CHƯƠNG 7 – LẠC LỐI
Nguyên tắc: Là cha mẹ, bạn không chỉ đang đối phó với hành vi xấu, mà là đối phó với một tình trạng gây ra hành vi xấu đó.
Dưới đây là một suy nghĩ có khả năng thay đổi cách bạn tư duy về những gì Thiên Chúa đã kêu gọi bạn thực hiện trong vai trò làm cha mẹ. Nó mang đến một cách nhìn rất khác để giải thích những khoảnh khắc khi con cái làm bạn phát điên hoặc khi chúng dường như cố tình chống đối bạn. Nó sẽ giúp bạn không cá nhân hóa những vấn đề mà về bản chất không hề mang tính cá nhân. Suy nghĩ này có thể ngăn bạn cho rằng con trai mình thức dậy với mục đích duy nhất là phá hỏng ngày của bạn. Nó giải thích lý do tại sao bạn phải giải quyết những vấn đề không chỉ một lần, mà là lặp đi lặp lại. Và suy nghĩ này củng cố bản chất thiêng liêng quan trọng trong vai trò của bạn đối với cuộc đời con cái mình.
Đây là suy nghĩ cốt yếu cần xem xét: trong việc nuôi dạy con cái, bạn không chỉ đối phó với những hành vi sai trái của trẻ mà là tình trạng của chúng. Có lẽ ngay lúc này bạn đang nghĩ: “Paul, tôi chẳng hiểu anh đang nói gì cả. Tôi chỉ muốn con gái tôi ăn cà rốt. Tôi chỉ muốn con trai tôi nhặt quần áo lên. Tôi mệt mỏi vì con cái cứ cãi lại tôi. Tôi chỉ muốn chúng vâng lời. Nếu chúng làm được thế, tôi sẽ hài lòng”. Đây là điều bạn cần hiểu. Tất cả sự phản kháng mà bạn phải đối mặt, tất cả sự mè nheo và phàn nàn, tất cả sự lười biếng và vô trách nhiệm, tất cả những cuộc cãi vã giữa anh chị em, và tất cả những lựa chọn dại dột, đều là hoa trái của một điều gì đó sâu xa hơn. Nếu bạn không hiểu điều sâu xa đó, bạn sẽ bằng lòng với những chiến thắng bề mặt và những giải pháp bề mặt vốn không thực sự dẫn đến sự thay đổi bền vững.
Tôi thường trò chuyện với những bậc cha mẹ kiệt sức và chán nản tại các hội nghị về nuôi dạy con cái. Một số người nói: “Tôi cảm thấy mình làm gì cũng không hiệu quả”. Hoặc họ hỏi: “Tại sao tôi cứ phải giải quyết cùng một vấn đề lặp đi lặp lại?”. Hoặc họ lặng lẽ thú nhận rằng họ mong chờ đến ngày đứa con cuối cùng rời khỏi nhà. Tôi đã có nhiều cuộc trò chuyện với các bậc cha mẹ, những người trong nước mắt kể với tôi rằng họ có rất ít mối liên kết với con cái. Hoặc họ đã đọc nhiều sách dạy con mà chẳng ích gì. Tôi tin chắc rằng khi bạn không biết mình đang đối phó với điều gì, bạn sẽ trở nên kiệt sức và chán nản với những nỗ lực “mò mẫm trong bóng tối” để giải quyết nó.
Vậy, nói rằng trong việc nuôi dạy con cái, chúng ta không chỉ đối phó với hành vi, mà với một tình trạng, nghĩa là gì? Một câu nói đầy quyền năng thốt ra từ miệng Đấng Mêsia đã tóm gọn chính xác điều tôi đang nói đến: “Vì Con Người đến để tìm và cứu những gì đã mất (lạc lối)” (Luca 19,10). Bạn và tôi sẽ không bao giờ hiểu được nhiệm vụ mà Thiên Chúa đã kêu gọi chúng ta và những điều chúng ta đối mặt mỗi ngày cho đến khi chúng ta hiểu Chúa Giêsu muốn nói gì qua những lời này. Con cái chúng ta không chỉ không vâng lời; chúng không vâng lời vì chúng đang lạc lối. Con cái chúng ta không chỉ đưa ra những lựa chọn dại dột; chúng lựa chọn dại dột vì chúng đang lạc lối. Con cái chúng ta không chỉ gặp khó khăn trong việc hòa thuận với anh chị em ; chúng gặp khó khăn vì chúng đang lạc lối. Con cái chúng ta không chỉ lười biếng; chúng lười biếng vì chúng đang lạc lối. Con cái chúng ta không chỉ chống lại quyền bính của chúng ta; chúng chống lại vì chúng đang lạc lối. Mọi thứ chúng ta đang đối mặt là kết quả của một điều gì đó sâu xa hơn cần phải nằm trong sự hiểu biết và tâm điểm chú ý của chúng ta.
