Hỏi: Ngày nay, nhiều dòng tu và tu hội đang suy ngẫm và đưa ra các quyết định về cách tốt nhất để tái tổ chức hoặc tái cấu trúc. Gần đây, đã có những cuộc nói chuyện về các tiến trình biến đổi. Chúng ta nên đặt trọng tâm vào đâu khi đối mặt với những thay đổi này ngày nay? Chúng ta nên có tầm nhìn nào khi thiết lập các tiến trình biến đổi thực sự?
Đức Giáo hoàng Phanxicô: Tôi tin rằng chân trời mà chúng ta phải luôn đặt mình vào chính là chân trời của Giáo hội trong sự mong đợi Phu Quân của mình. Chính Mẹ Giáo hội, các thành viên của Giáo hội, những người nhìn về chân trời như thế này: “Con đang đợi chờ. Lạy Chúa Giêsu, xin hãy đến”. Đó là chân trời, là sự quang lâm của Chúa, điều luôn được giữ cho hiện hành trong mọi khoảnh khắc. Đó là niềm hy vọng vào Chúa, Đấng đang đến, Đấng sẽ trở lại.
Tôi nghĩ đây là một điểm mà chúng ta đã hơi lơ là. Chiều kích cánh chung này của đời sống thánh hiến là rất quan trọng. Đó là một cách sống “như thể”… “đã rồi nhưng chưa trọn vẹn”. Đó là những gì chúng ta nên giữ như một chân trời trong cuộc sống của mình. Đó là sống trong sự mong đợi, chờ đợi, đồng thời phân định các dấu chỉ thời đại. Hãy nhớ cách Chúa Giêsu trong Tin Mừng khiển trách dân chúng vì không biết cách đọc các dấu chỉ thời đại: “Các ngươi không biết thẩm định các dấu chỉ thời đại sao”. Chúa Giêsu đã nói với họ: “Khi các ngươi thấy cây vả đâm chồi nảy lộc, các ngươi nói ‘mùa hè đã gần đến’, … nhưng các ngươi lại không phân định được các dấu chỉ thời đại”.
Chúng ta phải bước đi về phía chân trời cánh chung đó, hướng tới tiếng gọi liên lỉ “Lạy Chúa Giêsu, xin hãy đến” đang chờ đợi chúng ta, và với sự phân định như một phần của cuộc hành trình này.
Hỏi: Và trong số các tiến trình này, điều gì nên chiếm ưu thế?
Đức Giáo hoàng Phanxicô: Không nghi ngờ gì nữa, từ tầm nhìn cánh chung mà tôi đã mô tả, điều cần chiếm ưu thế chính là sứ mạng. Rõ ràng là một đời sống thánh hiến không tháp nhập tốt sứ mạng mà nó đã được sinh ra – sẽ là bước đi mất phương hướng. Sứ mạng là điều khiến bạn bước đi hướng về chân trời đó, trong sự hiện diện của Chúa. Đây là một tầm nhìn cơ bản. Bạn phải tự hỏi mình, ai trao cho bạn sứ mạng này? Ai đã thúc đẩy đặc sủng của bạn và cách thức thực hiện sứ mạng đó? Bạn nhận sứ mạng này từ ai? Đó mới là điều quan trọng.
Sứ mạng phải giữ mục tiêu hướng tới một chân trời rộng lớn hơn. Nó không nằm ở vấn đề tổ chức. Điều quan trọng là linh đạo phải hướng dẫn bất kỳ sự tái tổ chức hoặc canh tân nào trong các dòng tu. Người anh em trong cộng đoàn của bạn, Hồng y Bocos, có một cụm từ – mà tôi nghĩ là đến từ Antonio Tabucchi – và tôi rất thích cụm từ đó. Tôi đã đọc nó trong lần xuất bản thứ hai cuốn sách của ngài. Ngài nói về việc “năng lui tới với tương lai” (frequenting the future). Năng lui tới với tương lai là năng lui tới với chân trời của sự mong đợi đó và năng lui tới với những gì sắp đến trong lịch sử. Tôi thực sự thích cách diễn đạt này. Chính là nhưu này: cảm thấy thoải mái khi đặt tâm trí của mình ở đó và không chỉ để mình bị mắc kẹt trong hiện tại. Rõ ràng là chúng ta phải phân tích và phân định hiện tại, nhưng chúng ta cũng phải dám năng lui tới với tương lai mà không đánh mất ký ức của mình.
