn làm trong con cái bạn hơn và ít cản trở điều đó hơn.
Giống như con cái bạn, bạn không bị bỏ mặc để tự nuôi dạy mình vì Thiên Chúa hàng ngày chúc phúc cho bạn với sự hiện diện và ân sủng của Ngài, để bạn có thể truyền lại ân sủng đó cho con cái mình. Giống như bạn, chúng cần đi đến chỗ xưng nhận rằng chúng không đạt tiêu chuẩn. Và bởi vì chúng không đạt tiêu chuẩn, chúng không chỉ cần sự chăm sóc của cha mẹ bạn, mà quan trọng hơn, chúng cần chương trình nghị sự về lòng thương xót kéo dài suốt đời và thay đổi tấm lòng của Thiên Chúa.
– Tác giả: Paul Tripp || Bản dịch Việt ngữ của Nhóm tủ sách dịch Công Giáo.