Ba Ngày Ngoan Ngoãn
Cô ấy rất thất vọng và muốn cho tôi biết điều đó. “Paul,” cô ấy nói, “Tôi không cần một hội nghị nuôi dạy con cái dài dòng với hàng tá điều nên và không nên làm. Chỉ cần cho tôi ba ngày cư xử ngoan ngoãn, và tôi sẽ cảm thấy như mình đã chết và được lên thiên đàng!”. Tôi không cảm thấy bị xúc phạm, vì tôi cũng là một người cha và cá nhân tôi cũng từng cảm nhận được sự thất vọng của cô ấy. Nhưng lời phàn nàn ngắn gọn của cô ấy khiến tôi suy nghĩ. Có bao nhiêu bậc cha mẹ khác cũng đang ước ao điều tương tự hoặc nói với con cái rằng: “Làm ơn hãy ngoan đi!”. Họ gần như sẽ làm bất cứ điều gì, trả bất cứ giá nào hoặc thực hiện bất cứ thỏa thuận nào cần thiết để có được ba ngày mà con cái họ là những tấm gương sáng về hành vi cao thượng, tự giác từ sáng sớm tinh mơ cho đến khi tắt đèn đi ngủ. Nhưng nuôi dạy con cái sâu sắc hơn nhiều so với ba ngày ngoan ngoãn, ba năm ngoan ngoãn hay ba thập kỷ ngoan ngoãn. Nuôi dạy con cái là về tình trạng khiến cho hành vi tốt trở thành một mục tiêu khó khăn và khó nắm bắt như vậy.
Có lẽ một ví dụ y khoa sẽ giúp ích. Nếu bạn bị ung thư dạ dày, bạn sẽ tập trung vào tình trạng bệnh mà bạn đang đối mặt, chứ không chỉ là các triệu chứng của tình trạng đó. Ví dụ, bạn sẽ ăn mừng ba ngày không bị đau bụng dữ dội và nôn mửa, nhưng bạn sẽ không nghĩ rằng vì mình được ban cho ba ngày không đau đớn nghĩa là mình đã khỏi bệnh. Và bạn sẽ biết rằng các loại thuốc làm giảm triệu chứng là một phước lành vì chúng giúp bạn thoải mái, nhưng chúng không mang lại giải pháp. Nếu sống chung với ung thư dạ dày, bạn sẽ biết điều bạn cần giúp đỡ và giải thoát không chỉ là những triệu chứng khó chịu khủng khiếp, mà là tình trạng bệnh – ung thư – nguyên nhân của mọi triệu chứng. Sẽ chẳng có ý nghĩa gì nếu bạn gắn bó với một bác sĩ rất giỏi làm giảm triệu chứng nhưng lại không hiểu gì về tình trạng bệnh gây ra những triệu chứng đó.
Việc nuôi dạy con cái cũng vậy. Chắc chắn, bạn nên luôn cảm tạ Thiên Chúa vì bất kỳ khoảnh khắc nào con bạn lắng nghe hoặc chọn làm điều đúng đắn. Bạn nên tạ ơn vì những ngày tốt lành khi con cái biết vâng lời và hòa thuận với nhau. Bạn nên biết ơn vì bất kỳ cuộc trò chuyện nào diễn ra tốt đẹp và bất kỳ tình huống nào mà, dù chỉ trong một khoảnh khắc ngắn ngủi, một trong những đứa con của bạn nhìn thấy ánh sáng chân lý. Bạn nên biết ơn mỗi khi được tôn trọng hoặc khi con cái bày tỏ lòng biết ơn. Bạn nên biết ơn những lúc bữa tối diễn ra trong hòa bình hoặc phòng của con thực sự gọn gàng. Nhưng bạn không được thỏa mãn với những điều này. Bạn không được cho phép mình nghĩ rằng những điều này là giải pháp. Là một bậc cha mẹ cam kết trở thành một phần trong những gì Thiên Chúa đang thực hiện trong cuộc đời con cái, bạn không được hài lòng với việc làm giảm triệu chứng trong khi con cái đang mắc phải một tình trạng tàn phá chúng và sẽ là nỗi đau lòng cho bạn.
