Khi đến các quốc gia phát triển, như Mỹ, người ta sẽ hỏi bạn: “Bạn biết gì?” Ở đó, kiến thức, kỹ năng và khả năng của bạn là chìa khóa mở ra các cơ hội. Họ chú trọng đến năng lực thực sự, chuyên môn và khả năng tạo ra kết quả. Ở châu Âu, câu hỏi phổ biến sẽ là: “Bạn có bằng cấp gì?” Tại đó, trình độ học vấn, các chứng chỉ và kinh nghiệm của bạn là yếu tố chính mở ra con đường phát triển. Nhưng tại Việt Nam, câu hỏi đầu tiên thường được nghe là: “Ai là người đỡ đầu cho anh?” Tâm lý này, nơi mà mối quan hệ và quen biết được đặt lên trên hết, đang trở thành một căn bệnh làm suy thoái cộng đồng của chúng ta. Nó phá hoại tính công bằng, làm nhụt chí những người chăm chỉ và duy trì sự tầm thường. Nó kìm hãm sự đổi mới, làm nản lòng những ai muốn cống hiến, và tạo ra một môi trường mà sự xuất sắc không được công nhận hay đền đáp xứng đáng. Kết quả là cộng đồng chúng ta vẫn tụt hậu, không phát huy hết tiềm năng của con người. Chúng ta cần thay đổi tư duy này, cần thay đổi cách tiếp cận với mọi thứ và với cuộc sống. Đã đến lúc chúng ta chuyển trọng tâm từ việc ai đỡ đầu cho bạn sang những gì bạn thực sự biết. Đã đến lúc chúng ta đánh giá cao năng lực, trình độ và kỹ năng thay vì các mối quan hệ cá nhân. Chúng ta phải xây dựng một cộng đồng nơi mà sự chăm chỉ, tài năng và sự cống hiến là thước đo cho thành công. Đây không chỉ là một lời kêu gọi cho sự công bằng; đó còn là một lời kêu gọi cho sự tiến bộ, phát triển, và một tương lai tươi sáng hơn.
Khi chúng ta ưu tiên các mối quan hệ hơn là năng lực thực sự, chúng ta đang từ chối cơ hội cho những người giỏi nhất và sáng giá nhất trong cộng đồng góp phần vào sự phát triển chung. Chúng ta để cho sự tầm thường tiếp tục tồn tại trong khi sự xuất sắc bị gạt ra ngoài lề. Đây không phải là con đường để xây dựng một cộng đồng vững mạnh. Hãy quay về với sự khôn ngoan của Kinh Thánh. Sách Châm Ngôn 22:29 có viết: “Ngươi có thấy người nào siêng năng trong công việc mình chăng? Người ấy sẽ đứng trước mặt các vua; người ấy sẽ không đứng trước mặt những kẻ hèn mọn.” Lời dạy này nhấn mạnh tầm quan trọng của kỹ năng và sự siêng năng. Nó cho thấy rằng những ai thực sự có tài năng và cống hiến sẽ vươn lên những vị trí danh dự và ảnh hưởng. Chúng ta cần trở lại với nguyên tắc này, coi trọng và đền đáp xứng đáng năng lực và sự chăm chỉ trên hết mọi thứ. Thử thách trước mắt chúng ta là rất lớn, nhưng không phải là không thể vượt qua. Chúng ta có thể thay đổi hướng đi. Chúng ta có thể xây dựng một cộng đồng mà kiến thức và năng lực thực sự được coi trọng hơn là các mối quan hệ. Tất cả bắt đầu từ mỗi chúng ta, từ gia đình, tại nơi làm việc, và trong cộng đồng. Nó bắt đầu từ cách chúng ta đối xử với nhau, cơ hội chúng ta tạo ra, và những giá trị mà chúng ta tôn vinh. Hãy quyết tâm ủng hộ sự công bằng, khen thưởng cho sự xuất sắc, và tạo ra một môi trường công bằng cho tất cả mọi người. Hãy trở thành thế hệ dám thoát khỏi sự chi phối của mối quan hệ cá nhân và tình trạng bè phái. Hãy xây dựng một cộng đồng mà những gì bạn biết và những gì bạn có thể làm là thước đo thực sự cho giá trị của bạn.
* Bản dịch của Nhóm Tủ sách Công Giáo.
