Có một câu nói rằng, “Trẻ em là những người bắt chước tuyệt vời, vì vậy hãy cho chúng những điều tuyệt vời để bắt chước.” Trong thế giới đầy nhịp sống nhanh này, nơi mà những giá trị và nguyên tắc có thể bị lu mờ bởi sự ồn ào của cuộc sống hiện đại, chúng ta cần nhớ rằng con trẻ đang theo dõi chúng ta. Chúng quan sát, học hỏi và hấp thụ mọi điều mà chúng thấy và nghe. Câu hỏi mà chúng ta cần tự hỏi là: Chúng ta đang dạy chúng điều gì?
Mọi sự bắt đầu từ gia đình. Gia đình là trường học đầu tiên mà trẻ em tham gia, và cha mẹ, ông bà, người giám hộ chính là những người thầy đầu tiên của chúng. Trước khi chúng bước vào lớp học, trước khi chúng gặp gỡ bạn bè, trước khi chúng bị ảnh hưởng bởi thế giới bên ngoài, nền tảng của sự hiểu biết về cuộc sống, tình yêu và đạo đức được xây dựng bên trong bốn bức tường của ngôi nhà chúng ta. Mỗi hành động chúng ta làm, mỗi lời nói chúng ta thốt ra, mỗi lựa chọn chúng ta thực hiện đều để lại dấu ấn khó phai mờ trong trái tim và tâm trí của con trẻ. Chúng ta có thể không nhận ra điều đó, nhưng con trẻ đang theo dõi chúng ta rất kỹ. Chúng thấy cách chúng ta xử lý căng thẳng, cách chúng ta đối xử với người khác, cách chúng ta đối diện với thử thách, và cách chúng ta thể hiện tình yêu thương và lòng tốt. Chúng thấy cách chúng ta sống theo những giá trị của mình, không chỉ trong những khoảnh khắc lớn lao, mà còn trong những tương tác hàng ngày nhỏ nhặt.
Mọi sự bắt đầu từ gia đình. Nếu chúng ta muốn con cái lớn lên trở thành những người giàu lòng nhân ái, trung thực và biết tôn trọng, chúng ta phải làm gương cho những hành vi đó. Chúng ta không thể mong đợi chúng học được lòng tốt nếu chúng thấy chúng ta dễ nổi nóng. Chúng ta không thể mong đợi chúng trung thực nếu chúng thấy chúng ta uốn cong sự thật. Chúng ta không thể mong đợi chúng tôn trọng người khác nếu chúng ta không thể hiện sự tôn trọng trong hành động và lời nói của mình.
Chúng ta thường nói về tầm quan trọng của giáo dục, về việc cung cấp cho con cái những cơ hội tốt nhất, những ngôi trường tốt nhất, và những người thầy tốt nhất. Nhưng chúng ta không được quên rằng những bài học mạnh mẽ nhất được dạy bằng cách làm gương. Một đứa trẻ thấy cha mẹ đối xử với người khác bằng sự tôn trọng, chứng kiến những hành động hào phóng và yêu thương, nghe những lời động viên và ủng hộ, sẽ mang theo những bài học đó suốt đời.
Mọi sự bắt đầu từ gia đình. Cách chúng ta xử lý xung đột, cách chúng ta quản lý cảm xúc, cách chúng ta nói về người khác—tất cả đều là những bài học mà con trẻ sẽ tiếp thu. Nếu chúng thấy chúng ta giữ thù hận, nói xấu người khác, hoặc nổi giận, chúng sẽ học làm điều tương tự. Nhưng nếu chúng thấy chúng ta giải quyết xung đột bằng sự bình tĩnh và thấu hiểu, nếu chúng nghe chúng ta nói tốt về người khác, ngay cả khi họ vắng mặt, nếu chúng chứng kiến chúng ta quản lý cảm xúc một cách duyên dáng, chúng sẽ học cách bắt chước những hành vi đó.
Chúng ta sống trong một thế giới ngày càng kết nối, nơi con trẻ bị ảnh hưởng từ khắp nơi trên thế giới. Mạng xã hội, truyền hình, và internet đều có thể đóng vai trò trong việc hình thành quan điểm và giá trị của chúng. Nhưng không có ảnh hưởng nào lớn hơn những gì chúng trải nghiệm tại gia đình. Những bài học chúng học từ chúng ta sẽ là ánh sáng dẫn đường, giúp chúng điều hướng sự phức tạp của thế giới.
Mọi sự bắt đầu từ gia đình. Nếu chúng ta muốn con cái mạnh mẽ, kiên cường và có nền tảng đạo đức vững chắc, chúng ta phải là những người như vậy trước. Chúng ta phải cho chúng thấy rằng sức mạnh thực sự không nằm ở quyền lực hay sự kiểm soát, mà ở lòng trắc ẩn và sự thấu hiểu. Chúng ta phải chứng minh rằng sự kiên cường không phải là không bao giờ gục ngã, mà là luôn đứng dậy, dù bao nhiêu lần chúng ta vấp ngã. Chúng ta phải dạy chúng rằng đạo đức không chỉ là một tập hợp các quy tắc cần tuân theo, mà là một cách sống tôn vinh phẩm giá và giá trị của mọi người.
Vì vậy, hãy thận trọng với những bài học mà chúng ta đang dạy. Hãy ý thức rằng con trẻ luôn theo dõi, luôn học hỏi. Hãy là những tấm gương mà chúng cần, những ví dụ mà chúng có thể nhìn lên và khao khát noi theo. Bởi vì không đủ để chỉ nói cho con trẻ biết đúng sai, chúng ta phải cho chúng thấy qua hành động của mình. Mọi sự bắt đầu từ gia đình.
Hãy tạo ra những ngôi nhà tràn đầy tình yêu, sự tôn trọng và chính trực. Hãy xây dựng những môi trường nơi con trẻ cảm thấy an toàn để trưởng thành, học hỏi và trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình. Hãy nhớ rằng mỗi ngày là một cơ hội để dạy cho con trẻ điều gì đó quý giá, lâu dài. Và hãy luôn nhớ rằng những bài học quan trọng nhất mà chúng ta dạy chính là những bài học mà chúng ta sống.
* Bản dịch của Nhóm Tủ sách Công Giáo.