Vì vậy, hãy cứ ăn mừng ba ngày ngoan ngoãn đó, nhưng đừng để chúng làm thỏa mãn trái tim bạn.
Con Cái Của Bạn Đang Lạc Lối. Điều Đó Nghĩa Là Gì?
Chúa Giêsu sử dụng từ “lạc lối” theo những cách đầy hình tượng – con chiên lạc, đồng xu bị mất, người con hoang đàng – và mỗi hình ảnh này đều chạm đến một yếu tố về ý nghĩa của tình trạng “lạc lối”. Lạc lối là một trong những từ mang nhiều tầng ý nghĩa. Lạc lối có thể có nghĩa là bị thay thế ; lạc lối có thể có nghĩa là đã chết; lạc lối có thể có nghĩa là bị đánh bại; và lạc lối có thể có nghĩa là bối rối. Ba dụ ngôn trong Kinh Thánh tóm lược nội dung của phạm trù “lạc lối” theo Kinh Thánh. Hiểu được trọng tâm của ba dụ ngôn này sẽ giúp bạn bắt đầu cảm nhận được con cái mình là ai và Thiên Chúa đã kêu gọi bạn làm gì với tư cách là cha mẹ. Hãy nhớ rằng, sự chú ý của bạn không chỉ cần đặt vào hành vi của trẻ, mà về cơ bản hơn là vào tình trạng tạo ra hành vi đó. Vì vậy, bạn có thể thôi phản ứng thụ động, mà thay vào đó hãy làm cha mẹ trong những khoảnh khắc tự phát ấy với ý thức về mục đích và phương hướng. Luca chương 15 là một sự trợ giúp to lớn cho các bậc cha mẹ, bởi vì qua những bức tranh ngôn từ sống động, nó soi sáng tình trạng (“lạc lối”) vốn là lý do cho tất cả những gì bạn phải đối phó trong suy nghĩ, ham muốn, lựa chọn, lời nói và hành động của con cái mình.
Dụ ngôn Con Chiên Lạc
“Các người thu thuế và các người tội lỗi đều lui tới với Đức Giêsu để nghe Người giảng”. Những người Pharisieu và các kinh sư lẩm bẩm: “Ông này đón tiếp phường tội lỗi và ăn uống với chúng”.
Đức Giêsu mới kể cho họ dụ ngôn này: “Người nào trong các ông có một trăm con chiên mà bị mất một con, lại không để chín mươi chín con kia ngoài đồng hoang, để đi tìm cho kỳ được con chiên bị mất? Tìm được rồi, người ấy mừng rỡ vác lên vai. Về đến nhà, người ấy mời bạn bè, hàng xóm lại và nói: ‘Xin chung vui với tôi, vì tôi đã tìm được con chiên của tôi, con chiên bị mất đó’. Cũng vậy, tôi nói cho các ông hay: trên trời cũng sẽ vui mừng vì một người tội lỗi ăn năn sám hối, hơn là vì chín mươi chín người công chính không cần phải sám hối ngần ấy”.
Dụ ngôn Đồng Quan Bị Mất
“Hoặc người phụ nữ nào có mười đồng quan, mà chẳng may đánh mất một đồng, lại không thắp đèn, quét nhà, moi móc tìm cho kỳ được? Tìm được rồi, bà mời bạn bè, hàng xóm lại và nói: ‘Xin chung vui với tôi, vì tôi đã tìm được đồng quan tôi đã đánh mất’. Cũng vậy, tôi nói cho các ông hay: giữa triều thần Thiên Chúa, ai nấy sẽ vui mừng vì một người tội lỗi ăn năn sám hối”.