Hỏi: Một lần nữa, con lại nghe về tầm quan trọng của ký ức…
Đức Giáo hoàng Phanxicô: Vâng, chủ đề về ký ức và cội rễ là quan trọng. Đó là một chủ đề tôi muốn nhấn mạnh. Nó có vẻ quan trọng và cấp thiết trong xã hội nói chung, đặc biệt, là trong quy chiếu với đời sống thánh hiến. Đối thoại liên thế hệ là điều cơ bản ngày nay. Cần thiết là bạn phải giữ sự tập trung vì bạn không thể nhìn vào tương lai nếu bạn không tìm về cội rễ và trò chuyện với những người cao tuổi. Đây là chìa khóa. Tôi nhớ tôi đã đề cập đến điều này trong bài giảng ngày Đời sống Thánh hiến. Không thể có đặc tính ngôn sứ thực sự nếu không có ký ức. Cuộc đối thoại giữa người cao tuổi và người trẻ là quan trọng. Và điều này không được giải quyết bằng việc đưa người già vào các viện dưỡng lão. Đôi khi, có thể không còn cách nào khác, nhưng tôi sẽ nói: “Cũng được thôi, nhưng hãy gửi một người trẻ đến chăm sóc họ”. Tôi tin rằng điều lý tưởng là những người tận hiến cao niên ở lại trong cộng đoàn của họ, bởi vì khi họ là những người quảng đại và không sống kiểu chỉ chăm chăm nhìn vào cái rốn của mình hoặc chỉ nghĩ về những đau nhức bệnh tật của bản thân, họ là những người khuyến khích đối thoại, và điều này mang lại một sự phong phú vô hạn.
Trong Thánh Kinh, ngôn sứ Gio-en nói: “Con trai con gái các ngươi sẽ tuyên sấm, / người già của các ngươi sẽ mơ những ước mơ”. Nếu bạn nhốt người già lại, bạn cũng nhốt luôn khả năng mơ ước của họ, và khi đó, người trẻ sẽ không tuyên sấm được điều gì vì họ không nhận được gì cả. Khi người trẻ bước đi với người già – và tôi chắc rằng bạn có thể thấy điều này trong chính cộng đoàn của mình – người lớn tuổi trở nên phấn chấn, sống lại, mơ ước, lên tiếng và kể lại. Những người trẻ hơn khám phá ra những điều họ không ngờ tới và tái tạo hướng tới tương lai những gì họ đã nhận được. Câu chuyện được sống bởi những người đi trước là cội rễ làm cho cái cây nở hoa.
Tôi tin đời sống thánh hiến cần điều này ngày nay. Văn hóa đương đại cần thiết lập lại cuộc đối thoại này với cội rễ của nó. Chúng ta đang sống trong một xã hội có lẽ quá “lỏng” (liquid), trong đó các thế hệ trẻ đang mất đi cội rễ của mình. Đã hơn một lần tôi nói rằng tôi sợ những người trẻ sẽ lớn lên mà không có cội rễ. Triết gia Bauman vừa mới qua đời, người đã nói rất nhiều về nền văn hóa lỏng của chúng ta ngày nay, trong cuốn sách cuối cùng của mình – được xuất bản đầu tiên bằng tiếng Ý – đã nói về Nati liquidi (Sinh ra trong sự lỏng lẻo). Bản dịch tiếng Đức của cuốn sách dịch là Entwurzelten (Không có cội rễ hoặc Bị bật rễ). Xã hội lỏng này đang làm bật rễ những người trẻ ngày nay. Tôi nghĩ chúng ta nên đặt tâm trí vào đó một lần nữa và dấn thân vào cuộc đối thoại liên thế hệ này để giải cứu – và không làm mất đi những cội rễ đó. Điều này là cần thiết. Chúng ta phải khôi phục cuộc đối thoại này, tôi muốn nói là ngay cả trong việc thực hành. Điều này rất quan trọng. Chúng ta phải nhắc nhở người trẻ hãy trò chuyện với người già, để khuyến khích những giấc mơ của người già và đặc tính ngôn sứ của người trẻ. Như thế, đặc tính ngôn sứ sẽ có cội rễ và sẽ không bị lỏng lẻo, như một thứ gì đó bay lơ lửng trên không trung và vô ích. Chúng ta vẫn còn thời gian.
(Còn tiếp…)
* Nguồn: Đức Giáo hoàng Phanxicô – “Sức mạnh của ơn gọi” (Bản dịch của Nhóm Tủ sách Công Giáo)