Dụ ngôn Người Con Hoang Đàng
Rồi Người nói: “Một người kia có hai con trai. Người con thứ nói với cha rằng: ‘Thưa cha, xin cho con phần tài sản con được hưởng’. Và người cha đã chia của cải cho hai con. Ít ngày sau, người con thứ thu góp tất cả rồi trẩy đi phương xa. Ở đó anh ta sống phóng đãng, phung phí tài sản của mình. Khi anh ta đã ăn tiêu hết sạch, thì lại xảy ra trong vùng ấy một nạn đói khủng khiếp. Và anh ta bắt đầu lâm cảnh túng thiếu, nên phải đi ở đợ cho một người dân trong vùng; người này sai anh ta ra đồng chăn heo. Anh ta ao ước lấy đậu muồng heo ăn mà nhét cho đầy bụng, nhưng chẳng ai cho. “Bấy giờ anh ta hồi tâm và tự nhủ: ‘Biết bao nhiêu người làm công cho cha ta được cơm dư gạo thừa, mà ta ở đây lại chết đói! Ta sẽ đứng lên, đi về cùng cha và thưa với người: Thưa cha, con thật đắc tội với Trời và với cha , chẳng còn đáng gọi là con cha nữa. Xin coi con như một người làm công cho cha vậy’. Thế là anh ta đứng lên đi về cùng cha. “Anh ta còn ở đằng xa, thì người cha đã trông thấy. Ông chạnh lòng thương, chạy ra ôm cổ anh ta và hôn lấy hôn để. Bấy giờ người con nói rằng: ‘Thưa cha, con thật đắc tội với Trời và với cha , chẳng còn đáng gọi là con cha nữa’. Nhưng người cha liền bảo các đầy tớ rằng: ‘Mau đem áo đẹp nhất ra đây mặc cho cậu, xỏ nhẫn vào ngón tay, xỏ dép vào chân cậu , rồi đi bắt con bê đã vỗ béo làm thịt để chúng ta mở tiệc ăn mừng! Vì con ta đây đã chết mà nay sống lại, đã mất mà nay lại tìm thấy’. Và họ bắt đầu ăn mừng. “Lúc ấy người con cả của ông đang ở ngoài đồng. Khi anh ta về gần đến nhà, nghe thấy tiếng đàn ca nhảy múa, liền gọi một người đầy tớ ra mà hỏi xem có chuyện gì. Người ấy trả lời: ‘Em cậu đã về, và cha cậu đã làm thịt con bê béo, vì gặp lại cậu ấy mạnh giỏi’. Người anh cả liền nổi giận và không chịu vào nhà. Nhưng cha cậu ra năn nỉ. Cậu trả lời cha: ‘Cha coi, đã bao nhiêu năm trời con hầu hạ cha, và chẳng khi nào trái lệnh, thế mà chưa bao giờ cha cho lấy được một con dê con để con ăn mừng với bạn bè. Còn thằng con của cha đó, sau khi đã nuốt hết của cải của cha với bọn điếm, nay trở về, thì cha lại giết bê béo ăn mừng!’. Nhưng người cha nói với anh ta: ‘Con à, lúc nào con cũng ở với cha, tất cả những gì của cha đều là của con. Nhưng chúng ta phải ăn mừng, phải vui vẻ, vì em con đây đã chết mà nay lại sống, đã mất mà nay lại tìm thấy'” .
Mỗi dụ ngôn này đều làm nổi bật một khía cạnh về ý nghĩa của việc “bị lạc lối” và giúp bạn hiểu kinh nghiệm của mình với con cái cũng như bản mô tả công việc của bạn với tư cách là cha mẹ. Hãy đi theo thứ tự các dụ ngôn, bắt đầu với con chiên lạc. Có ba điều nổi bật từ dụ ngôn này:
Thứ nhất, chiên cần người chăn. Chúng cần sự khôn ngoan, sự bảo vệ và sự nuôi dưỡng mà người chăn chiên có thể cung cấp. Giống như con cái bạn, chiên được Đấng Tạo Hóa thiết kế để phát triển dưới sự chăm sóc của ai đó. Bạn không bao giờ nên tỏ ra cáu kỉnh trong những khoảnh khắc mà rõ ràng là con cái cần đến bạn, bất kể điều đó làm gián đoạn việc gì. Thực tế là con cái bạn cần được giám sát, chăm sóc và nuôi dưỡng bởi bạn là sự lựa chọn khôn ngoan của Đấng Tạo Hóa. Chiên cần chăn dắt vì chúng là chiên, và trẻ em cần được nuôi dạy vì chúng là con người. Nhu cầu của con cái sẽ khiến bạn phải dậy sớm, sẽ ngắt lời bạn cả trăm lần trong ngày, và thậm chí ảnh hưởng đến giấc ngủ của bạn, nhưng phụ thuộc là bản chất của chúng và chăm sóc là điều Thiên Chúa đã kêu gọi bạn làm.
Thứ hai, chiên có xu hướng đi lang thang. Bản tính của chiên là dễ bị phân tâm và nhanh chóng bị quyến rũ bởi thảm cỏ xanh tươi ngay bên kia biên giới của đàn. Bản tính của chiên là đi theo một con chiên đi lạc khác một cách mù quáng. Con cái bạn cũng vậy. Do tội lỗi sống bên trong chúng, trẻ em có xu hướng đi lang thang khỏi sự hướng dẫn, sửa dạy và kỷ luật bảo vệ của cha mẹ. Chúng có xu hướng bị ảnh hưởng bởi những đứa trẻ khác, những đứa cũng chẳng có khả năng tự hướng dẫn mình hơn gì chúng. Hầu hết các hành vi sai trái của con bạn không phải là sự nổi loạn cố ý hay có ý thức. Đôi khi là vậy, nhưng thường xuyên nhất, sự không vâng lời của chúng là hoa trái của sự lạc lối . Con trai hay con gái bạn không thức dậy vào buổi sáng và tự nhủ: “Lúc 8:30 sáng nay tôi sẽ cãi nhau với Mẹ” , hay “Lúc 7:30 tối nay tôi sẽ tìm cách trực tiếp không vâng lời bà ấy”. Nhưng khi bạn giải thích sự không vâng lời của chúng theo cách đó, bạn có xu hướng coi đó là chuyện cá nhân và buộc tội chúng về những điều không có trong lòng chúng. Điều quan trọng cần nhấn mạnh là: con cái bạn sẽ đi lạc, và chúng làm vậy không phải vì muốn gây chiến với bạn, mà vì chúng đang lạc lối.
Nhưng có khía cạnh thứ ba trong dụ ngôn này. Một khi con chiên đã đi lạc, nó không có khả năng tự giải cứu mình. Nó cần ai đó tìm kiếm, tìm thấy và đưa nó về nhà. Con cái bạn cũng vậy. Chúng không cần được giải cứu khỏi thế giới xung quanh hay bạn bè của chúng nhiều bằng việc cần được giải cứu khỏi chính bản thân mình . Tại sao? Bởi vì chúng đang lạc lối, và trong tình trạng lạc lối, chúng mang trong mình một thứ kéo chúng ra xa khỏi sự chăm sóc và bảo vệ mà Thiên Chúa đã thiết kế cho chúng, khiến chúng nghĩ rằng mình có thể sống độc lập hơn bất kỳ con người nào được thiết kế để sống. Điều này có nghĩa là nuôi dạy con cái là một sứ mệnh giải cứu từng khoảnh khắc, từng ngày. Điều đó có nghĩa là cha mẹ cần nhắc nhở bản thân mỗi ngày rằng chúng ta được kêu gọi để giải cứu con cái mình hết lần này đến lần khác, và chúng ta không nên oán giận những khoảnh khắc cần đến sự giải cứu đó.
Dụ ngôn đồng xu bị mất không nói về việc đồng xu bị mất nghĩa là gì; trong dụ ngôn này, tiêu điểm không phải là đồng xu, mà là người đang tìm kiếm nó . Bức tranh ngôn từ ngắn gọn này, chỉ dài ba câu, là một bức chân dung mạnh mẽ về thái độ của Thiên Chúa đối với những kẻ lạc lối. Mặc dù người phụ nữ vẫn còn chín đồng xu, bà vẫn chăm chú tìm kiếm đồng xu bị mất và khi tìm thấy, bà mở tiệc ăn mừng với gia đình và bạn bè!. Đây là thái độ của Cha trên trời, Đấng quan tâm đến từng đứa con lạc lối của Ngài, và khi chúng được tìm thấy, Ngài mở tiệc ăn mừng cùng các thiên thần. Ba câu này miêu tả đầy quyền năng lòng trắc ẩn, sự kiên nhẫn và ân sủng mà chúng ta được kêu gọi để đại diện với tư cách là sứ giả của Thiên Chúa trong cuộc đời con cái mình. Chúng ta không giận chúng vì chúng lạc lối và cần sự giúp đỡ của chúng ta. Chúng ta không dí sự lạc lối vào mặt chúng. Chúng ta không nhắc nhở chúng rằng chúng ta công chính hơn chúng bao nhiêu, và rằng chúng ta sẽ không bao giờ nghĩ đến việc làm hay nói những điều chúng làm và nói . Không, chúng ta nuôi dạy con bằng lòng thương xót và ân sủng. Chúng ta sống với chúng bằng trái tim kiên nhẫn, và chúng ta ăn mừng mỗi khi chúng thú nhận hoặc chọn làm điều đúng đắn.
Dài nhất trong ba dụ ngôn là dụ ngôn người con hoang đàng. Có lẽ đây là dụ ngôn nổi tiếng nhất của Chúa Kitô. Cả một cuốn sách nuôi dạy con cái có thể được viết ra chỉ từ dụ ngôn này. Hãy xem xét cách dụ ngôn này phác họa ý nghĩa của việc lạc lối và cách nó giúp chúng ta hiểu bản mô tả công việc của mình. Có lẽ điều đầu tiên đập vào mắt bạn là người con trai này quyết tâm ra ở riêng và trải nghiệm thế giới đến mức nào. Nhà của anh ta cung cấp mọi thứ, nhưng anh ta không thể cưỡng lại sự cám dỗ của sự độc lập. Một trong những thành phần đáng sợ trong sự lạc lối của con cái chúng ta là tính dễ bị cám dỗ. Có một cái gì đó bên trong móc nối chúng với những thứ nguy hiểm bên ngoài. Hết lần này đến lần khác, nơi bạn muốn con mình nói “không”, chúng sẽ không nói “không”. Nhưng còn hơn thế nữa. Đi đôi với tính dễ bị cám dỗ là xu hướng tự lừa dối bản thân. Người con trong dụ ngôn đã tự nói với mình những điều không đúng sự thật về bản thân. Anh ta tự nhủ mình có thể xử lý những điều mà anh ta không thể xử lý. Tương tự, con bạn luôn tự nói chuyện với chính mình, và những gì nó nói với bản thân là cực kỳ quan trọng. Con bạn sẽ có xu hướng tự nhủ rằng nó có thể làm những điều mà không đứa trẻ nào có thể độc lập làm được.
Tất cả những điều này dẫn đến thực tế là những người lạc lối là một mối nguy hiểm cho chính họ, và vì thế, họ đang đi đến sự hủy diệt mặc dù họ có thể không biết điều đó. Mối nguy hiểm khiến việc nuôi dạy con cái vừa thiết yếu vừa khó khăn lại nằm ngay bên trong con bạn, chứ không phải bên ngoài. Không đứa trẻ nào thoát khỏi mối nguy hiểm đó. Tính dễ bị cám dỗ và xu hướng tự lừa dối khiến con cái bạn trở thành mối nguy hiểm cho chính chúng. Một lần nữa, điều quan trọng là phải hiểu rằng sự giải cứu mà chúng cần là giải cứu khỏi chính bản thân mình.
Cuối cùng, như người cha trong câu chuyện đã chứng minh một cách mạnh mẽ, điều những đứa trẻ lạc lối cần nhất không phải là chỉ trích, phán xét, lên án hay trừng phạt. Đúng, trẻ em cần uy quyền. Đúng, chúng cần các quy tắc và việc thực thi các quy tắc đó. Đúng, chúng cần phải chịu trách nhiệm về những lựa chọn mà chúng đưa ra. Nhưng điều tôi sắp nói đây, tôi không thể nhấn mạnh cho đủ; đó là một trong những chủ đề trọng tâm của cuốn sách này . Tất cả những điều tôi vừa đề cập đều quan trọng để bảo vệ một đứa trẻ khỏi chính nó, nhưng chúng không có quyền năng gì để giải thoát một đứa trẻ khỏi chính nó, và mọi đứa trẻ đều cần sự giải thoát đó. Giống như người con hoang đàng, những đứa trẻ lạc lối cần lòng trắc ẩn, cần sự thấu hiểu, cần sự kiên nhẫn, cần sự chấp nhận, cần sự tha thứ, cần ân sủng. Thật cảm động khi thấy người cha của đứa con hoang đàng không bao giờ bỏ cuộc, không bao giờ nhường chỗ cho sự cay đắng và giận dữ, không bao giờ vứt bỏ hy vọng, không bao giờ đóng cửa trái tim mình, và không bao giờ ngừng yêu thương con trai mình. Ông mong ngóng, tìm kiếm và sẵn sàng cho sự trở về của con. Thật là một hình mẫu nuôi dạy con cái tuyệt đẹp cho tất cả chúng ta. Bây giờ, đây là điều bạn cần hiểu: người cha trong câu chuyện là Cha trên trời và người con hoang đàng là mỗi người trong chúng ta . Giống như con cái mình, chúng ta lạc lối nếu tách khỏi sự giải cứu của Thiên Chúa; giống như con cái mình, chúng ta dễ bị cám dỗ ; giống như con cái mình, chúng ta là mối nguy hiểm cho chính bản thân; giống như con cái mình, chúng ta cần ân sủng kiên nhẫn của Cha trên trời.
Nếu tất cả những gì bạn phải đối phó chỉ là hành vi xấu thỉnh thoảng của con cái, nếu tất cả những gì bạn phải làm là điều chỉnh và kiểm soát hành vi đó, việc nuôi dạy con cái sẽ dễ dàng hơn đáng kể. Nhưng đó không phải là tất cả. Mỗi ngày, dù bạn có nghĩ về nó hay không, bạn đang đối mặt với sự lạc lối của con cái và cách nó khiến chúng chống lại quyền bính, muốn làm theo ý mình và nghĩ rằng chúng có thể làm những điều mà chúng không có khả năng. Như tôi đã viết trong cuốn sách này, các quy tắc không có quyền năng để giải thoát con cái bạn khỏi tình trạng này, nhưng ân sủng biến đổi đầy quyền năng của Thiên Chúa thì có. Nuôi dạy con cái là trở thành một công cụ của ân sủng đó trong cuộc đời con cái chúng ta.
Hai Lời Nói Dối Lớn Mà Mọi Đứa Trẻ Lạc Lối Đều Tin
Điều quan trọng cần hiểu là mọi đứa trẻ sinh ra đều tin vào hai lời nói dối nguy hiểm và có sức tàn phá. Nếu chú ý, bạn có thể thấy những lời nói dối này đang hoạt động trong cuộc sống của con cái mình. Sức mạnh của những lời nói dối này nên quan trọng đối với bạn hơn nhiều so với một khoảnh khắc tồi tệ và bực bội mà bạn trải qua với một trong những đứa con của mình.
Lời nói dối đầu tiên là lời nói dối về sự tự chủ (autonomy). Lời nói dối này nói rằng tôi là một con người hoàn toàn độc lập, và vì thế, tôi có quyền sống cuộc đời mình theo bất cứ cách nào tôi chọn . Đó là niềm tin rằng cuộc đời tôi thuộc về tôi và tôi nên được làm bất cứ điều gì tôi muốn để khiến mình hạnh phúc. Một phần của lời nói dối này là niềm tin rằng không ai được phép bảo tôi phải làm gì.
Cha mẹ tranh cãi với một đứa trẻ mới biết đi về việc ăn uống không thực sự đang tranh cãi về việc ăn uống. Không phải là đứa trẻ có quan điểm khác về chế độ ăn uống so với bạn. Thôi nào, nó chẳng biết gì về dinh dưỡng cả. Cuộc chiến đó là về sự tự chủ. Đó là về sự phản kháng của cậu bé đối với các quy tắc. Đó là về niềm tin của cậu bé rằng cái miệng nhỏ bé của mình thuộc về mình và không ai được bảo mình phải bỏ cái gì vào đó. Con gái tôi quyết định nó không muốn đậu Hà Lan trong miệng. Nó không có ý định đưa những quả cầu xanh đó vào khoang miệng, mặc dù nó chưa bao giờ nếm thử đậu. Vì vậy, nó nghiến chặt hàm với lực của một cái êtô khí nén và không chịu mở ra. Nó không phải đang tự vệ trước những hạt đậu; nó đang bảo vệ sự tự chủ của mình. Nó không biết rằng không con người nào được thiết kế để sống độc lập.
Cuộc chiến về việc mặc gì không phải là cuộc chiến về thời trang, mà là về sự tự chủ. Cuộc chiến về việc con trai tuổi teen của bạn có được đi dự bữa tiệc đó hay không, trước hết không phải là về sự cam kết sâu sắc của nó đối với các hoạt động vui chơi của nhóm bạn. Cuộc chiến đó là về sự phản kháng liên tục của nó đối với việc bị bảo cho biết mình có thể hoặc không thể làm gì. Tất cả chúng ta, bao gồm cả con cái chúng ta, đều phản kháng việc bị cai trị. Tất cả chúng ta, bao gồm cả con cái chúng ta, đều muốn làm theo ý mình. Tất cả chúng ta, bao gồm cả con cái chúng ta, đều đặt tâm trí vào những gì chúng ta nghĩ sẽ làm mình hạnh phúc và tức giận với bất kỳ ai cản đường.
Thật kinh ngạc khi thấy cơ thể của một đứa trẻ chưa biết nói cứng đờ lại vì giận dữ, không chỉ vì nó không đạt được ý muốn, mà vì nó đã tin rằng quyền của nó là phải được theo ý mình!. Thật sốc khi thấy cơn giận dữ trút ra từ một thiếu niên khi mẹ nói “không” với kế hoạch cuối tuần của cậu. Cậu ta ghét uy quyền – không phải vì cậu ghét cha mẹ, mà vì cậu tin rằng mình là uy quyền duy nhất mà mình cần. Hỡi các bậc cha mẹ, mỗi ngày các bạn phải đối phó với lời nói dối về sự tự chủ đang hoạt động trong tâm hồn con cái mình; điều quan trọng là phải nhìn xa hơn vấn đề của thời điểm hiện tại. Đừng thỏa mãn với việc thắng một trận chiến về sự việc, mà thay vào đó, mỗi lần như vậy hãy chiến đấu cho tấm lòng đằng sau sự việc đó.
Lời nói dối thứ hai cũng nguy hiểm không kém. Đó là lời nói dối về sự tự mãn (self-sufficiency). Lời nói dối này nói với con bạn rằng nó có mọi thứ cần thiết bên trong mình để trở thành người nó cần trở thành và làm điều nó cần làm . Nó không cần sự giúp đỡ, giải cứu, hướng dẫn, khôn ngoan hay sửa dạy của bạn. Không mất nhiều thời gian trước khi bạn phải đối phó với ảo tưởng về sự tự mãn trong tâm hồn con mình. Một đứa trẻ mới biết đi phát hiện ra giày của mình có dây cần buộc. Vì vậy, nó ngồi xuống và bắt đầu loay hoay với dây giày. Nó chẳng biết làm thế nào để thắt nơ. Nó có thể loay hoay với dây giày cả đời mà chẳng bao giờ thắt được cái nơ nào, nhưng khi bạn cúi xuống giúp, nó hất tay bạn ra. Cái hất tay đó không phải là về quyền sở hữu dây giày; đó là về sự tự mãn. Nó khao khát tin rằng nó có thể làm tốt mà không cần sự hỗ trợ hay hướng dẫn của bạn. Cô con gái tuổi teen đang tranh luận với bạn khi bạn tìm cách truyền đạt cho nó một số sự khôn ngoan cần thiết, nó tranh luận vì nó tin vào sự tự mãn của mình, và vì thế, nó nghĩ mình đã có tất cả sự khôn ngoan cần thiết rồi.
Không ai là tự chủ. Không ai là tự mãn (tự cung tự cấp). Mọi người đều cần sự chăm sóc của việc nuôi dạy. Tin vào bất cứ điều gì khác là bị lừa dối một cách nguy hiểm và đang đi đến rắc rối. Cha mẹ thân mến, điều đáng sợ là con cái chúng ta tin vào cả hai lời nói dối này. Bạn có thể thấy điều đó trong hành động, phản ứng và sự đáp trả của chúng.
Vậy cha mẹ thân mến, điểm mấu chốt là gì? Cũng như Chúa Giêsu đến để tìm và cứu những kẻ lạc lối, Ngài kêu gọi chúng ta yêu thương và giải cứu những đứa con lạc lối của mình. Chúng ta không nhường chỗ cho sự cáu kỉnh, thất vọng, thiếu kiên nhẫn hay chán nản. Chúng ta đến với con cái bằng ân sủng của sự tha thứ, sự khôn ngoan, sự sửa dạy và sự giải cứu, và chúng ta cầu nguyện mỗi ngày xin Thiên Chúa trao quyền năng cho công việc làm cha mẹ của chúng ta, và xin Ngài thay đổi con cái chúng ta ở cấp độ sâu sắc nhất, nơi mọi con người, bao gồm cả chúng ta, đều cần được thay đổi.
– Tác giả: Paul Tripp || Bản dịch Việt ngữ của Nhóm tủ sách dịch Công Giáo.
